Czym jest staw kolanowy?

Staw kolanowy to największy staw ciała człowieka, a przy tym drugi najbardziej obciążany staw, po stawie skokowym. Przeciążenia te są związane przede wszystkim z siłą mięśnia czworogłowego uda, który może wywierać na rzepkę nacisk nawet do 300 kg. W odniesieniu do funkcji stawu kolanowego, opisuje się go jako staw zawiasowy, ponieważ umożliwia on ruchy zginania i prostowania. W lekkim zgięciu możliwe są również ruchy rotacyjne.

W stawie kolanowym kość udowa łączy się z kością piszczelową. Jego istotnym elementem jest także rzepka, czyli tak zwana trzeszczka - kość powstająca na skutek kostnienia ścięgien. Staw kolanowy posiada dwie łącznotkankowe łąkotki, które podczas wykonywania ruchów dopasowują do siebie powierzchnie stawowe. Wzmacniają go więzadła zewnętrzne oraz bardzo silne więzadła wewnętrzne - krzyżowe przednie i tylne.

Ból kolana - przyczyny i objawy

Pierwszym sygnałem tego, że w stawie kolanowym nie wszystko funkcjonuje prawidłowo, jest ból kolana. Zwykle jest on skutkiem urazu, jednak może być też objawem choroby. Do wrodzonych przyczyn tej dolegliwości zaliczamy przede wszystkim szpotawość lub koślawość kolan, jednak lista nabytych dysfunkcji jest znacznie dłuższa. Wśród nich można wyróżnić m.in. te, związane z urazami, czyli:

  • naderwanie lub zerwanie więzadeł
  • zwichnięcie lub złamanie rzepki
  • złamanie przezstawowe

Bólowi kolana charakterystycznemu dla urazu często towarzyszy obrzęk oraz uczucie ciepła w okolicy stawu. W zależności od tego, jakie struktury zostały zniszczone, mogą pojawić się także objawy takie jak poczucie braku stabilności podczas obciążania kończyny, brak możliwości zgięcia lub pełnego wyprostu czy zgrubienie w miejscu urazu.

Ból kolana może oznaczać również zmiany zwyrodnieniowe, które, wbrew pozorom, pojawiają się nie tylko w podeszłym wieku. Mogą być one także wynikiem nadwagi, dźwigania czy biegania w nieodpowiednim obuwiu, które nie amortyzuje wystarczająco wstrząsów. Wówczas podstawowym objawem jest ból i sztywnienie w kolanie podczas schodzenia ze schodów, a z czasem - także przy innych aktywnościach. Pacjentowi doskwiera wówczas również trzeszczenie w stawie i ograniczenie ruchomości.

Choroba reumatyczna to kolejne schorzenie, którego objawem może być ból kolana. Dodatkowe symptomy to jego obrzęk, zaczerwienienie lub zasinienie skóry oraz poranna sztywność stawu, która utrzymuje się przez około godzinę. Ból kolana może pojawić się również w przebiegu infekcji bakteryjnej. Wówczas towarzyszą mu: podwyższona temperatura, obrzęk oraz zaczerwienienie skóry.

Czy wiesz, że: Ból kolana może być jednym z objawów boreliozy, czyli choroby odkleszczowej, która atakuje m.in. stawy. W takiej sytuacji, dolegliwość tę poprzedzają zmiany skórne, a dokładnie tak zwany rumień wędrujący.

Ból kolana - leczenie

Każdy proces leczenia musi poprzedzić dokładna diagnostyka. W przypadku bólu kolana sprowadza się ona do wywiadu lekarskiego oraz badania fizykalnego, w przebiegu którego ortopeda sprawdza m.in. ruchomość stawu. Jeśli specjalista będzie miał wątpliwości co do dolegliwości, z jaką boryka się pacjent, z pewnością skieruje go na badanie RTG lub USG. W niektórych przypadkach zleca się również rezonans magnetyczny.

Decyzję o charakterze leczenia podejmuje się w zależności od przyczyny bólu, a także oczekiwań i stanu ogólnego pacjenta. Czasami wystarczy miejscowe zastosowanie preparatów przeciwbólowych i przeciwzapalnych, innym razem konieczne może okazać się wdrożenie doustnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Niektórym pacjentom lekarz może zalecić tak zwaną blokadę, którą osiąga się poprzez wstrzyknięcie specjalnego leku bezpośrednio do stawu.

