Przeziębienie – SOR czy nocna pomoc lekarska? Gdzie szukać pomocy, gdy przychodnia POZ jest zamknięta?

Gdzie iść po pomoc, gdy przychodnia POZ jest zamknięta?

Gdy przychodnia POZ jest zamknięta, miejsce zgłoszenia zależy przede wszystkim od rodzaju objawów i od tego, czy stan pacjenta może wskazywać na zagrożenie zdrowia lub życia. Nie każda nagła dolegliwość wymaga zgłoszenia się na SOR, ale też nie każdą można odłożyć do czasu otwarcia przychodni.

Jeśli pojawia się gorączka, infekcja, nagły ból gardła albo ból brzucha, a objawy nie wskazują na stan bezpośredniego zagrożenia życia, właściwym miejscem jest nocna i świąteczna opieka zdrowotna (NiŚOZ). Z takiej pomocy można skorzystać bez skierowania i bez wcześniejszej rezerwacji. Nie obowiązuje też rejonizacja, dlatego pacjent może zgłosić się do dowolnej placówki NiŚOZ.

Inaczej wygląda sytuacja wtedy, gdy dochodzi do urazu, wypadku, złamania, nasilonych duszności albo krwotoku. W takich przypadkach pomoc uzyskuje się na SOR lub w izbie przyjęć, ponieważ są to miejsca przeznaczone do postępowania w stanach nagłych.

Najprościej można to ująć tak:

• gorączka, infekcja, ból gardła, nagły ból brzucha – nocna i świąteczna opieka zdrowotna,

• uraz, wypadek, duszność, krwotok, złamanie – SOR lub izba przyjęć,

• brak pewności, gdzie się zgłosić – całodobowa infolinia NFZ 800 190 590.

To ostatnie jest szczególnie przydatne wtedy, gdy pacjent nie wie, który punkt dyżuruje albo czy dana sytuacja wymaga pomocy w NiŚOZ, czy już w szpitalu.

Kiedy wybrać nocną i świąteczną opiekę zdrowotną?

Nocną i świąteczną opiekę zdrowotną warto wybrać wtedy, gdy dochodzi do nagłego zachorowania albo pogorszenia stanu zdrowia, ale objawy nie wskazują na bezpośrednie zagrożenie życia. To forma pomocy przeznaczona właśnie na godziny, w których przychodnia POZ jest już zamknięta i nie ma możliwości skorzystania z wizyty u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Z takiej opieki może skorzystać każdy pacjent posiadający ubezpieczenie zdrowotne, jeśli zachodzi potrzeba uzyskania pomocy przed ponownym otwarciem przychodni. Dotyczy to również sytuacji, w których oczekiwanie do rana mogłoby niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia.

Na pomoc lekarza i pielęgniarki w ramach NiŚOZ można liczyć zwłaszcza wtedy, gdy:

• nagle zachorujesz,

• pogorszy się Twój stan zdrowia,

• nie występują objawy sugerujące bezpośrednie zagrożenie życia,

• domowe sposoby albo leki dostępne bez recepty nie przyniosły poprawy,

• obawiasz się, że czekanie do otwarcia przychodni może pogorszyć Twój stan.

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna jest miejscem dla pacjentów z dolegliwościami wymagającymi oceny lekarskiej, ale nie kwalifikującymi się do SOR. Właśnie dlatego trafiają tam osoby z infekcjami, gorączką, bólem gardła czy dolegliwościami, które pojawiły się nagle poza godzinami pracy POZ.

W ramach tej formy opieki pacjent może otrzymać:

• poradę lekarską w placówce,

• poradę telefoniczną,

• w uzasadnionych przypadkach poradę domową,

• zabiegi pielęgniarskie, na przykład zastrzyki przepisane przez lekarza,

• e-zwolnienie lekarskie, jeśli są wskazania medyczne,

• e-receptę na leki potrzebne w danej sytuacji.

Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że nocna i świąteczna opieka zdrowotna nie służy do załatwiania spraw planowych. W tym trybie nie uzyska się wizyty kontrolnej związanej z wcześniej rozpoczętym leczeniem, recepty na stale przyjmowane leki w chorobie przewlekłej ani rutynowego zaświadczenia o stanie zdrowia.

Stan zdrowia pacjenta powinien zostać odnotowany w dokumentacji medycznej, a jeśli lekarz odmawia udzielenia świadczenia, taka informacja również powinna się tam znaleźć. Sama odmowa nie może być uzasadniona wyłącznie problemami organizacyjnymi po stronie placówki, takimi jak zbyt mała obsada personelu czy przyjęty system dyżurów.

Czy do nocnej pomocy lekarskiej potrzebne jest skierowanie?

Do nocnej pomocy lekarskiej nie jest potrzebne skierowanie. Pacjent może zgłosić się bezpośrednio do placówki nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej wtedy, gdy jego stan wymaga oceny lekarskiej po zamknięciu przychodni POZ, ale nie wskazuje na bezpośrednie zagrożenie życia.

