Medycyna lotnicza

Badania medycyny lotniczej

Badania lotniczo-lekarskie są wymagane od każdego członka personelu lotniczego i pokładowego statku powietrznego. Wyjątkiem jest pilot amator lotni oraz pilot amator paralotni. Podmiotami odpowiedzialnymi za wykonywanie badań lotniczo-lekarskich są centra medycyny lotniczej. Ich realizacją zajmują się także lekarze orzecznicy lotniczy.

Badania z zakresu medycyny lotniczej dzielą się na badania wstępne, okresowe i okolicznościowe. Przy czym poszczególne z nich są przeznaczone wyłącznie dla przedstawicieli określonej specjalności odpowiadającej członkom personelu lotniczego i pokładowego statku powietrznego.

Do badań lotniczo-lekarskich należą w szczególności takie badania wstępne, okresowe i okolicznościowe jak:

• 

  badania dla klasy 1, czyli dla: pilotów samolotowych zawodowych, liniowych, pilotów samolotowych w załodze wieloosobowej, pilotów śmigłowcowych zawodowych, liniowych, pilotów sterowcowych zawodowych, pilotów pionowzlotu zawodowych, liniowych, pilotów zawodowych wiatrakowcowych;

• badania dla klasy 2, czyli dla: pilotów szybowcowych, pilotów balonu wolnego, pilotów samolotowych turystycznych, pilotów śmigłowcowych turystycznych, pilotów sterowcowych turystycznych, pilotów pionowzlotu, nawigatorów lotniczych, radiooperatorów pokładowych;

• badania dla klasy 3, czyli dla: kontrolerów ruchu lotniczego, członków personelu służb ruchu lotniczego, informatorów służby informacji powietrznej, informatorów lotniskowej służby informacji powietrznej, mechaników lotniczych obsługi technicznej, dyspozytorów lotniczych;

• świadectwa kwalifikacji przeznaczone dla: stewardes, skoczków spadochronu, pilotów wiatrakowca o maksymalnej masie startowej do 560 kg, pilotów lotni, pilotów paralotni, pilotów motolotni, pilotów statku powietrznego o maksymalnej masie do 495 kg;

• orzeczenia dla LAPL, czyli licencje pilotów rekreacyjnych przeznaczone dla: pilotów rekreacyjnych, pilotów rekreacyjnych śmigłowcowych, pilotów rekreacyjnych szybowcowych i pilotów rekreacyjnych balonowych oraz świadectwa kwalifikacji operatorów samolotów bezzałogowych BSP-UAVO przeznaczone dla operatorów bezzałogowego statku powietrznego wykorzystywanego w celach innych niż rekreacyjne lub sportowe;

• raporty medyczne Cabin Crew przeznaczone dla członków personelu pokładowego.

Jak wyglądają badania lotniczo-lekarskie?

Badania lotniczo-lekarskie różnią się w zależności od tego, do jakiej specjalności członków personelu lotniczego i pokładowego statku powietrznego należy dany pacjent. Do lotniczych badań lekarskich wykonywanych w ramach medycyny lotniczej należą między innymi badania laboratoryjne oraz konsultacje udzielane przez wybranych lekarzy specjalistów.

Do lotniczych badań lekarskich należą w szczególności:

• badanie moczu,

• morfologia krwi,

• badanie poziomu glukozy we krwi,

• EKG,

• audiogram,

• konsultacja okulistyczna,

• konsultacja laryngologiczna,

• rentgen klatki piersiowej,

• spirometria.

Przykładowo – w ramach badań przeznaczonych dla stewardes (świadectwa kwalifikacji) wykonywane jest: badanie moczu, morfologia krwi, badanie poziomu glukozy we krwi, EKG z opisem, rentgen klatki piersiowej oraz spirometria. Stewardesy podlegają również obowiązkowi odbycia konsultacji okulistycznej oraz konsultacji laryngologicznej. Dla porównania – skoczek spadochronu musi wykonać wyłącznie badanie moczu, morfologię, badanie glukozy we krwi oraz odbyć konsultację okulistyczną i laryngologiczną.

Jakie są przeciwwskazania do uzyskania orzeczenia lotniczo-lekarskiego?

Możliwość uzyskania pozytywnego orzeczenia lotniczo-lekarskiego zależy od ogólnego stanu zdrowia oraz spełnienia wymagań określonych dla danej klasy badań. Niektóre schorzenia mogą stanowić przeciwwskazanie do wykonywania czynności lotniczych lub wymagać dodatkowej diagnostyki.

