Chirurgia zatok szczękowych

Co to jest chirurgia zatok szczękowych?

Chirurgia zatok szczękowych dotyczy zabiegu operacyjnego polegającego na uzyskaniu dostępu do wnętrza zatoki szczękowej w celu usunięcia zmian chorobowych takich jak torbiele, polipy, grzybica czy obecne w niej ciała obce – na przykład pozostałości materiałów stomatologicznych.

Jedną z najstarszych i nadal stosowanych metod jest operacja wykonywana techniką Caldwell-Luca, w której chirurg otwiera zatokę przez przedsionek jamy ustnej – dokładnie w tzw. dole nadkłowym, czyli powyżej korzeni zębów górnych. Taka lokalizacja cięcia pozwala uniknąć blizn na twarzy, co jest istotną zaletą w kontekście estetyki. Po oczyszczeniu zatoki zmienione chorobowo tkanki są zabezpieczane i przesyłane do badania histopatologicznego. W niektórych przypadkach stosuje się tamponadę z balonikiem, którą usuwa się już następnego dnia po operacji.

Typowym objawem po zabiegu jest kilkudniowy obrzęk policzka, który ustępuje samoistnie.

Wskazania do zabiegu obejmują m.in.:

• przewlekłe zmiany zapalne zatoki (torbiele, polipy, grzybicę),
• obecność ciał obcych (np. materiałów stomatologicznych),
• łagodne guzy zatok,
• konieczność pobrania wycinka do badania histopatologicznego w diagnostyce nowotworów.

Korzyści wynikające z zabiegu to przede wszystkim:

• wyeliminowanie uciążliwych dolegliwości bólowych,
• zmniejszenie częstotliwości nawrotów infekcji zatok,
• poprawa wentylacji i drenażu zatoki szczękowej.

Kiedy potrzebna jest operacja zatok szczękowych?

Operacja zatok szczękowych jest zalecana w przypadkach, gdy leczenie farmakologiczne nie przynosi oczekiwanej poprawy, a zmiany patologiczne w obrębie zatoki powodują nawracające dolegliwości. Wskazanie do zabiegu stawia lekarz na podstawie szczegółowego wywiadu, badania klinicznego oraz wyników diagnostyki obrazowej – najczęściej tomografii komputerowej.

Do najczęstszych wskazań operacyjnych należy:

• przewlekłe, ropne zapalenie zatoki szczękowej,
• polipy i torbiele penetrujące do zatoki,
• zapalenia zatoki o podłożu zębopochodnym,
• obecność ciał obcych (np. materiałów stomatologicznych),
• drobne zmiany guzowate wymagające usunięcia lub biopsji,
• złamania w obrębie masywu szczękowo-twarzowego,
• potrzeba uzyskania dostępu do głębiej położonych struktur (np. dołu skrzydłowo-podniebiennego),
• przypadki masywnego krwawienia z nosa wymagające zamknięcia tętnicy szczękowej.

Jeżeli pacjent nie reaguje na antybiotykoterapię, glikokortykosteroidy donosowe lub płukanie zatok, chirurgiczne oczyszczenie staje się często niezbędne.

Jakie są rodzaje zabiegów chirurgicznych zatok szczękowych?

Zabiegi chirurgiczne zatok szczękowych można podzielić na dwie główne grupy: klasyczne operacje z dojścia przez jamę ustną oraz nowoczesne, minimalnie inwazyjne procedury endoskopowe wykonywane przez nos. Wybór odpowiedniej metody zależy od lokalizacji zmian, ich charakteru oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Operacja zatok szczękowych z dostępu Caldwell Luca

Zabieg ten wykonywany jest zazwyczaj w znieczuleniu ogólnym, choć w niektórych przypadkach możliwe jest znieczulenie miejscowe. Dostęp do zatoki uzyskuje się poprzez przedsionek jamy ustnej – chirurg przecina błonę śluzową w okolicy nad korzeniami zębów górnych i przez utworzony otwór przechodzi do wnętrza zatoki. Podczas operacji usuwa się patologiczne zmiany, a uzyskany materiał wysyłany jest do badania histopatologicznego.

Stosowane są najczęściej szwy rozpuszczalne, które nie wymagają usuwania. Zabieg wykonywany jest w trybie chirurgii jednego dnia.

Endoskopowa chirurgia zatok szczękowych – co warto wiedzieć?