To ważne, bo w praktyce dostęp do tej formy pomocy ma być prosty i szybki. Nie trzeba wcześniej uzyskiwać dodatkowego dokumentu od lekarza, ani umawiać wizyty w zwykłym trybie. Nie obowiązuje też rejonizacja, więc pomoc można otrzymać w każdej placówce nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na terenie Polski.

Najważniejsze zasady są tu proste:

• nie potrzebujesz skierowania,

• nie obowiązuje rejonizacja,

• możesz zgłosić się do dowolnej placówki NiŚOZ,

• wystarczy odnaleźć punkt dyżurujący i zgłosić się do rejestracji.

To odróżnia nocną i świąteczną opiekę zdrowotną od sytuacji planowych, w których pacjent korzysta z opieki w przychodni POZ w zwykłych godzinach jej pracy. Tu liczy się przede wszystkim możliwość szybkiego uzyskania pomocy wtedy, gdy przychodnia jest już zamknięta.

W jakich godzinach działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna?

Nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa wtedy, gdy przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej są zamknięte. To właśnie dlatego stanowi pomoc „po godzinach” pracy lekarza rodzinnego.

W dni powszednie lekarz i pielęgniarka udzielają świadczeń: od godziny 18:00 do godziny 8:00 rano następnego dnia.

Z kolei w soboty, niedziele, święta i inne dni ustawowo wolne od pracy nocna i świąteczna opieka zdrowotna działa całą dobę.

Oznacza to, że jeśli problem zdrowotny pojawia się wieczorem, w nocy albo w dzień wolny od pracy, pacjent nie musi czekać do ponownego otwarcia przychodni POZ, o ile jego stan wymaga pomocy medycznej i nie jest stanem nagłego zagrożenia życia.

Kiedy jechać na SOR?

Na SOR trzeba jechać wtedy, gdy istnieje stan nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Nie chodzi więc o każdą dolegliwość, która pojawiła się poza godzinami pracy przychodni, ale o sytuację, w której zwłoka może doprowadzić do poważnego uszkodzenia organizmu, utraty zdrowia albo życia.

Szpitalny Oddział Ratunkowy oraz izba przyjęć są przeznaczone dla pacjentów znajdujących się w stanie nagłego zagrożenia zdrowia lub życia, którzy wymagają natychmiastowej pomocy medycznej. To właśnie tam powinny trafiać osoby po wypadkach, urazach, z podejrzeniem zawału, udaru, silnym zatruciem albo ciężkim krwawieniem.

SOR nie zastępuje lekarza rodzinnego ani zwykłej wizyty ambulatoryjnej.

Na SOR należy zgłosić się między innymi w przypadku:

• wypadku lub urazu,

• zatrucia,

• napadu drgawek,

• nagłego, silnego bólu brzucha,

• krwawienia z przewodu pokarmowego,

• silnego krwawienia z dróg rodnych albo dróg moczowych,

• duszności,

• sytuacji, w której objawy mogą szybko doprowadzić do ciężkiego pogorszenia stanu zdrowia.

Warto pamiętać, że na SOR pacjent może zgłosić się sam albo zostać przywieziony przez zespół ratownictwa medycznego. Nie jest potrzebne skierowanie. Trzeba jednak wiedzieć, że o kolejności przyjęć nie decyduje godzina zgłoszenia, ale stan zdrowia oceniany przez personel medyczny. To właśnie dlatego osoba, która przyszła później, może zostać przyjęta wcześniej, jeśli jej stan jest cięższy.

Rola SOR-u polega na wstępnej diagnostyce i podjęciu leczenia w takim zakresie, który pozwala ustabilizować funkcje życiowe pacjenta. Po udzieleniu niezbędnej pomocy chory jest albo wypisywany, albo przekazywany do odpowiedniego oddziału szpitalnego. Jeśli wymaga leczenia w innej specjalistycznej placówce, SOR powinien zapewnić transport sanitarny.

Czy z przeziębieniem i gorączką iść na SOR?

Z przeziębieniem i gorączką nie powinno się zgłaszać na SOR, jeśli objawy nie wskazują na stan nagłego zagrożenia zdrowia lub życia. Sam fakt, że przychodnia POZ jest zamknięta, nie oznacza jeszcze, że właściwym miejscem będzie szpitalny oddział ratunkowy.

W typowej sytuacji, gdy pojawia się infekcja, gorączka, ból gardła albo inne dolegliwości przeziębieniowe, właściwym miejscem pomocy jest nocna i świąteczna opieka zdrowotna. To właśnie tam pacjent może uzyskać poradę lekarską, e-receptę, e-zwolnienie albo potrzebne zabiegi pielęgniarskie, jeśli jego stan wymaga oceny poza godzinami pracy przychodni, ale nie jest stanem nagłym.