Do najczęściej ocenianych problemów zdrowotnych należą:

• niektóre choroby układu sercowo-naczyniowego,

• poważne zaburzenia neurologiczne,

• wybrane choroby psychiczne,

• niekontrolowana cukrzyca,

• istotne zaburzenia wzroku lub słuchu,

• uzależnienia od alkoholu i substancji psychoaktywnych.

Jak przygotować się do badań lotniczo-lekarskich?

Odpowiednie przygotowanie do badań lotniczo-lekarskich może usprawnić przebieg wizyty i ułatwić ocenę stanu zdrowia. Przed badaniem warto zadbać o wypoczynek oraz skompletować niezbędną dokumentację.

Najczęściej zaleca się:

• zabranie dokumentu tożsamości,

• przygotowanie dotychczasowych orzeczeń lotniczo-lekarskich,

• zabranie dokumentacji dotyczącej przebytych chorób i leczenia,

• zabranie okularów lub soczewek kontaktowych, jeśli są używane,

• unikanie alkoholu przed badaniem,

• zgłoszenie wszystkich przyjmowanych leków.

Jak długo ważne są badania lotniczo-lekarskie?

Okres ważności badań lotniczo-lekarskich zależy od rodzaju orzeczenia, wieku badanego oraz posiadanej licencji lub uprawnienia lotniczego. W przypadku niektórych grup zawodowych badania kontrolne wykonywane są częściej ze względu na większą odpowiedzialność i wymagania zdrowotne.

Po upływie terminu ważności konieczne jest przeprowadzenie badań okresowych i uzyskanie nowego orzeczenia.

Jak wygląda orzeczenie lotniczo-lekarskie?

Po zakończeniu badań lekarz orzecznik dokonuje oceny wyników i wydaje odpowiednie orzeczenie lotniczo-lekarskie. Dokument potwierdza zdolność lub czasową bądź trwałą niezdolność do wykonywania określonych czynności lotniczych.

Orzeczenie może zawierać również dodatkowe ograniczenia lub zalecenia, które należy spełniać podczas wykonywania obowiązków związanych z lotnictwem.

Ile kosztują badania lotnicze?

Medycyna lotnicza to specjalizacja lekarska, w ramach której wykonywane są rozmaite badania, w zależności od specjalności reprezentowanej przez wybranego członka personelu lotniczego i pokładowego statku powietrznego. Poszczególne badania z zakresu medycyny lotniczej mają różne ceny.

Wstępne badania lotnicze dla klasy 1 to koszt od ok. 1650 zł, badań okresowych natomiast – od ok. 790 zł. W przypadku wstępnych badań lotniczych dla klasy 2 należy liczyć się z kosztem w wysokości około 700 zł. Podobna cena dotyczy okresowych badań lotniczych dla klasy 2. Z kolei badania lotnicze dla LAPL kosztują mniej więcej 450–500 zł.

Ważne: Niejednakowe są ceny badań lotniczo-lekarskich w przypadku dokumentów wydanych w języku polskim i dokumentów wydanych w języku angielskim. Na koszt ich wykonania może wpływać również to, czy pacjent jest posiadaczem obcych licencji.

FAQ, czyli najczęstsze pytania związane z medycyną lotniczą

• Czy można nie przejść badań lotniczo-lekarskich?

  Tak, jeśli stan zdrowia nie spełnia wymagań określonych dla danej klasy orzeczenia.

• Czy badania lotniczo-lekarskie trzeba powtarzać?

  Tak, orzeczenia mają określony termin ważności i wymagają okresowych kontroli.

• Czy choroby przewlekłe wykluczają z latania?

  Nie zawsze. Decyzja zależy od rodzaju choroby, jej przebiegu i oceny lekarza orzecznika.

• Czy okulary są przeciwwskazaniem do uzyskania licencji pilota?

  Nie, wiele osób posiadających wadę wzroku może uzyskać pozytywne orzeczenie po spełnieniu określonych kryteriów.

• Ile trwają badania lotniczo-lekarskie?

  Wykonanie niezbędnych badań lotniczo-lekarskich trwa zazwyczaj kilka godzin. W celu poznania szczegółów z tym związanych warto skontaktować się z wybranym centrum medycyny lotniczej.

• Jakie badania na licencję pilota?

  Zakres badań lotniczo-lekarskich jest uzależniony od rodzaju klasy, do której należą piloci reprezentujący interesujący danego pacjenta zawód.

Pacjenci planujący wizytę w gabinecie badań lotniczo-lekarskich mają nierzadko bardzo dużo wątpliwości i pytań bezpośrednio związanych z medycyną lotniczą. Należy do nich między innymi pytanie o zawód lekarza medycyny lotniczej, długość trwania badań lotniczo-lekarskich oraz badań, które są wymagane w celu uzyskania licencji pilota.