Mosty

Co to jest most protetyczny i kiedy się go stosuje?

Most protetyczny tradycyjny to trwałe uzupełnienie protetyczne służące do odbudowy jednego lub większej liczby brakujących zębów w jamie ustnej. Osadzany jest na stałe na specjalnie przygotowanych zębach filarowych, znajdujących się po obu stronach luki zębowej, i nie wymaga codziennego wyjmowania.

Tradycyjne mosty stomatologiczne są konstrukcjami składającymi się z koron protetycznych oraz przęsła, które zastępuje utracone zęby. Korony mocowane są do oszlifowanych zębów naturalnych pacjenta, które muszą być odpowiednio zdrowe i stabilne, aby mogły pełnić funkcję podpory. Przęsło mostu, zawieszone tuż nad dziąsłem, imituje brakujące zęby zarówno pod względem wyglądu, jak i funkcji.

Takie mosty protetyczne są zalecane w przypadku braku pojedynczego zęba, kilku sąsiadujących zębów, a w niektórych przypadkach nawet większych odcinków uzębienia. To rozwiązanie często wybierane przez pacjentów, którzy nie chcą nosić ruchomych protez lub z różnych przyczyn nie kwalifikują się do leczenia implantologicznego.

Główne wskazania do założenia mostu protetycznego:

• potrzeba poprawy estetyki uśmiechu,
• zapobieganie przesuwaniu się i rotacjom sąsiednich zębów,
• konieczność ochrony pozostałego uzębienia przed przeciążeniem,
• potrzeba odtworzenia prawidłowej funkcji żucia,
• konieczność poprawy artykulacji, szczególnie przy brakach w odcinku przednim.

Dodatkowe zalety mostów zębowych tradycyjnych:

• mocowanie na stałe – nie trzeba ich zdejmować na noc ani specjalnie przechowywać,
• poprawa mowy – zwłaszcza w przypadku uzupełnienia zębów przednich,
• możliwość uzupełnienia więcej niż jednej luki naraz – przęsło może obejmować kilka zębów,
• stabilność – most nie przesuwa się podczas mówienia, jedzenia czy śmiechu,
• możliwe także u osób, których zęby filarowe są częściowo zniszczone, o ile możliwa jest ich rekonstrukcja.

Alternatywą dla tradycyjnych mostów są mosty adhezyjne – mocowane bez szlifowania zębów, oraz implanty, które eliminują konieczność ingerencji w sąsiednie uzębienie. Jednak nie każdy pacjent kwalifikuje się do takich rozwiązań, a ostateczna decyzja zawsze powinna być poprzedzona dokładną konsultacją protetyczną.

Przeciwwskazania do mostu protetycznego

Głównym przeciwwskazaniem do założenia tradycyjnego mostu zębowego jest zbyt duża liczba braków w łuku zębowym, które nie pozwalają na stabilne i trwałe osadzenie uzupełnienia. Most wymaga obecności zębów filarowych po obu stronach luki – to one stanowią jego podporę. Jeśli tych zębów brakuje lub są one zbyt osłabione, zbyt zniszczone przez próchnicę, złamania czy inne choroby, konstrukcja nie będzie miała odpowiedniego podparcia. W takich przypadkach lekarz może zaproponować inne rozwiązanie protetyczne, np. protezę częściową lub całkowitą, albo leczenie implantologiczne.

Do najczęstszych przeciwwskazań należą (dot. mostów tradycyjnych):

• brak odpowiednich zębów filarowych po obu stronach luki zębowej,
• znaczne uszkodzenie, chwianie się lub brak stabilności zębów filarowych,
• rozległe braki w uzębieniu – niemożliwe do uzupełnienia mostem,
• zaawansowane choroby przyzębia (parodontoza),
• zbyt słaba jakość kości w rejonie luki,
• niewystarczająca higiena jamy ustnej lub brak współpracy pacjenta w zakresie leczenia i kontroli,
• ostre stany zapalne jamy ustnej, które wymagają wcześniejszego leczenia.

W niektórych przypadkach możliwe jest zastosowanie alternatywnych rozwiązań, np. mostów na włóknach szklanych lub mostów adhezyjnych, które nie wymagają tak dużego wsparcia mechanicznego jak konstrukcje tradycyjne. Jednak i one mają swoje ograniczenia i nie są odpowiednie dla każdego pacjenta.

