Dreny po operacji – po co się je zakłada, kiedy usuwa i jak o nie dbać?

Po co po operacji zakłada się dreny?

Dren to elastyczna rurka, której jeden koniec umieszcza się w operowanej okolicy, a drugi wyprowadza na zewnątrz ciała. Odprowadzany płyn trafia do specjalnego zbiornika, worka lub opatrunku.

Dreny stosuje się m.in. po niektórych operacjach piersi, zabiegach rekonstrukcyjnych i operacjach jamy brzusznej.

Dren może służyć do:

• odprowadzania krwi i płynu surowiczego, które gromadzą się po zabiegu;

• ograniczania powstawania zbiorników płynu, np. surowiczaków;

• usuwania ropy lub innych wydzielin;

• kontrolowania ilości i wyglądu odprowadzanej treści.

Jakie są rodzaje drenów pooperacyjnych?

Dreny różnią się budową i sposobem działania. Podstawowy podział obejmuje:

• dreny bierne – płyn odpływa bez mechanicznego ssania, np. pod wpływem grawitacji; przykładem jest dren Penrose’a;

• dreny czynne – wykorzystują podciśnienie, które pomaga odprowadzać wydzielinę do zbiornika; do tej grupy należą m.in. dren Redona i system Jacksona-Pratta.

Rodzaj drenu wpływa na sposób jego pielęgnacji. Niektóre zbiorniki pacjent może opróżniać samodzielnie po przeszkoleniu, inne wymagają wymiany przez personel medyczny. Osobnych zasad postępowania wymagają również specjalistyczne dreny, np. opłucnowe czy służące do odprowadzania żółci.

Jak długo dren pozostaje w ciele po operacji?

Dren może zostać usunięty już po pierwszej dobie, po kilku dniach lub dopiero po kilku tygodniach.

Wszystko zależy od rodzaju operacji, przebiegu gojenia i celu drenażu. Przykładowo po niektórych zabiegach chirurgii plastycznej dren pozostaje przez około 5–7 dni, ale nie jest to regułą.

O terminie usunięcia drenu decyduje chirurg. Bierze pod uwagę przede wszystkim:

• rodzaj i zakres przeprowadzonej operacji;

• ilość odprowadzanej wydzieliny;

• wygląd płynu i zmiany zachodzące w kolejnych dniach;

• stan rany oraz ogólne samopoczucie pacjenta;

• ewentualne powikłania wymagające dalszego drenażu.

W przypadku niektórych drenów ssących lekarz może rozważyć ich usunięcie, gdy ilość wydzieliny spadnie poniżej określonego poziomu. Nie istnieje jednak jedna wartość, która oznaczałaby, że każdy dren można bezpiecznie wyjąć.

Nawet jeśli zbiornik przestał się napełniać, nie wolno samodzielnie usuwać rurki.

Czy można wrócić do domu z drenem?

Tak, jeśli stan pacjenta jest stabilny, a dalsza hospitalizacja nie jest konieczna. Decyzję o wypisie podejmuje lekarz. Przed opuszczeniem szpitala personel powinien wyjaśnić, jak postępować z zastosowanym systemem drenażu.

Przed powrotem do domu dobrze ustalić:

• Czy zbiornik trzeba opróżniać, a jeśli tak, to jak często?

• Czy należy zapisywać ilość odprowadzanej wydzieliny?

• Kiedy i w jaki sposób zmieniać opatrunek?

• Czy można brać prysznic i wykonywać codzienne czynności?

• Kiedy odbędzie się kontrola i kto usunie dren?

• Z kim skontaktować się w razie problemów?

Jeśli pacjent nie może samodzielnie pielęgnować drenu, należy wcześniej ustalić, kto zapewni mu potrzebną pomoc. Dobrze też upewnić się, że otrzymał odpowiednie materiały opatrunkowe i instrukcję postępowania.

Jak pielęgnować dren po powrocie do domu?

Pielęgnacja drenu po operacji polega przede wszystkim na utrzymywaniu czystości, zabezpieczaniu rurki przed przypadkowym wysunięciem i kontrolowaniu wydzieliny. Szczegółowe czynności zależą od rodzaju drenu i zaleceń otrzymanych w szpitalu.

