Blokada okołokorzeniowa

Co to jest blokada okołokorzeniowa?

Blokada okołokorzeniowa to zabieg, w którym w okolice otworu międzykręgowego podaje się dwa rodzaje leków: środek znieczulający oraz steryd o przedłużonym działaniu. Celem takiego postępowania jest miejscowe oddziaływanie w obszarze wymagającym precyzyjnego leczenia. Znaczenie ma tu sposób działania obu preparatów.

Lek znieczulający odpowiada za efekt anestetyczny, a steryd działa przeciwzapalnie i przeciwobrzękowo przez dłuższy czas. To połączenie sprawia, że blokada okołokorzeniowa jest stosowana tam, gdzie potrzebne jest jednoczesne działanie miejscowe i ograniczenie zmian zapalnych.

Zabieg przeprowadza się pod kontrolą tomografii komputerowej albo USG. Taka kontrola obrazowa pozwala dokładnie wyznaczyć miejsce podania leku i skierować go do obszaru objętego dolegliwościami.

Kiedy wykonuje się blokadę okołokorzeniową?

Blokadę okołokorzeniową wykonuje się wtedy, gdy dolegliwości są związane z uciskiem na korzenie nerwowe. Zabieg znajduje zastosowanie w sytuacjach, w których źródłem bólu są zmiany prowadzące do podrażnienia struktur nerwowych.

Do takich przypadków zalicza się przede wszystkim dyskopatię, w tym protruzję krążka międzykręgowego oraz przepuklinę jądra miażdżystego. Blokada jest też wykonywana u pacjentów z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa, zwężeniem otworów międzykręgowych, stenozą kanału kręgowego oraz pooperacyjnymi zespołami bólowymi.

W praktyce oznacza to, że zabieg bierze się pod uwagę wtedy, gdy zmiany prowadzą do utrzymujących się objawów bólowych wynikających z ucisku na korzeń nerwowy. Istotne jest więc nie tylko samo występowanie bólu, ale również jego związek z określoną przyczyną potwierdzoną w diagnostyce.

Jakie są wskazania do blokady okołokorzeniowej?

Wskazania do blokady okołokorzeniowej obejmują przede wszystkim sytuacje, w których ból ma związek z uciskiem korzenia nerwowego albo gdy stosowanie leków przeciwbólowych jest utrudnione, niewskazane lub nieskuteczne.

Do takich wskazań zalicza się m.in.:

• dolegliwości utrzymujące się mimo rehabilitacji,
• ból promieniujący do ramienia i ręki u osób, których nie można zoperować z powodu chorób współistniejących,
• ból promieniujący do ramienia i ręki u pacjentów niezakwalifikowanych do leczenia operacyjnego,
• ból promieniujący do kończyny górnej w ciąży, gdy farmakoterapia przeciwbólowa nie może być prowadzona,
• dolegliwości bólowe szyi promieniujące do barku, ramienia i ręki, jeśli ich przyczyną jest ucisk korzenia nerwowego przez dysk (dyskopatia, przepuklina dysku),
• choroby nerek, układu krążenia lub przewodu pokarmowego, które ograniczają możliwość przyjmowania leków przeciwbólowych,
• potrzebę zastosowania metody łagodzenia bólu głowy bez obciążania żołądka, wątroby i nerek.

Blokada okołokorzeniowa nie jest zarezerwowana wyłącznie dla jednej grupy chorych. Bierze się ją pod uwagę zarówno wtedy, gdy źródłem problemu jest ucisk wywołany zmianami w obrębie dysku, jak i wówczas, gdy dalsze stosowanie leków przeciwbólowych jest z różnych powodów niekorzystne albo niemożliwe. Znaczenie ma również to, czy wcześniejsze postępowanie, w tym rehabilitacja, przyniosło oczekiwany efekt.

Jak wygląda zabieg blokady okołokorzeniowej krok po kroku?

Zabieg blokady okołokorzeniowej przebiega w warunkach pracowni USG albo TK, z zachowaniem zasad aseptyki. Sposób jego wykonania zależy od wskazań oraz warunków, w jakich jest przeprowadzany, ale sam przebieg opiera się na precyzyjnym podaniu leków do wyznaczonego miejsca.

