Rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego

Na czym polega skręcenie stawu skokowego?

Skręcenie kostki oznacza uszkodzenie więzadeł stabilizujących staw wskutek ruchu przekraczającego ich fizjologiczny zakres. Najczęściej dotyczy więzadeł po bocznej stronie stawu i dochodzi do niego, gdy stopa gwałtownie podwija się do wewnątrz.

Typowe objawy to ból, obrzęk, zasinienie i trudności z obciążeniem nogi. Niekiedy pacjent odczuwa także niestabilność stawu.

Uszkodzenia bywają łagodne, z niewielkim naruszeniem włókien więzadła, albo poważniejsze, z częściowym lub całkowitym zerwaniem. Nie każde skręcenie jest jednak urazem bocznych więzadeł: możliwe jest również uszkodzenie więzadeł przyśrodkowych lub więzozrostu piszczelowo-strzałkowego, czyli tzw. wysokie skręcenie. Takie obrażenia mogą wymagać innej ochrony stawu i odmiennego programu leczenia.

Kiedy rozpocząć rehabilitację po skręceniu kostki?

W typowym bocznym skręceniu stawu skokowego nie trzeba czekać z usprawnianiem do pełnego ustąpienia dolegliwości. Po ocenie urazu można wprowadzać bezpieczne ruchy i stopniowe obciążanie kończyny, często z użyciem stabilizatora lub ortezy.

W bardziej nasilonych skręceniach lekarz może zalecić krótkotrwałe unieruchomienie. Najpierw trzeba wykluczyć złamanie i inne obrażenia wymagające odrębnego leczenia. Pilnej oceny wymaga między innymi wyraźna deformacja stawu lub nasilona bolesność kostna; niemożność wykonania czterech kroków jest jednym z kryteriów uwzględnianych przy kwalifikacji do RTG według reguł ottawskich.

Jak wygląda rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego?

Rehabilitacja to szerszy proces powrotu do codziennych czynności, pracy i aktywności sportowej; fizjoterapia stanowi jego ważną część. Następnie dobiera się ćwiczenia oraz – jeśli są potrzebne – techniki wspomagające. Etapy usprawniania zwykle się przenikają: kolejne zadania wprowadza się, gdy pozwala na to stan pacjenta.

• 1. Ochrona urazu i odzyskiwanie możliwości obciążania. We wczesnym okresie istotne są ograniczanie bólu i obrzęku, ochrona więzadeł oraz nauka bezpiecznego chodzenia. W zależności od sytuacji stosuje się ortezę, stabilizator, a czasem kule.

• 2. Poprawa ruchomości i chodu. Fizjoterapeuta pracuje nad swobodnym poruszaniem stopą, w szczególności nad zgięciem grzbietowym, które jest potrzebne między innymi podczas chodzenia i schodzenia ze schodów. Ćwiczenia pomagają też stopniowo przywracać równomierne obciążanie obu kończyn i ograniczać utykanie.

• 3. Wzmacnianie i trening równowagi. Wraz z poprawą ruchomości rośnie znaczenie ćwiczeń mięśni stopy i podudzia, kontroli ustawienia kończyny oraz równowagi. Trening propriocepcji, czyli czucia głębokiego, poprawia zdolność rozpoznawania położenia stawu i reagowania na zmianę obciążenia.

• 4. Przygotowanie do większych obciążeń. Ostatnia część programu może obejmować szybszy chód, bieg, podskoki, lądowania i zmiany kierunku – zależnie od celu rehabilitacji.

Jakie ćwiczenia stosuje się po skręceniu kostki?

Program ćwiczeń powinien rozwijać te funkcje, które ucierpiały wskutek urazu, i stopniowo przybliżać pacjenta do zwykłych aktywności.

Przykładowe grupy ćwiczeń obejmują:

• ruchomość – kontrolowane zginanie i prostowanie stopy, później również ćwiczenia poprawiające zgięcie grzbietowe podczas obciążania;

• siłę – ćwiczenia z oporem taśmy, wspięcia na palce oraz pracę nad mięśniami stabilizującymi kończynę;

• równowagę – stanie na jednej nodze, początkowo przy podporze, później trudniejsze zadania wymagające kontroli pozycji;

• czucie głębokie i kontrolę ruchu – reagowanie na zmianę ustawienia stopy oraz utrzymywanie stabilności podczas ruchów całego ciała;

• sprawność funkcjonalną – przysiady, wykroki, a na dalszym etapie podskoki, lądowania i ćwiczenia charakterystyczne dla uprawianej dyscypliny.

Dobór ćwiczeń, ich trudność i liczba powtórzeń wymagają indywidualizacji. Fizjoterapeuta bierze pod uwagę ból, obrzęk, jakość wykonywanego ruchu oraz reakcję stawu po wysiłku.

Ćwiczenia domowe mogą uzupełniać wizyty, ale powinny być dostosowane do aktualnego stanu pacjenta.

Jakie metody fizjoterapii mogą uzupełniać ćwiczenia?

W zależności od wyników badania fizjoterapeuta może zastosować terapię manualną, np. mobilizacje stawu oraz pracę z tkankami miękkimi. Metody te mogą wspomagać zmniejszanie dolegliwości i przywracanie ruchomości, ale nie zastępują treningu siły, równowagi ani stopniowego zwiększania obciążeń.

