Operacja żylaków kończyny dolnej z safenektomią

Na czym polega operacja żylaków z safenektomią i kiedy się ją wykonuje?

Operacja żylaków z safenektomią polega na chirurgicznym usunięciu żyły odpiszczelowej, gdy jest ona niewydolna i wymaga leczenia metodą klasyczną. W praktyce w opisach zabiegu często spotyka się też określenie „stripping”, ponieważ kluczowym elementem procedury jest użycie specjalnej sondy wprowadzanej do światła żyły, która pozwala „wyprowadzić” niewydolny odcinek z tkanek.

„Saphena” jest terminem wywodzącym się z języka arabskiego i bywa tłumaczona jako „ukryty” lub „niewidoczny”. Natomiast „stripping” pochodzi z angielskiego i nawiązuje do czynności usuwania („to strip”) oraz do narzędzia określanego jako „stripper”, czyli sondy używanej w trakcie operacji.

W typowym wariancie safenektomię wykonuje się w warunkach chirurgii jednego dnia. Procedura wymaga nacięć (zwykle w pachwinie i na goleni), a następstwem usunięcia pnia żylnego bywa krwiak, który nie znika natychmiast, tylko wchłania się stopniowo – najczęściej w perspektywie około 2–3 tygodni. Jeśli obraz choroby tego wymaga, zabieg może zostać uzupełniony o działania wykonywane jednoczasowo, takie jak miniflebektomia lub podwiązanie niewydolnych perforatorów.

Safenektomia a stripping żyły odpiszczelowej – jaka jest różnica i co oznacza „operacja metodą klasyczną”?

Różnica między safenektomią a strippingiem w codziennej praktyce najczęściej sprowadza się do sposobu nazywania tej samej techniki. „Safenektomia” podkreśla, że usuwa się żyłę odpiszczelową, a „stripping” mocniej akcentuje narzędzie i mechanikę zabiegu, czyli zastosowanie sondy wprowadzanej do naczynia.

Określenie „operacja metodą klasyczną” odnosi się do faktu, że zabieg jest chirurgiczny: wykonuje się nacięcia, a niewydolny pień żylny jest fizycznie usuwany z organizmu. Uwaga – to właśnie ta „klasyczność” wiąże się z typowymi następstwami pooperacyjnymi, jak krwiak w tkankach, który potrzebuje czasu na wchłonięcie.

Jakie są wskazania do safenektomii przy żylakach kończyn dolnych (kiedy zabieg jest konieczny)?

Wskazania do safenektomii obejmują sytuacje, w których stan żyły odpiszczelowej i przebieg choroby żylnej przemawiają za chirurgicznym usunięciem pnia. Najczęściej rozważa się ją wtedy, gdy niewydolność jest zaawansowanalub gdy inne metody nie mogą być zastosowane bądź nie przyniosły efektu.

Safenektomia może być brana pod uwagę:

• przy zaawansowanej niewydolności żyły odpiszczelowej, gdy jest ona znacznie poszerzona, a metody takie jak termoablacja laserowa, termoablacja radiowa czy klejenie żył nie są możliwe do wykonania albo nie przyniosły oczekiwanych rezultatów;

• przy nawrotowej chorobie żylnej po innych metodach leczenia, gdy konieczne staje się usunięcie znacznie poszerzonego pnia żyły odpiszczelowej lub jego fragmentu;

• gdy współistnieje niewydolność żyły odpiszczelowej i duże żylaki jej spływu, które można usunąć w trakcie jednego zabiegu chirurgicznego – wówczas stripping bywa łączony z miniflebektomią.

Klasyczna safenektomia a safenektomia laserowa

Klasyczna safenektomia to usunięcie niewydolnego pnia żyły odpiszczelowej z organizmu, natomiast wariant nazywany potocznie „safenektomią laserową” polega na zamknięciu tej żyły od wewnątrz, bez jej wycinania. To rozróżnienie jest ważne już na poziomie samej nazwy, bo określenie „laserowa safenektomia” bywa używane skrótowo i może sugerować, że żyłę „wyciąga się laserem” – a tak nie jest.

W praktyce wygląda to tak, że w klasycznym zabiegu chirurgicznym żyła jest realnie usuwana z tkanek (co wiąże się z nacięciami), a w procedurze wewnątrzżylnej do wnętrza naczynia wprowadza się włókno laserowe, które emituje energię cieplną. Skutkiem jest obkurczenie i zamknięcie światła żyły – bez jej fizycznego wyjęcia.

