Co to jest hydrolaparoskopia?

Hydrolaparoskopia, inaczej laparoskopia przezpochwowa (w skrócie THL – transvaginal hydrolaparoscopy), wykonywana jest jako jedno z badań diagnostycznych w celu ustalenia przyczyn niepłodności u kobiet, a także w przypadkach zespołu policystycznych jajników. Pozwala na wykrycie patologii w obrębie miednicy mniejszej (zwłaszcza endometriozy), błony śluzowej jajowodów (co w typowej laparoskopii jest zwykle niedostępne bez dodatkowej salpingoskopii).

Ponadto umożliwia wyjaśnienie części przypadków niepłodności o nieznanej przyczynie.

Jak przebiega zabieg hydrolaparoskopii?

Zabieg wykonywany jest na sali operacyjnej, w znieczuleniu ogólnym dotchawiczym lub z użyciem maski krtaniowej i trwa ok. 10–20 minut. Procedurę poprzedza przeprowadzenie przezpochwowego badania ultrasonograficznego (USG), którego celem jest ostateczne wykluczenie przeciwwskazań oraz zapoznanie się operatora ze szczegółami anatomicznej budowy pacjentki.

Do badania wykorzystuje się o kilkumilimetrowej średnicy endoskop, wyposażony w kamerę oraz źródło światła. Poprzez niewielkie nacięcie tylnego sklepienia pochwy endoskop wprowadzany jest do jamy otrzewnowej. Pozwala to uniknąć związanego z tradycyjną laparoskopią nacięcia powłok jamy brzusznej.

Na czas badania jama brzuszna wypełniana jest niewielką ilością soli fizjologicznej zamiast stosowanego w laparoskopii dwutlenku węgla, dzięki czemu istnieje możliwość przeprowadzenia obserwacji jajowodów w płynnym środowisku naturalnym. Ewentualne dolegliwości bólowe są niewielkie i zwykle nie trwają dłużej niż jeden dzień.

Zabieg nie pozostawia żadnych blizn, a ryzyko związane z powikłaniami jest zwykle mniejsze niż w tradycyjnej laparoskopii.

Korzyści diagnostyczne hydrolaparoskopii

Hydrolaparoskopia przezpochwowa jest nowoczesną metodą diagnostyczną, szczególnie cenioną w ocenie przyczyn niepłodności. Jej zastosowanie pozwala na bardzo dokładną analizę struktur miednicy mniejszej i wykrycie zmian, które mogą pozostać niewidoczne w innych badaniach.

Wśród zalet hydrolaparoskopii przezpochwowej wymieniane są:

• stosunkowa łatwość przeprowadzenia badania, połączona z możliwością bezpośredniego wglądu do najważniejszych dla płodności narządów,

• możliwość wykrycia nawet bardzo wczesnych zmian, które łatwo mogą być przeoczone podczas typowego zabiegu (ze względu na trudniejszy dostęp, np. do tylnej powierzchni jajników)

• doskonałe uwidocznienie nawet minimalnych zrostów pomiędzy powierzchnią jajników a otrzewną dołków jajnikowych,

• zwiększona czułość diagnostyczna metody daje możliwość postawienia jednoznacznego rozpoznania w znacznej części przypadków niewyjaśnionej niepłodności.

Kiedy hydrolaparoskopia może nie być najskuteczniejszą metodą w porównaniu z innymi badaniami:

• Podejrzenie zaawansowanej endometriozy, rozległych zrostów lub „zamrożonej miednicy” – ograniczone pole widzenia i dostęp transwaginalny mogą utrudniać pełną ocenę; zwykle preferuje się klasyczną laparoskopię przezbrzuszną.

• Konieczność szerokiej oceny jamy brzusznej (np. przepony, wątroby, sieci, jelit) – hydrolaparoskopia obejmuje głównie okolice zatoki Douglasa i przydatków; do całościowej oceny lepsza jest laparoskopia przezbrzuszna.

• Plan jednoczasowego leczenia operacyjnego (rozległa adhezioliza, wycięcie dużych torbieli jajników, miomektomia, resekcja ognisk endometriozy głęboko naciekającej) – hydrolaparoskopia ma ograniczone możliwości terapeutyczne; standardem bywa laparoskopia operacyjna.

• Ocena jamy macicy i nieprawidłowości endometrialnych (polipy, zrosty wewnątrzmaciczne, mięśniaki podśluzówkowe) – badaniem z wyboru jest histeroskopia.

• Diagnostyka proksymalnej (bliższej) niedrożności jajowodów – w ocenie odcinka śródściennego i ujść macicznych.

• Guz przydatków o cechach złośliwości lub podejrzenie nowotworu – hydrolaparoskopia nie jest odpowiednią metodą; wskazana jest onkologiczna ścieżka diagnostyczno-terapeutyczna (najczęściej laparoskopia przezbrzuszna lub laparotomia).

Przeciwwskazania do hydrolaparoskopii

Hydrolaparoskopia jest procedurą małoinwazyjną i bezpieczną, jednak – jak każda metoda diagnostyczna – nie może być wykonywana u wszystkich pacjentek. Przed kwalifikacją do zabiegu lekarz ocenia ogólny stan zdrowia oraz możliwe przeciwwskazania, które mogą zwiększać ryzyko lub ograniczać wartość diagnostyczną badania.

Przeciwwskazania do przeprowadzenia zabiegu są nieliczne i obejmują m.in.:

• stany zapalne w obrębie macicy,

• znaczne lub utrwalone tyłozgięcie macicy,

• przebyte zabiegi operacyjne dotyczące narządów zlokalizowanych w miednicy lub jelit (nie dotyczy laparoskopii, podczas których nie stwierdzono poważniejszych patologii),

• dużą otyłość,

• zachowaną błonę dziewiczą,

• bardzo wąską pochwę.

Znaczenie hydrolaparoskopii w leczeniu niepłodności

Hydrolaparoskopia zdobywa coraz większą popularność jako czuła i precyzyjna metoda diagnostyczna. W praktyce klinicznej najczęściej stanowi uzupełnienie tradycyjnej laparoskopii przezbrzusznej – w wybranych wskazaniach oferuje przewagi (np. obserwację strzępków i bańki jajowodu w środowisku płynnym), ale nie zastępuje kompleksowej oceny i możliwości terapeutycznych klasycznej laparoskopii.

Nie bez znaczenia jest również jej bezpieczeństwo, niewielka inwazyjność i większa akceptacja pacjentek w porównaniu z tradycyjnymi zabiegami. Możliwości operacyjne metody mogą się zwiększać wraz z doskonaleniem instrumentarium, jednak w onkologii narządu rodnego nie stanowi ona rutynowej pierwszej linii diagnostycznej – podstawą pozostają metody przezbrzuszne i postępowanie zgodne z wytycznymi onkologicznymi.