Pacjent jest odpowiednio układany do zabiegu, w zależności od warunków jego wykonania i wybranej techniki. Następnie pod kontrolą USG lub tomografii komputerowej wyznacza się optymalne miejsce wkłucia. Po przygotowaniu pola zabiegowego i dezynfekcji skóry wprowadzana jest igła, a potem podawane są leki. Podanie preparatów odbywa się w warunkach kontrolowanych, tak aby lek trafił dokładnie do wybranego obszaru.

W zależności od standardów wybranej placówki po zakończeniu zabiegu pacjent pozostaje pod obserwacją do około 2 godzin. Ten etap jest stałym elementem postępowania po blokadzie i pozwala na monitorowanie samopoczucia po podaniu leków.

Cały przebieg zabiegu jest więc uporządkowany i opiera się na kolejnych etapach: przygotowaniu pacjenta, wyznaczeniu miejsca wkłucia, podaniu leków oraz obserwacji po zakończeniu procedury. Znaczenie ma tu zarówno precyzja wykonania, jak i nadzór po zabiegu.

Jak przygotować się do blokady okołokorzeniowej?

Do blokady okołokorzeniowej trzeba się wcześniej przygotować, a podstawą jest wizyta kwalifikująca oraz badanie lekarskie. To właśnie na tym etapie lekarz ocenia, czy ta metoda może zostać zastosowana, wyjaśnia cel zabiegu, możliwe odczucia oraz ewentualne działania niepożądane, a następnie prosi o podpisanie świadomej zgody.

Przygotowanie obejmuje także odstawienie leków przeciwzakrzepowych na 7 dni przed zabiegiem, ale wyłącznie po konsultacji z lekarzem prowadzącym. Leki rozrzedzające krew, takie jak aspiryna i klopidogrel, należy przerwać 4–5 dni przed blokadą (w porozumieniu z kardiologiem).

Na 2 dni przed zabiegiem trzeba wykonać badania laboratoryjne:

• morfologię,
• CRP,
• INR,
• APTT.

Może być też konieczne badanie krwi sprawdzające jej krzepliwość. Istotnym elementem przygotowania jest również wcześniejsza diagnostyka obrazowa, która pozwala ocenić zmiany w obrębie kręgosłupa i wskazać obszar wymagający leczenia. W części przypadków wykorzystuje się w tym celu rezonans magnetyczny.

Przed zabiegiem można zjeść lekki posiłek, ale nie później niż 4 godziny wcześniej. To jedna z praktycznych zasad, o których pacjent powinien pamiętać jeszcze przed przyjazdem do placówki.

Kiedy blokada okołokorzeniowa zaczyna działać? Jakie są efekty?

Blokada okołokorzeniowa może zacząć działać od razu po zabiegu, choć u części pacjentów poprawa pojawia się dopiero po kilku dniach. U większości osób ulga jest odczuwalna szybko, ale pełny efekt nie zawsze występuje natychmiast.

Najwcześniej zauważalne jest zmniejszenie bólu. Natychmiastową ulgę i ustąpienie dolegliwości odczuwa większość pacjentów. Zdarza się jednak również tak, że poprawa narasta stopniowo, a na pełny efekt trzeba poczekać nawet kilka tygodni.

Do efektów blokady okołokorzeniowej zalicza się:

• zmniejszenie bólu,
• ograniczenie stanu zapalnego w miejscu ucisku nerwu,
• zmniejszenie obrzęku wokół korzenia nerwowego,
• ułatwienie odstawienia nadużywanych leków przeciwbólowych,
• możliwość powrotu do domu bez pogorszenia koncentracji,
• brak obciążenia żołądka, wątroby i nerek.

Jak długo działa blokada okołokorzeniowa?

Blokada okołokorzeniowa może działać przez wiele dni, a w części przypadków także przez kilka miesięcy. Czas utrzymywania się efektu nie jest jednak taki sam u każdego pacjenta, dlatego po zabiegu ocenia się nie tylko samą poprawę, ale również to, jak długo się utrzymuje.