Jak wygląda mostek protetyczny?

Dobrze wykonany most jest praktycznie nie do odróżnienia od zębów naturalnych – nawet przy bliższej obserwacji. Most stomatologiczny tradycyjny składa się z przęsła oraz koron mocujących – cała konstrukcja przypomina zminiaturyzowaną szynę, której końce są „nasadkami” nakładanymi na oszlifowane zęby pacjenta. Te osłony, czyli korony protetyczne, są odpowiedzialne za trwałe zakotwiczenie mostu na zębach filarowych. Przęsło – czyli część wypełniająca lukę – znajduje się tuż nad dziąsłem i pełni funkcję zębów utraconych.

Nowoczesne mosty – szczególnie te wykonane z porcelany lub cyrkonu – są bardzo dobrze dopasowane do naturalnych zębów pacjenta. Dobierany jest zarówno kolor materiału, jak i kształt zębów, tak aby most idealnie wtapiał się w resztę uzębienia.

Zanim jednak pacjent otrzyma gotowy most docelowy, zwykle stosuje się tymczasowe uzupełnienie – tzw. most tymczasowy. Wykonuje się go najczęściej z akrylu lub kompozytu i nosi się przez kilka dni lub tygodni, w okresie między przygotowaniem zębów a osadzeniem ostatecznego mostu.

Cały most musi być idealnie dopasowany do warunków zgryzowych pacjenta. Dlatego też przed jego wykonaniem przeprowadza się szczegółową diagnostykę, pobiera wyciski i wykonuje indywidualny projekt. Precyzyjne dopasowanie mostu wpływa nie tylko na estetykę, ale przede wszystkim na komfort codziennego funkcjonowania – żucia, mówienia, a także higieny.

Jakie są rodzaje mostów protetycznych?

Wyróżnia się przede wszystkim mosty tradycyjne, mosty na implantach, mosty adhezyjne oraz mosty tymczasowe. Rodzaje mostów protetycznych różnią się przede wszystkim pod względem konstrukcji, sposobu mocowania, materiału wykonania oraz liczby uzupełnianych zębów. Wybór odpowiedniego typu zależy od wielu czynników, w tym warunków anatomicznych pacjenta, liczby brakujących zębów, stanu zębów filarowych oraz oczekiwań estetycznych i budżetowych. Każdy z wariantów ma swoje zastosowanie i ograniczenia.

Mosty tradycyjne

Most tradycyjny to najczęściej stosowany rodzaj uzupełnienia protetycznego. Składa się z jednej lub kilku koron, które tworzą przęsło mostu, osadzonego na dwóch koronach protetycznych pokrywających zęby filarowe. Aby most mógł zostać zamocowany, zęby filarowe muszą zostać odpowiednio oszlifowane – w ten sposób przygotowuje się je do przyjęcia koron.

Mosty na implantach

Mosty na implantach stosowane są u pacjentów, którym brakuje kilku sąsiadujących zębów. Zamiast wykorzystywać naturalne zęby jako podpory, stosuje się implanty zębowe, czyli tytanowe śruby wszczepione bezpośrednio w kość szczęki lub żuchwy. Do implantów mocowane są specjalne korony, które utrzymują przęsło mostu.

Mosty adhezyjne

Mosty adhezyjne to opcja dla pacjentów, którzy nie chcą ingerencji w strukturę własnych zębów. Najczęściej wykonuje się je z kompozytu lub porcelany i mocuje za pomocą specjalnego cementu do tylnych powierzchni zębów sąsiadujących z luką – bez konieczności ich oszlifowania.

Najbardziej znanym przykładem jest tzw. most Maryland. To dobre rozwiązanie w przypadku ubytków pojedynczych, np. górnej jedynki, zwłaszcza gdy zęby sąsiednie są zdrowe i nienaruszone.

Mosty tymczasowe

W trakcie leczenia protetycznego, zanim gotowy most zostanie wykonany i osadzony, stosuje się uzupełnienia tymczasowe. Najczęściej są to mosty z akrylu lub kompozytu, które mają charakter przejściowy i służą zabezpieczeniu oszlifowanych zębów oraz zachowaniu estetyki i funkcjonalności.