Endoskopowa operacja zatok szczękowych wykonywana jest w ramach szerszej procedury FESS (funkcjonalnej endoskopowej operacji zatok przynosowych), która może obejmować również inne zatoki przynosowe, jeśli istnieje taka potrzeba. W przypadku zatok szczękowych zabieg polega na udrożnieniu naturalnego ujścia zatoki przez nos przy pomocy cienkich narzędzi wprowadzanych przez otwory nosowe, pod kontrolą endoskopu.

Zalety endoskopowego dostępu do zatoki szczękowej:

• brak cięć na twarzy i blizn
• precyzyjne usuwanie tylko zmienionych tkanek
• krótszy czas hospitalizacji i rekonwalescencji
• mniejsze ryzyko powikłań

Zabieg trwa od 1 do 2 godzin i odbywa się w znieczuleniu ogólnym. Pacjent może zazwyczaj opuścić szpital już następnego dnia.

Czy operacja zatok szczękowych boli?

Zabiegi chirurgiczne zatok szczękowych, zarówno metodą klasyczną, jak i endoskopową, przeprowadza się w znieczuleniu, zwykle ogólnym, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu w trakcie operacji. W wyjątkowych przypadkach – głównie przy niewielkim zakresie interwencji – możliwe jest zastosowanie znieczulenia miejscowego, jednak decyzja ta zależy od wielu czynników, w tym od indywidualnej sytuacji klinicznej.

Po operacji może wystąpić:

• umiarkowany ból w okolicy policzka lub zatoki,
• uczucie rozpierania lub ucisku,
• kilkudniowy obrzęk tkanek miękkich twarzy,
• lekki krwisty wyciek z nosa (głównie po zabiegach endoskopowych).

Dolegliwości te są naturalną konsekwencją ingerencji chirurgicznej i zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni. W celu ich złagodzenia stosuje się doustne leki przeciwbólowe oraz – w razie potrzeby – środki przeciwzapalne.

Jak dbać o zatoki po operacji?

Prawidłowa pielęgnacja pooperacyjna zatok szczękowych ma kluczowe znaczenie dla procesu gojenia oraz zapobiegania nawrotom infekcji. Bez względu na zastosowaną technikę chirurgiczną – klasyczną czy endoskopową – pacjent powinien ściśle przestrzegać zaleceń lekarza prowadzącego.

Najważniejsze zasady postępowania po zabiegu:

• regularne płukanie zatoki szczękowej,
• stosowanie przepisanych leków – antybiotyków, glikokortykosteroidów donosowych lub leków przeciwbólowych,
• chłodne okłady na policzek w pierwszych dniach w celu zmniejszenia obrzęku,
• unikanie wysiłku fizycznego, pochylania głowy i dźwigania,
• zakaz silnego wydmuchiwania nosa – szczególnie w pierwszym tygodniu po operacji.

Kontrole pooperacyjne: Pierwsza wizyta kontrolna odbywa się zazwyczaj po 7–10 dniach. Lekarz ocenia gojenie się błon śluzowych, usuwa ewentualne pozostałości po zabiegu (np. resztki opatrunków) i decyduje o dalszym postępowaniu.

Proces pełnej regeneracji zatok może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy. Nawet po ustąpieniu dolegliwości pacjent powinien kontynuować zaleconą terapię – szczególnie przy współistniejącym alergicznym nieżycie nosa lub innych przewlekłych chorobach laryngologicznych.

Chirurgia zatok szczękowych – cena zabiegu i refundacja NFZ

Koszt operacji zatok szczękowych zależy od wielu czynników, w tym rodzaju zabiegu (klasyczny lub endoskopowy), renomy placówki medycznej, doświadczenia zespołu chirurgicznego oraz zakresu diagnostyki i opieki pooperacyjnej. Ceny w placówkach prywatnych zaczynają się od około 2000 zł i mogą sięgać nawet 5000 zł – średnio wynoszą około 3500 zł.

Zakres ceny może obejmować:

• konsultację kwalifikującą do zabiegu,
• badania obrazowe (np. tomografia komputerowa),
• samą operację w znieczuleniu ogólnym,
• pobyt szpitalny i opiekę pooperacyjną,
• leki i materiały medyczne stosowane w trakcie i po operacji.

Refundacja przez NFZ W przypadku spełnienia określonych kryteriów medycznych chirurgia zatok szczękowych może być refundowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Wymagana jest odpowiednia dokumentacja medyczna potwierdzająca konieczność wykonania operacji oraz skierowanie od specjalisty laryngologa. Czas oczekiwania na zabieg refundowany może być jednak znacznie dłuższy niż w placówkach prywatnych.