Jeżeli ulga nie pojawi się w ciągu 1–2 tygodni, może być potrzebne wykonanie drugiej blokady. Brak poprawy w tym czasie nie musi jeszcze przesądzać o końcowym efekcie, ale stanowi istotny sygnał przy planowaniu dalszego postępowania.

Blokady można powtarzać, jednak nie powinny być one jedyną metodą leczenia bólu. Tego rodzaju postępowanie traktuje się jako element szerszego planu, a nie jako wyłączne działanie podejmowane przy utrzymujących się dolegliwościach.

Jeśli mimo kolejnych blokad ból nie ustępuje, może to wskazywać, że źródłem dolegliwości nie są nerwy. W takiej sytuacji konieczne bywa poszerzenie diagnostyki i dalsze szukanie przyczyny objawów.

Czy blokada okołokorzeniowa jest bezpieczna?

Blokada okołokorzeniowa jest zabiegiem bezpiecznym, a powikłania występują rzadko i zwykle mają charakter przejściowy. Nie oznacza to jednak, że zabieg wykonuje się bez wcześniejszej oceny stanu pacjenta, ponieważ kwalifikacja ma duże znaczenie dla bezpieczeństwa całej procedury.

Na ocenę bezpieczeństwa wpływa zarówno stan ogólny chorego, jak i przyczyna bólu. Blokada nie będzie odpowiednim postępowaniem wtedy, gdy źródło dolegliwości nie jest związane z blokowanymi nerwami. W takiej sytuacji nawet prawidłowo wykonany zabieg nie przyniesie oczekiwanego efektu.

Bezpieczeństwo tej metody wiąże się również z przestrzeganiem przeciwwskazań oraz oceną ryzyka działań niepożądanych związanych z podawanymi lekami. To dlatego przed blokadą konieczna jest wcześniejsza kwalifikacja i ustalenie, czy taki sposób postępowania jest zasadny w danym przypadku.

Jakie są przeciwwskazania do blokady okołokorzeniowej?

Przeciwwskazania do blokady okołokorzeniowej obejmują przede wszystkim sytuacje, w których zabieg nie powinien być wykonywany ze względu na stan pacjenta albo niewielką szansę na poprawę.

Do przeciwwskazań zalicza się:

• ciężkie zaburzenia układu krzepnięcia,
• bezwzględne wskazania do zabiegu operacyjnego,
• ropne infekcje skóry i tkanki podskórnej w okolicy zabiegowej,
• alergię na leki podawane podczas procedury,
• przeciwwskazania wynikające ze stosowania preparatów sterydowych, między innymi cukrzycę, aktywną chorobę wrzodową, zaburzenia odporności i sepsę.

Jakie powikłania może dać blokada okołokorzeniowa?

Do powikłań związanych z zabiegiem zalicza się w szczególności:

• infekcję,
• podrażnienie nerwu,
• podrażnienie opony twardej, a w części przypadków także przejściowe objawy związane z działaniem leku,
• reakcję wazowagalną (spadek ciśnienia mogący prowadzić do zasłabnięcia lub omdlenia).

Możliwe działania niepożądane po podaniu leków to:

• reakcja alergiczna,
• wysypka,
• zaczerwienienie twarzy,
• niepokój,
• bezsenność,
• przejściowy wzrost ciśnienia tętniczego,
• przejściowy wzrost poziomu cukru we krwi.

Ile kosztuje blokada okołokorzeniowa prywatnie?

Na podstawie danych z portalu kliniki.pl blokada okołokorzeniowa prywatnie kosztuje średnio 780 zł. Cena zabiegu nie jest jednak stała, dlatego w praktyce można spotkać się zarówno z niższymi, jak i wyższymi stawkami. Najniższa ustalona przez nasz portal cena wynosi 400 zł, natomiast najwyższa sięga 1 200 zł. Oznacza to, że koszt prywatnej blokady okołokorzeniowej może wyraźnie różnić się w zależności od miejsca wykonania zabiegu.

Przy ocenie ceny warto brać pod uwagę nie tylko samą kwotę, ale też to, że blokada może ograniczyć wydatki związane z dalszym stosowaniem leków przeciwbólowych i kolejnymi konsultacjami. W części przypadków takie postępowanie pozwala również uniknąć operacji.