Nocna pomoc lekarska czy SOR – czym się różnią?

Nocna pomoc lekarska i SOR różnią się przede wszystkim tym, dla jakiego rodzaju problemów zdrowotnych są przeznaczone. Nocna i świąteczna opieka zdrowotna służy pacjentom, którzy nagle zachorowali albo gorzej się poczuli po zamknięciu przychodni POZ, ale nie znajdują się w stanie nagłego zagrożenia życia. SOR działa natomiast dla osób wymagających natychmiastowej pomocy z powodu ciężkiego, nagłego stanu zdrowotnego.

Najprościej można ująć tę różnicę tak:

• NiŚOZ – nagłe zachorowanie lub pogorszenie stanu zdrowia, ale bez bezpośredniego zagrożenia życia,

• SOR – stan nagły, w którym zwłoka może doprowadzić do ciężkiego uszkodzenia organizmu albo utraty życia.

W obu przypadkach obowiązują jednak dwie ważne zasady:

• nie trzeba mieć skierowania,

• nie ma znaczenia miejsce zamieszkania pacjenta.

Różnica pojawia się za to w sposobie przyjmowania. W NiŚOZ pomoc jest udzielana pacjentom zgłaszającym się po opiekę po godzinach pracy POZ, a na SOR kolejność przyjęć zależy od oceny stanu zdrowia, a nie od godziny zgłoszenia.

Czy nocna pomoc lekarska i SOR są bezpłatne na NFZ?

Nocna pomoc lekarska i SOR są bezpłatne na NFZ dla osób ubezpieczonych. Oznacza to, że pacjent korzystający z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej albo zgłaszający się na szpitalny oddział ratunkowy nie ponosi opłaty za samą pomoc udzielaną w ramach tych świadczeń.

Kiedy dzwonić po pogotowie ratunkowe?

Po pogotowie ratunkowe trzeba dzwonić wtedy, gdy zagrożone jest życie albo zdrowie i potrzebna jest natychmiastowa pomoc medyczna. W takiej sytuacji nie należy czekać na otwarcie przychodni, szukać planowej wizyty ani samodzielnie oceniać, czy objawy „same przejdą”.

Zespół ratownictwa medycznego należy wezwać zwłaszcza wtedy, gdy ktoś:

• stracił przytomność,

• ma drgawki,

• ma zaburzenia rytmu serca,

• doznał rozległych oparzeń,

• ma uporczywe wymioty, zwłaszcza z domieszką krwi,

• odczuwa nasilone duszności,

• skarży się na ostry ból brzucha.

W takich przypadkach liczy się czas reakcji.

W sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer 112 albo 999.

Wezwanie pogotowia jest właściwe wtedy, gdy stan pacjenta może szybko się pogorszyć i wymaga natychmiastowych medycznych czynności ratunkowych jeszcze przed dotarciem do szpitala. To odróżnia pogotowie od nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, która służy pacjentom wymagającym pomocy po godzinach pracy POZ, ale nie znajdującym się w stanie bezpośredniego zagrożenia życia.

Jakie dokumenty otrzymasz po wizycie na SOR lub NiŚOZ?

Po wizycie na SOR lub w NiŚOZ możesz otrzymać dokumenty związane z oceną Twojego stanu zdrowia i udzielonym świadczeniem, ale tylko wtedy, gdy istnieją do tego wskazania medyczne. Nie każde zgłoszenie kończy się więc automatycznie wystawieniem zwolnienia, skierowania czy recepty.

Po zbadaniu pacjenta lekarz decyduje, czy istnieją podstawy do wystawienia:

• zwolnienia lekarskiego,

• skierowania na badania,

• skierowania do poradni specjalistycznej.

Takie dokumenty może wystawić wyłącznie ten lekarz, który sam ocenił stan zdrowia pacjenta. Oznacza to, że jeśli lekarz SOR albo NiŚOZ widzi wskazania do wystawienia L4 i ma uprawnienia nadane przez ZUS, powinien takie zwolnienie wystawić. Pacjent nie powinien być odsyłany do lekarza POZ wyłącznie po to, by uzyskać zwolnienie lekarskie, jeśli ocena medyczna została już przeprowadzona na miejscu.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że zarówno SOR, jak i NiŚOZ nie służą do prowadzenia wizyt kontrolnych związanych z wcześniej rozpoczętym leczeniem. Jeśli stan zdrowia pacjenta tego nie uzasadnia, nie otrzyma on również:

• rutynowego skierowania do specjalisty,

• zwykłego zaświadczenia o stanie zdrowia,

• recepty na stale stosowane leki w chorobie przewlekłej.

Dokumenty wydawane po takiej wizycie mają odpowiadać bieżącej, uzasadnionej sytuacji zdrowotnej, a nie zastępować zwykłą opiekę realizowaną w przychodni.