Podstawowe zasady obejmują:

• higienę rąk – należy je umyć przed kontaktem z drenem, opatrunkiem lub zbiornikiem oraz po zakończeniu pielęgnacji;

• zabezpieczanie rurki – trzeba uważać, aby nie została pociągnięta, zagięta ani przygnieciona;

• kontrolę opatrunku – należy obserwować jego stan i zmieniać go zgodnie z instrukcją personelu;

• obserwowanie wydzieliny – istotne są jej ilość, kolor, zapach i zmiany zachodzące w kolejnych dniach;

• opróżnianie zbiornika – wyłącznie wtedy, gdy personel zalecił i pokazał, jak wykonywać tę czynność.

Jeśli lekarz zalecił mierzenie ilości wydzieliny, najlepiej zapisywać datę, godzinę, objętość i wygląd płynu. Gdy pacjent ma kilka drenów, pomiary należy prowadzić osobno dla każdego z nich. Takie informacje pomagają ocenić przebieg gojenia.

Czy z drenem można brać prysznic, chodzić i spać?

Możliwość korzystania z prysznica zależy od rodzaju drenu, opatrunku i operacji. Czasem trzeba utrzymywać miejsce wprowadzenia rurki w suchości albo ograniczyć się do mycia częściowego. Bez zgody lekarza nie należy zanurzać drenu w wannie.

Chodzenie jest zwykle możliwe, jeśli pozwala na to stan pacjenta. Należy jednak unikać gwałtownych ruchów, szarpania rurki i wysiłku, na który lekarz nie wyraził zgody. Podczas snu trzeba uważać, aby nie przygnieść drenu ani nie pociągnąć go przy zmianie pozycji. Zbiornik należy zabezpieczyć zgodnie z instrukcją dla danego systemu.

Jak zmienia się wygląd wydzieliny odprowadzanej przez dren?

Po wielu operacjach wydzielina z rany początkowo jest ciemnoczerwona, później staje się różowa, a z czasem jasnożółta lub przejrzysta. Zwykle jej ilość stopniowo maleje. Nie oznacza to jednak, że każdy dren powinien odprowadzać płyn o takim wyglądzie. Duże znaczenie ma rodzaj zabiegu i miejsce założenia rurki.

Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim nagłe zmiany: pojawienie się świeżej, jasnoczerwonej krwi, wyraźnie nieprzyjemnego zapachu lub mętnej wydzieliny. Również niespodziewane zatrzymanie odpływu może świadczyć o zatkaniu albo przemieszczeniu drenu.

Jakie objawy u pacjenta z drenem wymagają kontaktu z lekarzem?

Niektóre dolegliwości mogą świadczyć o zakażeniu, krwawieniu lub nieprawidłowym działaniu drenu.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli wystąpią:

• gorączka, dreszcze lub wyraźne pogorszenie samopoczucia;

• narastający ból, obrzęk lub zaczerwienienie wokół drenu;

• ropna, mętna albo cuchnąca wydzielina;

• nagły wzrost ilości świeżej krwi w zbiorniku;

• niespodziewane zatrzymanie odpływu lub wyciek wokół rurki;

• przypadkowe wysunięcie drenu albo utrata podciśnienia w systemie ssącym.

Co zrobić, jeśli dren wypadnie?

Nie próbuj wkładać rurki z powrotem. Osłoń miejsce jej wyjścia czystym opatrunkiem i skontaktuj się z personelem prowadzącym leczenie. W razie obfitego krwawienia, omdlenia, duszności lub innych objawów poważnego pogorszenia stanu zdrowia wezwij pomoc medyczną pod numerem 112.

Jak usuwa się dren po operacji i czy to boli?

Usunięcie typowego drenu z rany pooperacyjnej jest zwykle krótką procedurą. Lekarz lub pielęgniarka najpierw zwalnia podciśnienie, jeśli wymaga tego zastosowany system, następnie usuwa szew mocujący i delikatnie wyciąga rurkę.

Pacjent może odczuwać ciągnięcie lub krótkotrwały ból, który zazwyczaj szybko ustępuje.

Po usunięciu drenu miejsce, przez które przechodziła rurka, zabezpiecza się opatrunkiem. Przez pewien czas może sączyć się z niego niewielka ilość płynu. Jeśli jednak wyciek jest obfity albo pojawią się nasilający się ból, obrzęk lub zaczerwienienie, należy skontaktować się z lekarzem.