Leczenie złamania kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym

Jakie dochodzi do złamania kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym?

Do złamania kręgosłupa piersiowego lub lędźwiowego dochodzi najczęściej w następstwie urazu związanego z upadkiem na pośladki, plecy albo kończyny dolne. Znaczenie ma przy tym nie tylko sam moment urazu, ale także sposób, w jaki działają siły przenoszone na kręgosłup. To one odpowiadają za typ uszkodzenia.

W obrębie tych odcinków opisuje się mechanizmy urazu:

• zgięciowe,
• zgięciowo-rotacyjne,
• wyprostne,
• kompresyjne,
• złamanie wybuchowe.

Taki podział nie jest wyłącznie formalny, ponieważ z mechanizmem urazu wiąże się późniejsza ocena rozległości uszkodzeń i stabilności segmentu.

Gdy złamania obejmują liczne segmenty kręgosłupa, trzeba brać pod uwagę także tło patologiczne, między innymi osteoporozę, chorobę Pageta albo przerzuty nowotworowe.

Złamania stabilne i załamania niestabilne

Złamania kręgosłupa dzieli się na stabilne oraz niestabilne, a to rozróżnienie ma podstawowe znaczenie dla leczenia. Stabilne uszkodzenia zwykle wiążą się z mechanizmem zgięciowym albo kompresyjnym. W ich przebiegu dochodzi do ucisku kości gąbczastej, deformacji trzonu kręgu i zmian w obrębie płytek granicznych, ale bez uszkodzenia tylnej ściany kręgu, krążków międzykręgowych i aparatu więzadłowego.

W złamaniach niestabilnych obraz jest poważniejszy. Najczęściej wynikają z urazu zgięciowo-rotacyjnego i mogą obejmować podwichnięcia w segmencie ruchowym, zwężenie kanału kręgowego, uszkodzenie krążków międzykręgowych oraz przerwanie tylnego aparatu więzadłowego.

Jakie są objawy złamania kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym?

Objawy złamania kręgosłupa piersiowego i lędźwiowego obejmują przede wszystkim miejscowy ból oraz cechy świeżego urazu. Typowe są dolegliwości w miejscu złamania, a także bolesność nasilająca się przy ucisku na wyrostki kolczyste. Może pojawić się również krwiak.

Na tym jednak obraz kliniczny się nie kończy. Przy takim urazie trzeba bardzo dokładnie ocenić, czy nie doszło do uszkodzenia rdzenia kręgowego, w tym także dróg rdzeniowych. Z tego powodu samo stwierdzenie bólu nie wystarcza do oceny sytuacji.

W części przypadków pojawiają się również objawy otrzewnowe, związane z drażnieniem korzeni nerwowych przez krwiak pozaotrzewnowy. Należy też pamiętać o możliwości współistnienia innych obrażeń, dotyczących żeber, nerek, wątroby albo przewodu pokarmowego.

Jak rozpoznać złamanie kręgosłupa piersiowego lub lędźwiowego?

Złamanie kręgosłupa piersiowego lub lędźwiowego rozpoznaje się na podstawie diagnostyki obrazowej. W zależności od sytuacji klinicznej może ona obejmować RTG, tomografię komputerową oraz rezonans magnetyczny. Dopiero połączenie wyników niezbędnych w danym przypadku badań pozwala dokładnie ocenić zakres urazu i ustalić, z jakim rodzajem złamania mamy do czynienia. To właśnie ten etap decyduje o wyborze dalszego sposobu leczenia.

Czy złamanie kręgosłupa można leczyć bez operacji?

Złamanie kręgosłupa można w części przypadków leczyć bez operacji, ale sposób postępowania zależy od charakteru urazu, oceny stabilności uszkodzenia oraz tego, czy doszło do powikłań neurologicznych. Nie każdy uraz w obrębie odcinka piersiowego i lędźwiowego automatycznie oznacza konieczność leczenia chirurgicznego, ale też nie każdy pozwala na bezpieczne prowadzenie wyłącznie zachowawcze.

Postępowanie nieoperacyjne rozważa się wtedy, gdy stan pacjenta i obraz urazu pozwalają na takie leczenie. Kluczowe znaczenie ma tu pełna diagnostyka, ponieważ dopiero ona pozwala ocenić, czy złamanie można prowadzić bez operacji, czy wymaga ono bardziej zdecydowanej interwencji.

Leczenie bez operacji nie oznacza biernego oczekiwania na poprawę. To sposób postępowania wymagający odciążenia kręgosłupa, odpowiedniego unieruchomienia lub zaopatrzenia ortopedycznego oraz stopniowego wprowadzania ćwiczeń i pionizacji. Wszystkie te elementy muszą być dopasowane do rodzaju uszkodzenia i przebiegu gojenia.

Jak wygląda leczenie zachowawcze złamania kręgosłupa?

Leczenie zachowawcze złamania kręgosłupa polega na odciążeniu uszkodzonego odcinka, ograniczeniu bólu oraz stopniowym prowadzeniu pacjenta przez kolejne etapy gojenia i usprawniania. Taki sposób postępowania dobiera się indywidualnie, zależnie od rodzaju złamania i obrazu klinicznego.

W pierwszym etapie duże znaczenie ma leżenie do czasu ustąpienia dolegliwości bólowych. Równolegle wprowadza się ćwiczenia mięśni brzucha i grzbietu, które mają wspierać stabilizację tułowia i przygotować pacjenta do dalszych etapów leczenia. Po około tygodniu możliwa jest pionizacja w gorsecie ortopedycznym.