Stabilizator lub taping mogą być z kolei pomocne w ochronie stawu podczas wybranych aktywności.

Jak długo trwa rehabilitacja po skręceniu kostki?

Czas rehabilitacji po skręceniu kostki zależy od stopnia uszkodzenia więzadeł, przebiegu gojenia oraz indywidualnych możliwości pacjenta. Znaczenie mają również wcześniejsze urazy, utrzymujące się dolegliwości i rodzaj aktywności, do której pacjent chce wrócić. Dlatego nie można wskazać jednego czasu rehabilitacji odpowiedniego dla wszystkich osób po skręceniu stawu skokowego.

Chodzenie bez utykania może wrócić wcześniej niż zdolność do biegania, skakania czy nagłych zmian kierunku. Dlatego o zakończeniu rehabilitacji nie powinien przesądzać sam upływ czasu ani brak bólu podczas spokojnego spaceru. Ważne są też siła, równowaga, kontrola stawu i tolerancja obciążeń właściwych dla codziennego życia lub sportu.

Kiedy można wrócić do sportu po skręceniu stawu skokowego?

Powrót do sportu po skręceniu kostki powinien następować po ocenie funkcjonalnej. Międzynarodowy konsensus ekspertów PAASS, opracowany dla ostrych bocznych skręceń, wskazuje pięć obszarów ważnych przy podejmowaniu tej decyzji:

• ból – w trakcie sportu i w ciągu ostatniej doby;

• stan stawu – zakres ruchu, siła, wytrzymałość i moc mięśniowa;

• odczucia pacjenta – poczucie stabilności, pewność ruchu i gotowość psychiczna;

• kontrola sensomotoryczna – propriocepcja i równowaga dynamiczna;

• sprawność sportowa – podskoki, zwroty, zadania specyficzne dla dyscypliny i możliwość ukończenia pełnego treningu.

Model PAASS jest zestawem zaleceń ekspertów dotyczących tego, co należy ocenić, a nie testem gwarantującym brak ponownego urazu. Nawet po odzyskaniu sprawności przydatny może być dalszy trening równowagi i kontroli ruchu.

U osób uprawiających sporty wysokiego ryzyka ponownego skręcenia można również rozważyć stosowanie stabilizatora lub tapingu.

Co zrobić, jeśli po rehabilitacji kostka nadal boli lub jest niestabilna?

Utrzymujący się ból, obrzęk, ograniczenie ruchomości, powtarzające się skręcenia lub uczucie „uciekania” kostki wymagają ponownej oceny. Mogą wynikać z niepełnego odzyskania funkcji, przewlekłej niestabilności stawu skokowego albo innych uszkodzeń, np. chrząstki czy ścięgien.

W zależności od objawów lekarz może zlecić dalszą diagnostykę, a fizjoterapeuta zmodyfikować program usprawniania. Przy przewlekłej niestabilności wykorzystuje się m.in. trening równowagi i kontroli nerwowo-mięśniowej. Jeśli odpowiednio prowadzone leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, u wybranych pacjentów rozważa się leczenie operacyjne.

Ile kosztuje rehabilitacja po skręceniu stawu skokowego?

Średnia cena rehabilitacji po skręceniu stawu skokowego wynosi 179 zł, zgodnie z cennikami prezentowanymi w serwisie Kliniki.pl. Kwota za wizytę może zależeć od placówki, lokalizacji oraz czasu i zakresu spotkania. Całkowity koszt rehabilitacji będzie zależał także od liczby wizyt potrzebnych do osiągnięcia założonych celów.

FAQ - najczęstsze pytania i odpowiedzi na temat rehabilitacji po skręceniu stawu skokowego

• Czy po skręceniu kostki można chodzić?

  Obciążanie nogi wprowadza się stopniowo, zależnie od bólu i stopnia urazu. Początkowo potrzebne mogą być kule, stabilizator lub orteza.

• Czy skręconą kostkę należy chłodzić?

  Chłodzenie może krótkotrwale zmniejszać ból i obrzęk. Zimnego okładu nie należy przykładać bezpośrednio do skóry ani stosować go przez zbyt długi czas.

• Czy po skręceniu stawu skokowego trzeba nosić stabilizator?

  Stabilizator może chronić staw podczas gojenia i ułatwiać bezpieczne obciążanie kończyny. O rodzaju zabezpieczenia oraz czasie jego stosowania decyduje specjalista.

• Czy rehabilitację po skręceniu kostki można prowadzić w domu?

  Ćwiczenia domowe są ważną częścią rehabilitacji, ale powinny zostać dobrane do rodzaju urazu. Zbyt wczesne wykonywanie intensywnych ćwiczeń może nasilić dolegliwości.

• Kiedy należy zgłosić się do lekarza po skręceniu kostki?

  Konsultacji wymagają m.in. wyraźna deformacja, silna bolesność kości, nasilający się obrzęk oraz niemożność wykonania kilku kroków. Ocena lekarska jest również wskazana, gdy ból lub niestabilność nie ustępują mimo leczenia.