Badanie nerwu twarzowego

Na czym polega badanie nerwu twarzowego?

Nerw twarzowy (VII nerw czaszkowy) odpowiada przede wszystkim za pracę mięśni mimicznych, umożliwiających m.in. marszczenie czoła, zamykanie oczu czy uśmiechanie się. Jego uszkodzenie może prowadzić do osłabienia ruchów jednej strony twarzy, opadania kącika ust lub trudności z domknięciem powieki.

Elektrofizjologiczne badanie nerwu twarzowego polega na rejestrowaniu odpowiedzi elektrycznych mięśni unerwianych przez ten nerw.

W zależności od celu diagnostyki wykorzystuje się:

• elektroneurografię (ENoG) – badanie odpowiedzi mięśni twarzy na elektryczną stymulację nerwu, pozwalające ocenić stopień zaburzenia jego funkcji;

• elektromiografię (EMG) – ocenę aktywności elektrycznej mięśni, m.in. w spoczynku i podczas wykonywania ruchów mimicznych.

Metody te dostarczają uzupełniających się informacji. W diagnostyce mogą być również wykorzystywane inne testy, np. badanie odruchu mrugania.

Kiedy wykonuje się badanie nerwu twarzowego?

Badanie przewodnictwa nerwu twarzowego i elektromiografia mogą być pomocne, gdy lekarz potrzebuje dokładniejszych informacji o stopniu uszkodzenia nerwu lub przebiegu jego regeneracji.

Do sytuacji, w których rozważa się diagnostykę elektrofizjologiczną, należą:

• całkowite porażenie nerwu twarzowego, gdy konieczna jest ocena rokowania;

• uszkodzenie nerwu po urazie;

• zaburzenia funkcji nerwu związane z chorobami lub operacjami ślinianki przyusznej;

• utrzymujący się niedowład mięśni twarzy;

• potrzeba monitorowania regeneracji nerwu;

• występowanie nieprawidłowych współruchów mięśni mimicznych po przebytym porażeniu.

Jak wygląda badanie nerwu twarzowego?

Przebieg badania zależy od zastosowanej metody. Elektroneurografia wykorzystuje elektrody umieszczane na skórze i krótkie impulsy elektryczne. Natomiast klasyczne EMG igłowe wymaga wprowadzenia cienkiej elektrody do wybranego mięśnia twarzy. Oba badania mogą się uzupełniać, ale nie u każdego pacjenta konieczne jest wykonanie obu procedur.

Elektroneurografia – badanie przewodnictwa nerwu twarzowego

Elektroneurografia nerwu twarzowego (ENoG) polega na pobudzaniu nerwu impulsami elektrycznymi i rejestrowaniu odpowiedzi wybranych mięśni mimicznych. Stymulację wykonuje się zwykle w okolicy przebiegu nerwu przed uchem.

Badanie przebiega następująco:

1. Specjalista przygotowuje skórę i umieszcza elektrody rejestrujące na twarzy.

2. Pobudza nerw krótkim impulsem elektrycznym.

3. Aparatura rejestruje odpowiedź elektryczną mięśni.

4. Wynik po stronie objętej niedowładem porównuje się z wynikiem po stronie zdrowej.

Oceniana jest przede wszystkim amplituda odpowiedzi mięśniowej. Jej zmniejszenie może wskazywać na uszkodzenie włókien nerwowych. Sam wynik elektroneurografii nie zawsze pozwala jednak dokładnie określić rodzaj uszkodzenia.

Elektromiografia mięśni twarzy

Badanie EMG nerwu twarzowego polega na ocenie aktywności elektrycznej mięśni unerwianych przez ten nerw. W EMG igłowym specjalista wprowadza cienką elektrodę do wybranego mięśnia, a następnie rejestruje jego aktywność w spoczynku i podczas wykonywania określonych ruchów.

W zależności od wskazań badane mogą być m.in. mięśnie czoła, okrężny oka, okrężny ust i mięśnie jarzmowe. EMG umożliwia wykrycie oznak odnerwienia oraz zmian świadczących o regeneracji. Może również pomóc w ocenie nieprawidłowych współruchów mięśni mimicznych po przebytym porażeniu.

Jak przygotować się do badania nerwu twarzowego?

Badania elektrofizjologiczne zazwyczaj nie wymagają skomplikowanych przygotowań. Ważne jest jednak, aby skóra była czysta, ponieważ kremy, balsamy i inne tłuste preparaty mogą utrudniać prawidłową rejestrację sygnałów.

Przed badaniem należy:

• umyć twarz i nie nakładać na nią kremów, olejków ani makijażu;

• poinformować specjalistę o przyjmowaniu leków przeciwkrzepliwych;

• zgłosić obecność rozrusznika serca lub innego wszczepionego urządzenia elektrycznego;

• poinformować o zaburzeniach krzepnięcia krwi;

• zapytać placówkę o ewentualne dodatkowe wymagania dotyczące przygotowania.