Operacja kolana - wskazania, rodzaje, przebieg

Operacja na kolano to zawsze ostateczność. Tego typu postępowanie wdraża się, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi zadowalających rezultatów i nie ma szans na mniej inwazyjne pozbycie się dolegliwości. Obecnie, w wielu przypadkach przeprowadza się artroskopię, czyli zabieg z użyciem specjalnego urządzenia do wziernikowania stawu, które jest odmianą endoskopu. Zbudowany ze światłowodu artroskop jest zarówno źródłem światła, jak i przekaźnikiem obrazu, który pozyskiwany jest dzięki umieszczonej w jego wnętrzu kamerze. Za jego sprawą, chirurg może przez cały czas obserwować budowę stawu kolanowego na monitorze.

Artroskopia stawu kolanowego

Artroskop pozwala specjaliście dokładnie obejrzeć staw od środka pod odpowiednim powiększeniem. Posiada on także inne zadanie - umożliwia kontrolowanie wykonywanych wewnątrz niego manewrów.

Na liście wskazań do wykonania artroskopii stawu kolanowego znajdują się m.in.:

  • uszkodzenie więzadła stawu kolanowego
  • uszkodzenie więzadeł krzyżowych
  • przemieszczenie lub zwichnięcie rzepki
  • stan zapalny stawu

Przed zabiegiem lekarz przeprowadza kwalifikację pacjenta - polega ona na ocenie jego stanu zdrowia i sprawdzeniu, czy umożliwia on przeprowadzenie procedury. Na dwa tygodnie przed artroskopią pacjent powinien odstawić leki zmniejszających krzepnięcie krwi, czyli m.in. aspirynę i ibuprofen. W tym czasie należy również zaprzestać picia alkoholu oraz palenia papierosów.

Artroskopię stawu kolanowego można przeprowadzić w znieczuleniu podpajęczynówkowym (pacjent jest wówczas przytomny w trakcie zabiegu) lub ogólnym. Rodzaj znieczulenia jest dobierany w zależności od stanu zdrowia pacjenta. Kolejny krok to zrobienie niewielkiego nacięcia, przez które wprowadza się artroskop. Następnie staw jest wypełniany solą fizjologiczną (jedynie na czas trwania zabiegu). Poprzez artroskop można wprowadzić również dodatkowe instrumenty chirurgiczne, które służą do cięcia, usuwania i szycia tkanek. Po zakończeniu procedury nacięcie zamyka się i zabezpiecza opatrunkiem.

Powikłania po artroskopii stawu kolanowego występują niezwykle rzadko. Mogą to być reakcje alergiczne na znieczulenie, krwawienie z rany oraz zakażenie. Jeszcze rzadziej dochodzi do uszkodzenia chrząstki, łąkotki, więzadeł, naczyń krwionośnych lub nerwów.

Warto wiedzieć: Już kilka godzin po artroskopii pacjent może wrócić do domu. Ważne jest, aby w okresie pooperacyjnym, bezwzględnie stosował się on do zaleceń lekarza.

Endoprotezoplastyka stawu kolanowego

Endoprotezoplastyka to zabieg zalecany przede wszystkim w przypadku zmian zwyrodnieniowych stawu. Gdy dolegliwości bólowe są silne, ograniczenie ruchomości znaczne, a inne metody leczenia zawodzą, wówczas warto przemyśleć wszczepienie endoprotezy. Implant dobiera się indywidualnie, w zależności od charakteru i zaawansowania zmian w stawie. Endoproteza może zastąpić cały staw kolanowy lub tylko jego uszkodzone elementy. Wykonana jest z materiałów bio-obojętnych, które łączy się z kością za pomocą specjalnego cementu.

Operację kolana z zastosowaniem endoprotezy wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczynówkowym. Po wykonaniu nacięcia, chirurg dokonuje resekcji powierzchni stawowych chorego kolana i zastępuje je endoprotezą. Na zakończenie zakłada szwy. Całość trwa zwykle od 1,5 do 2 godzin.

Ze względu na to, iż zabieg ten jest znacznie bardziej inwazyjny od artroskopii, pacjent po jego zakończeniu musi pozostać w klinice przez kilka dni. Rehabilitację rozpoczyna się już w pierwszej dobie po zabiegu, ponieważ wczesne uruchomienie pacjenta jest bardzo ważne. Co więcej, fizjoterapeuta wyjaśnia, jak prawidłowo poruszać stawem.