Jakie są przeciwwskazania do zabiegu safenektomii?

Przeciwwskazania do zabiegu safenektomii obejmują sytuacje, w których ryzyko związane z operacją albo ze znieczuleniem jest zbyt wysokie lub gdy stan ogólny pacjenta nie pozwala bezpiecznie przeprowadzić procedury. W praktyce część z nich dotyczy chorób towarzyszących, a część – czynników miejscowych albo problemów, które utrudniają prawidłowe postępowanie po zabiegu (np. stosowanie ucisku).

Najczęściej wymieniane przeciwwskazania:

• ciężkie choroby ogólnoustrojowe, które wiążą się ze zbyt dużym ryzykiem okołooperacyjnym (np. niewydolność serca lub zaawansowana niewydolność nerek);

• aktywna infekcja w miejscu planowanego zabiegu albo zakażenie ogólnoustrojowe;

• zaburzenia krzepnięcia krwi;

• uczulenie na środki znieczulające;

• otyłość znacznego stopnia;

• zakrzepica żył głębokich;

• ciąża;

• niekontrolowana cukrzyca;

• niewydolność tętnicza kończyn dolnych, która uniemożliwia zastosowanie kompresjoterapii.

W części przypadków problemem nie jest sama operacja, lecz to, że po zabiegu standardowo stosuje się elementy postępowania wymagające ucisku (kompresjoterapii), a niewydolność tętnicza może to wykluczać.

Jak przygotować się do operacji żylaków kończyn dolnych z safenektomią?

Przygotowanie do operacji żylaków z safenektomią polega na skoordynowaniu kilku elementów: ocenie żył w USG Doppler, zebraniu dokumentacji, wykonaniu badań laboratoryjnych oraz zastosowaniu się do zaleceń dotyczących leków i zachowania przed zabiegiem. Te kroki mają jeden cel – umożliwić bezpieczne przeprowadzenie procedury i właściwie zaplanować jej zakres.

Najczęstsze etapy przygotowania:

• 1) Konsultacja i USG Doppler: pierwszym krokiem jest wizyta kwalifikacyjna z oceną żył w badaniu USG Doppler. Dzięki temu lekarz może zaplanować, jaki odcinek żyły odpiszczelowej ma zostać objęty zabiegiem i czy potrzebne będzie poszerzenie zakresu o dodatkowe działania.

• 2) Leki: kolejny element to omówienie wszystkich przyjmowanych preparatów. Dotyczy to nie tylko leków na receptę, ale również ziół i suplementów diety. Leki przeciwkrzepliwe mogą wymagać czasowego odstawienia na kilka dni przed operacją – zawsze zgodnie z zaleceniem lekarza.

• 3) Badania laboratoryjne: do zabiegu konieczne jest wykonanie standardowych badań z krwi na czczo, typowych dla procedur operacyjnych.

• 4) Dokumentacja medyczna: warto przygotować posiadane wyniki i opisy związane z układem żylnym oraz dokumenty dotyczące innych istotnych chorób. Pamiętaj – komplet informacji ułatwia kwalifikację i zmniejsza ryzyko pominięcia czegoś ważnego.

• 5) Zalecenia na kilka dni i w dniu zabiegu: przed operacją zaleca się unikanie alkoholu przez kilka dni. W dniu zabiegu trzeba być na czczo – nie jeść i nie pić przez 6 godzin przed planowaną procedurą.

• 6) Znieczulenie i konsultacja anestezjologiczna: w przypadku stosowania znieczulenia tumescencyjnego typowa konsultacja anestezjologiczna zwykle nie jest wymagana. To informacja ogólna wynikająca ze schematu znieczulenia – ostateczne zasady zależą od organizacji ośrodka i decyzji medycznej.

• 7) Higiena: w dniu zabiegu należy wziąć prysznic i dokładnie umyć nogę, która będzie operowana.

Jak krok po kroku wygląda zabieg safenektomii?

Zabieg safenektomii przebiega etapami, które obejmują znieczulenie, wykonanie nacięć, usunięcie niewydolnej żyły przy użyciu sondy oraz założenie opatrunków z elementem ucisku. Taki układ działań pozwala przeprowadzić procedurę możliwie precyzyjnie i ograniczyć dyskomfort, a także przygotować kończynę do prawidłowego gojenia w pierwszych dobach po operacji.