Rodzaj gorsetu dobiera się do poziomu urazu. Najczęściej stosuje się:

• gorset Blounta albo Javetta z podpórkami przy złamaniach odcinka Th1–Th6,
• wysoki gorset Javetta przy złamaniach w obrębie Th7–L3,
• niski gorset Javetta przy złamaniach odcinka L4–L5.

Istnieje również postępowanie czynnościowe, które opiera się na ćwiczeniach mięśni brzucha i grzbietu wykonywanych w pozycji leżącej. W takim modelu szczególną uwagę zwraca się na zachowanie lordozy lędźwiowej, a pionizację rozpoczyna się dopiero po uzyskaniu zrostu w miejscu złamania i odpowiednio silnego gorsetu mięśniowego.

W części opisów leczenia nieoperacyjnego uwzględnia się także długotrwałe unieruchomienie kręgosłupa na sztywnym podłożu, zwykle przez około 8–12 tygodni, aż do wytworzenia blizny kostnej. Następnie stosuje się gorset gipsowy albo ortopedyczny. Taki sposób postępowania wymaga jednak bardzo ostrożnej kwalifikacji i ścisłej kontroli, ponieważ przy cięższych urazach duże znaczenie ma ryzyko uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Leczenie zachowawcze nie ma jednego, identycznego przebiegu u wszystkich pacjentów. Zakres unieruchomienia, moment pionizacji i rodzaj zaopatrzenia ortopedycznego zależą od charakteru złamania oraz oceny bezpieczeństwa dalszego postępowania.

Kiedy złamanie kręgosłupa wymaga operacji?

Złamanie kręgosłupa wymaga operacji wtedy, gdy doszło do częściowego albo całkowitego uszkodzenia rdzenia kręgowego, ogona końskiego albo gdy uraz ma charakter niestabilny. To właśnie takie sytuacje wiążą się z największym ryzykiem pogorszenia stanu pacjenta i wymagają bardziej zdecydowanego postępowania.

Znaczenie ma tu nie tylko sam obraz złamania, ale również obecność zaburzeń neurologicznych oraz zakres uszkodzeń w obrębie segmentu ruchowego. Jeśli uraz powoduje ucisk na struktury nerwowe albo nie zapewnia odpowiedniej stabilności kręgosłupa, leczenie operacyjne staje się istotnym elementem dalszego postępowania.

Dlatego właśnie pełna diagnostyka obrazowa i kliniczna ma tak duże znaczenie. To ona pozwala ustalić, czy leczenie zachowawcze jest wystarczające, czy konieczne będzie odbarczenie i stabilizacja operacyjna.

Jak wygląda operacyjne leczenie złamania kręgosłupa? 

Operacyjne leczenie złamania kręgosłupa polega przede wszystkim na odbarczeniu rdzenia kręgowego w miejscu ucisku oraz na usztywnieniu uszkodzonego segmentu ruchowego. Taki zabieg ma na celu nie tylko zabezpieczenie miejsca urazu, ale również ograniczenie skutków wynikających z zajęcia struktur nerwowych.

Znaczenie operacji jest szczególnie duże wtedy, gdy złamanie ma charakter niestabilny albo doszło do uszkodzeń neurologicznych. W takim przypadku samo unieruchomienie i odciążenie kręgosłupa może nie być wystarczające. Potrzebne staje się wtedy leczenie, które pozwala bezpośrednio oddziaływać na miejsce ucisku i poprawić stabilność uszkodzonego odcinka.

To właśnie dlatego leczenie chirurgiczne trzeba postrzegać jako jeden z etapów całego postępowania. Kolejnym ważnym elementem staje się rehabilitacja, która pomaga odzyskiwać sprawność po urazie i po samym zabiegu.

Ile kosztuje leczenie złamania kręgosłupa prywatnie?

Na podstawie danych zgromadzonych przez portal kliniki.pl średni kosztprywatnego leczenia złamania kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym wynosi 10 200 zł. Podawana kwota ma charakter orientacyjny i może się różnić w zależności od placówki oraz zakresu leczenia.

Na ostateczny koszt wpływa nie tylko sam zabieg albo hospitalizacja, ale cały proces postępowania, który może obejmować diagnostykę, zaopatrzenie ortopedyczne, leczenie operacyjne oraz dalszą rehabilitację. Z tego powodu cenę warto oceniać szerzej niż tylko jako koszt pojedynczej procedury.

FAQ - czyli najczęstsze pytania o Leczenie złamania kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym

• Jakie są najczęstsze przyczyny złamań kręgosłupa w odcinku piersiowym i lędźwiowym?

  Najczęstszymi przyczynami są urazy spowodowane upadkami na pośladki, plecy lub kończyny dolne.

• Czy wszystkie złamania kręgosłupa wymagają operacji?

  Nie, leczenie operacyjne zależy od stabilności złamania i ewentualnych uszkodzeń neurologicznych.

• Jaki jest koszt prywatnego leczenia złamania kręgosłupa?

  Średni koszt wynosi około 10 200 zł, ale może się różnić w zależności od placówki i zakresu leczenia.

• Kiedy nie warto decydować się na zabieg operacyjny kręgosłupa?

  Nie warto decydować się na zabieg, jeśli złamanie jest stabilne i nie towarzyszą mu powikłania neurologiczne.

• Jakie są objawy złamania kręgosłupa?

  Objawy obejmują miejscowy ból, bolesność przy ucisku oraz możliwy krwiak.

• Czy leczenie złamania kręgosłupa jest refundowane przez NFZ?

  Tak, leczenie złamania kręgosłupa jest refundowane przez NFZ, ale warunki mogą się różnić w zależności od regionu.