Czy badanie nerwu twarzowego boli?

Badanie nerwu twarzowego może powodować przejściowy dyskomfort. Podczas elektroneurografii pacjent odczuwa krótkie impulsy elektryczne, którym mogą towarzyszyć mimowolne skurcze mięśni twarzy. W tej metodzie nie wykonuje się wkłuć.

EMG igłowe może być bardziej nieprzyjemne ze względu na konieczność wprowadzenia elektrody do mięśnia. W trakcie wkłucia może wystąpić ból, a po badaniu niewielka tkliwość lub zasinienie skóry. Poważne powikłania są rzadkie.

Po zakończeniu diagnostyki pacjent zwykle może wrócić do codziennych czynności. Jeśli wykonano EMG igłowe, badane mięśnie mogą pozostać tkliwe przez pewien czas. Utrzymujące się krwawienie, nasilony ból lub objawy zakażenia w miejscu wkłucia wymagają konsultacji medycznej.

Co pokazuje wynik badania nerwu twarzowego?

Wynik diagnostyki elektrofizjologicznej dostarcza informacji o stanie nerwu twarzowego oraz aktywności unerwianych przez niego mięśni.

W zależności od zastosowanej metody można ocenić:

• stopień zaburzenia funkcji nerwu – na podstawie odpowiedzi mięśni na stymulację elektryczną;

• obecność cech odnerwienia – wskazujących na uszkodzenie unerwienia mięśni;

• zachowaną aktywność mięśni – świadczącą o obecności funkcjonujących jednostek ruchowych;

• oznaki regeneracji nerwu – wskazujące na proces odbudowy unerwienia;

• rokowanie dotyczące powrotu funkcji mięśni mimicznych – szczególnie w przypadku ostrego porażenia.

Nieprawidłowy wynik nie musi oznaczać trwałego porażenia. Interpretacja wymaga uwzględnienia objawów, przyczyny uszkodzenia i czasu, jaki upłynął od jego wystąpienia. W niektórych przypadkach powtarza się badanie, aby obserwować zmiany zachodzące podczas regeneracji nerwu.

Kiedy po porażeniu nerwu twarzowego wykonać badanie?

Termin badania ma istotne znaczenie dla jego wartości diagnostycznej. Elektroneurografia jest szczególnie przydatna między 3. a 21. dniem od wystąpienia ostrego porażenia nerwu twarzowego. W pierwszych 72 godzinach wynik może pozostawać prawidłowy pomimo uszkodzenia nerwu, ponieważ degeneracja włókien nerwowych rozwija się stopniowo.

W EMG igłowym oznaki odnerwienia mięśni pojawiają się zwykle nie wcześniej niż po 10–14 dniach. Metoda ta jest szczególnie przydatna po około 2–3 tygodniach od początku porażenia, ale może dostarczać cennych informacji także później, podczas oceny regeneracji. Termin badania ustala lekarz, uwzględniając przyczynę i charakter uszkodzenia.

Ile kosztuje badanie nerwu twarzowego?

Według cennika Kliniki.pl średnia cena badania nerwu twarzowego wynosi 410 zł. Kwota ta została obliczona na podstawie dostępnych danych cenowych jednej placówki, dlatego nie należy jej traktować jako reprezentatywnej średniej dla całego rynku. Przed zapisaniem się na badanie należy sprawdzić jego zakres i upewnić się, czy cena obejmuje wyłącznie ocenę przewodnictwa nerwu, czy również elektromiografię mięśni twarzy.

FAQ - czyli najczęstsze pytania i odpowiedzi na temat badania nerwu twarzowego

• Czy badanie nerwu twarzowego jest bolesne?

  Elektroneurografia jest zazwyczaj bezbolesna, ale może wywołać nieprzyjemne wrażenie elektrycznego impulsu. EMG igłowe może być bardziej nieprzyjemne z powodu wkłucia.

• Czy muszę przygotować się do badania nerwu twarzowego?

  Tak, zaleca się umycie twarzy i unikanie kosmetyków w dniu badania. Należy również poinformować lekarza o wszelkich przyjmowanych lekach i urządzeniach medycznych.

• Ile kosztuje badanie nerwu twarzowego?

  Koszt badania może wynosić około 410 zł. Warto sprawdzić, co dokładnie obejmuje cena, i czy badanie jest refundowane przez NFZ.

• Kiedy nie warto decydować się na badanie nerwu twarzowego?

  W przypadku niecałkowitego porażenia nerwu, zgodnie z wytycznymi, rutynowa elektrodiagnostyka może być zbędna.

• Czy badanie nerwu twarzowego jest refundowane przez NFZ?

  W niektórych przypadkach badanie może być refundowane, jednak należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym oraz sprawdzić szczegóły w placówce.

• W jakich przypadkach zaleca się przeprowadzenie badania?

  Badanie zaleca się przy całkowitym porażeniu, uszkodzeniu nerwu po urazie i w celu monitorowania regeneracji.