Należy pamiętać, że wytrzymałość wszczepionej endoprotezy zależy w dużej mierze od zachowania pacjenta.

Rehabilitacja po operacji kolana

Istotne jest, aby po operacji na kolano poddać się rehabilitacji. Odpowiednio poprowadzona, pomoże uniknąć powikłań. W przypadku artroskopii, zadowalające efekty przynosi fizykoterapia z zastosowaniem pola magnetycznego oraz krioterapia. Zimno powoduje zmniejszenie bólu i obrzęku, a pole magnetyczne przyspiesza gojenie.

Po wszczepieniu endoprotezy już w ciągu pierwszej doby powinno dojść do pionizacji pacjenta. Aby staw nie był poddawany zbyt dużemu obciążeniu, do sześciu tygodni po zabiegu wskazane jest stosowanie kul łokciowych. W kolejnym etapie zwykle sięga się po odpowiedni stabilizator.

Całkowity powrót do sprawności może trwać od miesiąca do nawet roku - wszystko zależy od rodzaju i zakresu zabiegu, wieku pacjenta oraz tego, jak podchodzi on do rehabilitacji. Stosowanie się do zaleceń lekarskich pozwala skrócić czas rekonwalescencji do minimum.

FAQ, czyli najczęstsze pytania o operacje i leczenie kolana

  • Ból kolana z boku - jak leczyć?

    Jeśli ból kolana pojawia się w wyniku przeforsowania (np. wyjątkowo intensywnego treningu), należy ograniczyć aktywność fizyczną i przez kilka dni obserwować swój organizm. Jeśli ból będzie utrzymywał się tydzień lub dłużej, wówczas należy wybrać się do lekarza. W czasie oczekiwania na konsultację można stosować żele i maści, które złagodzą nieprzyjemne dolegliwości.

  • Operacja kolana - gdzie najlepiej ją zrobić?

    Operacji kolana zdecydowanie warto poddać się w placówce wyspecjalizowanej w tego rodzaju zabiegach. Doświadczony chirurg i nowocześnie wyposażona klinika to gwarancja prawidłowo przeprowadzonej operacji.

  • Ile kosztuje operacja kolana?

    Cena operacji kolana jest uzależniona m.in. od charakteru wykonywanej procedury oraz stopnia zaawansowania zmian w stawie. Za artroskopową operację więzadła krzyżowego przedniego zapłacimy od 5000 zł wzwyż, a za endoprotezoplastykę całkowitą stawu kolanowego - od 11 do nawet 20 tys. zł.

  • Czy endoprotezoplastykę stawu kolanowego można wykonać u osoby otyłej?

    Otyłość sama w sobie nie jest przeciwwskazaniem do wszczepienia protezy, jednak warto pamiętać, że stawy kolanowe osób borykających się z nadwagą i otyłością, ulegają większym przeciążeniom. W takiej sytuacji warto zatem rozważyć konsultację dietetyczną i zmianę stylu życia. Zrzucenie nadprogramowych kilogramów z pewnością przedłuży trwałość wszczepionej protezy.

 Umów wizytę!

Jeśli Ty także planujesz operację kolana, nie wahaj się dłużej - skontaktuj się z nami. Nasz doradca bezpłatnie przedstawi Ci pełną ofertę spośród 58 klinik w Polsce, wraz ze szczegółowymi cenami. Pomoże również w umówieniu wizyty konsultacyjnej u wybranego specjalisty na dogodny termin.

Zadzwoń do nas: 22 417 40 54 (telefon czynny pon - pt, w godz. 8:00 - 18:00)

Źródła:

  • M. Dutton, red. wyd. pol. T. Gaździk, "Ortopedia Duttona. Tom 3", Warszawa, 2014, ISBN: 978-83-200-4767-7
  • S. T. Canale, J. H. Beaty, red. wyd. pol. D. Kusz, "Campbell Ortopedia operacyjna - tom 3", Warszawa, 2016, ISBN: 978-83-64737-67-1
  • T. J. Gill, red. wyd. pol. J. Deszczyński, "Techniki artroskopowe leczenia stawu kolanowego", Warszawa, 2012, ISBN: 978-83-929022-5-6
  • J. Kowalczewski, "Pierwotna endoprotezoplastyka stawu kolanowego", Warszawa, 2013, ISBN: 978-83-929022-7-0