Jak wybrać rodzaj mostu?

Dobór odpowiedniego mostu protetycznego powinien być dokonany wspólnie z lekarzem, na podstawie indywidualnej oceny warunków w jamie ustnej pacjenta. Istnieje kilka kryteriów, które warto wziąć pod uwagę:

Najważniejsze czynniki:

• stan zębów filarowych (czy wymagają leczenia, odbudowy),
• liczba brakujących zębów i długość luki,
• stan dziąseł i ogólna kondycja jamy ustnej,
• poziom higieny i współpracy pacjenta,
• estetyka – oczekiwania co do wyglądu mostu,
• budżet – różne materiały znacząco różnią się ceną.

Czy most protetyczny boli? Jak wygląda zakładanie mostu?

W przypadku mostów tradycyjnych proces leczenia protetycznego przebiega w kilku etapach i obejmuje przygotowanie naturalnych zębów pacjenta, które będą stanowić filary dla mostu. Procedura ta wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym, dlatego nie wiąże się z bólem.

Etapy zakładania mostu tradycyjnego:

• 1. konsultacja i diagnostyka – lekarz ocenia stan zębów filarowych, wykonuje zdjęcie RTG i kwalifikuje pacjenta do leczenia;
• 2. szlifowanie zębów filarowych – zęby po obu stronach luki są szlifowane, by możliwe było założenie koron utrzymujących most;
• 3. pobranie wycisków i most tymczasowy – wykonuje się wyciski do laboratorium oraz zakłada akrylowy most tymczasowy;
• 4. przymiarka i cementowanie mostu – gotowy most jest przymierzany, a następnie na stałe mocowany specjalnym cementem protetycznym.

Przebieg leczenia może się różnić w przypadku innych typów mostów, np. mocowanych na implantach lub włóknach szklanych – opisany wyżej schemat dotyczy wyłącznie mostów tradycyjnych, osadzanych na własnych zębach pacjenta.

Ile wytrzymuje most na zębach?

Trwałość tradycyjnego mostu protetycznego zależy przede wszystkim od jakości materiału, precyzji wykonania oraz codziennej higieny jamy ustnej. Średnia żywotność takiego uzupełnienia wynosi od 8 do 15 lat, choć przy odpowiedniej pielęgnacji może służyć znacznie dłużej.

Jak dbać o most protetyczny?

Prawidłowa higiena jamy ustnej to klucz do utrzymania mostu protetycznego w dobrym stanie przez wiele lat. Choć mosty są trwałe i stabilne, wymagają codziennej, starannej pielęgnacji – tak samo jak zęby naturalne.

Najważniejsze zasady dbania o most:

• szczotkuj zęby (i most) co najmniej 2 razy dziennie miękką szczoteczką,
• używaj nici dentystycznych lub specjalnych nici pod mostem,
• sięgaj po irygator wodny, by oczyścić przestrzenie między przęsłem a dziąsłem,
• stosuj płyny antybakteryjne do płukania jamy ustnej,
• zgłaszaj się regularnie na wizyty kontrolne u stomatologa.

Czy można naprawić uszkodzony most protetyczny?

Tak, ale zakres naprawy zależy od rodzaju uszkodzenia. Niewielkie odpryski porcelany, luzowanie przęsła czy utrata estetyki można zwykle skorygować. Natomiast poważniejsze uszkodzenia – np. złamanie konstrukcji czy utrata zęba filarowego – często wymagają wykonania nowego mostu.

Ile kosztuje most protetyczny?

Średni koszt mostu w Polsce (np. 3-punktowego, metalowo-porcelanowego) wynosi około 7 500 zł, choć ceny mogą się różnić w zależności od liczby uzupełnianych zębów i użytego materiału. Najtańsze są mosty akrylowe lub kompozytowe, stosowane zazwyczaj tymczasowo, natomiast najdroższe – mosty na implantach oraz konstrukcje pełnoceramiczne, np. cyrkonowe. Cena może też wzrosnąć, jeśli konieczne są dodatkowe procedury, takie jak leczenie kanałowe zębów filarowych, odbudowa tkanek lub wykonanie mostu wspieranego na implantach.