Trwałe usuwanie nadpotliwości metodą chirurgiczną

Pot wydzielany jest przez 3-5 milionów gruczołów potowych, które są zlokalizowane w obrębie całej naszej skóry, a ich liczba waha się od 100 do 600/cm2 jej powierzchni. Jest ich więcej w skórze powierzchni dłoniowej rąk i podeszwowej stóp oraz na czole i w dole pachowym. Nadmierna potliwość to stan kiedy wydzielanie potu znacznie przekracza jego fizjologiczne zapotrzebowanie w celu termoregulacji lub jest nieadekwatne do sytuacji.

Nadpotliwość jest częstym problemem zdrowotnym, jednak dane dotyczące jej rozpowszechnienia są zróżnicowane. Choroba bywa niedostatecznie rozpoznawana, ponieważ część pacjentów nie zgłasza objawów lekarzowi.

Leczenie nadmiernego pocenia

Hyperhydroza może być sklasyfikowana jako pierwotna (idiopatyczna) i wtórna (objawowa, spowodowana różnymi chorobami, np. endokrynologicznymi). Przyczyna pierwotnej nadpotliwości jest niejasna, podejrzewa się podłoże genetyczne. Postać ta jest przede wszystkim związana z czynnikami emocjonalnymi, takimi jak stres czy lęk. Można ją leczyć zachowawczo poprzez zmianę diety, stosowanie specjalnych antyperspirantów i farmakologicznie (leki uspokajające, antycholinergiczne, beta-blokery). Gdy nie osiągamy satysfakcjonujących efektów wykorzystujemy techniki inwazyjne takie jak iniekcje toksyny botulinowej, użycie radiofrekwencji igłowej oraz zabiegi chirurgiczne.

Jak rozpoznaje się pierwotną nadpotliwość ogniskową?

Pierwotną nadpotliwość ogniskową można podejrzewać, gdy nadmierne, widoczne pocenie utrzymuje się co najmniej 6 miesięcy i nie ma uchwytnej przyczyny. Dodatkowo powinny występować co najmniej dwie cechy: obustronne i względnie symetryczne pocenie, epizody co najmniej raz w tygodniu, wpływ dolegliwości na codzienne funkcjonowanie, początek przed 25. rokiem życia, rodzinne występowanie problemu albo ustępowanie objawów podczas snu. Nasilenie choroby można oceniać za pomocą czterostopniowej skali HDSS.

Kiedy nadmierne pocenie wymaga dodatkowej diagnostyki?

Uogólnione pocenie, pojawienie się dolegliwości w dorosłym wieku, poty nocne, gorączka, niezamierzona utrata masy ciała, kołatanie serca lub początek objawów po zastosowaniu nowego leku mogą wskazywać na nadpotliwość wtórną. Jej przyczyną bywają m.in. zaburzenia tarczycy, hipoglikemia, menopauza, choroby neurologiczne, infekcje, niektóre nowotwory oraz działania niepożądane leków. Zakres badań powinien wynikać z wywiadu i badania lekarskiego, a nie z jednego uniwersalnego zestawu.

Trwałe i skuteczne chirurgiczne leczenie nadpotliwości

Mechaniczne usuwanie gruczołów potowych za pomocą kuretażu retrodermalnego jest przeprowadzane w znieczuleniu miejscowym. Podobne, dobre rezultaty daje liposukcja tłuszczu wraz z gruczołami potowymi w obrębie pach, lecz kwalifikują się do niej tylko osoby z odpowiednią ilością tkanki tłuszczowej w tym miejscu. Bezpieczną metodą jest również subdermalne użycie lasera Nd-YAG o długiej fali 1064 nm, celem uszkodzenia gruczołów potowych w obrębie pach. Światło lasera wprowadzane jest cienkim światłowodem z jednego nakłucia skóry. Przemieszczany pod skórą światłowód uszkadza gruczoły potowe. Te zabiegi mają niestety zastosowanie wyłącznie w okolicy dołów pachowych i pozostawiają niewielką bliznę.

Sympatektomia – skuteczność i możliwe powikłania

Endoskopowa sympatektomia piersiowa polega na przerwaniu przewodzenia impulsów w odpowiednim odcinku pnia współczulnego. Jest przeznaczona przede wszystkim dla pacjentów z ciężką pierwotną nadpotliwością ogniskową, zwłaszcza dłoni, u których mniej inwazyjne metody nie przyniosły poprawy. Zabieg może zapewnić bardzo dobrą początkową kontrolę objawów, jednak nie gwarantuje trwałego wyleczenia.

Najczęstszym następstwem jest nadpotliwość kompensacyjna, czyli zwiększone pocenie innych części ciała. Może mieć ona znaczne nasilenie i nie zawsze ustępuje. Do pozostałych możliwych powikłań należą odma lub krwawienie do jamy opłucnej, ból nerwowy, nadmierna suchość dłoni, pocenie smakowe, nawrót dolegliwości oraz – rzadko – zespół Hornera. Decyzja o operacji wymaga dokładnego omówienia korzyści i ryzyka z chirurgiem.

Leczenie nadpotliwości toksyną botulinową

Toksyna botulinowa typu A czasowo hamuje uwalnianie acetylocholiny, ograniczając pobudzanie gruczołów potowych. Stosuje się ją przede wszystkim w leczeniu nadpotliwości pach, a w wybranych przypadkach także dłoni, stóp i okolicy twarzy. Efekt pojawia się stopniowo i utrzymuje zwykle przez kilka miesięcy, dlatego zabieg może wymagać powtarzania. Możliwe działania niepożądane obejmują ból podczas iniekcji, siniaki i miejscową tkliwość, a przy leczeniu dłoni także przejściowe osłabienie mięśni.