• 1) Znieczulenie tumescencyjne (tumescencja) Na początku podaje się znieczulenie, na przykład w postaci roztworu wstrzykiwanego pod skórę i wokół żyły, która ma zostać usunięta (tumescencja). Stosuje się tu dość dużą objętość roztworu znieczulającego (często opisywanego jako roztwór Kleina).
  Pamiętaj: Tumescencja ma kilka znaczeń jednocześnie – zmniejsza ból i dyskomfort, ogranicza krwawienie oraz ułatwia oddzielenie żyły od otaczających tkanek, co pomaga operatorowi w sprawnym przeprowadzeniu kolejnych etapów.
• 2) Dostęp chirurgiczny – nacięcia i/lub drobne nakłucia Następnie wykonuje się nacięcie w okolicy pachwiny (dotyczy to żyły odpiszczelowej), a w razie potrzeby także mniejsze nacięcia albo nakłucia w innych miejscach, np. w górnej części podudzia lub w obszarach odpowiadających żylakom.
  Uwaga: Dodatkowe nakłucia mogą być związane z jednoczasową miniflebektomią, jeśli została zaplanowana w ramach tej samej procedury.
• 3) Usunięcie niewydolnego pnia żylnego Kolejny etap to właściwe usunięcie żyły odpiszczelowej. W tym celu wykorzystuje się stripper, czyli sondę wprowadzaną do wnętrza żyły, dzięki której niewydolny pień można delikatnie „wyprowadzić” z tkanki podskórnej.
  Warto wiedzieć: To właśnie mechaniczny charakter tego etapu sprawia, że krwiaki po zabiegu są częstym i spodziewanym następstwem – zwykle zmniejszają się stopniowo w kolejnych tygodniach.
• 4) Zamknięcie rany w pachwinie Po usunięciu żyły rana w pachwinie jest zamykana – stosuje się szwy, odpowiednie plastry oraz opatrunek. To etap, który zabezpiecza miejsce cięcia i przygotowuje je do prawidłowego gojenia.
• 5) Opatrunek i ucisk po zabiegu Na zakończenie zakłada się na nogę opatrunki (w tym bandaże adhezyjne) oraz pończochę uciskową, zwykle w klasie ucisku CCL2. Kompresja wspiera gojenie i jest elementem postępowania mającym znaczenie również w kontekście ograniczania ryzyka niektórych powikłań.
  Ważne: Pończocha uciskowa i opatrunki nie są dodatkiem „na wszelki wypadek” – to standardowa część opieki po safenektomii.

Zalecenia po zabiegu safenektomii. Jak wygląda okres rekonwalescencji?

Okres rekonwalescencji po safenektomii opiera się na kompresji, prawidłowej pielęgnacji ran oraz regularnym, umiarkowanym ruchu, aby gojenie przebiegało spokojnie i bez zbędnych problemów. Po operacji noga jest zabezpieczona opatrunkami i pończochą uciskową, a dalsze postępowanie polega głównie na konsekwentnym trzymaniu się zaleceń lekarza.

• Opatrunki i rana: opatrunki należy utrzymywać w czystości i zmieniać zgodnie z instrukcją. Ranę w pachwinie (i ewentualne inne miejsca po nacięciach) warto chronić przed moczeniem i dbać o higienę.

• Ucisk w ciągu dnia: pończochę uciskową nosi się w ciągu dnia przez czas wskazany przez lekarza – często jest to ok. 3–6 tygodni. Ważne – ucisk to standard po safenektomii i element wspierający gojenie.

• Aktywność: zaleca się regularne spacery, unikanie długiego stania i siedzenia oraz unoszenie nóg podczas odpoczynku.

• Ból: w razie bólu można stosować leki przeciwbólowe dostępne bez recepty.

• Podróże i kontrola: długie podróże lotnicze zwykle odradza się przez ok. 4–8 tygodni po zabiegu. Pierwsza wizyta kontrolna odbywa się najczęściej po 6–8 tygodniach.

Safenektomia – możliwe powikłania

Możliwe powikłania po safenektomii obejmują typowe następstwa pooperacyjne oraz rzadziej występujące zdarzenia wymagające kontroli lekarskiej.

Najczęściej opisywane powikłania:

• reakcje związane ze znieczuleniem: przejściowy obrzęk, zasinienia, uczucie niepokoju, kołatanie serca, reakcje alergiczne;

• krwiaki podskórne (najczęstsze): zwykle ustępują stopniowo, a przy większych może być potrzebna ewakuacja;

• uszkodzenie nerwów / zaburzenia czucia: przejściowe, rzadziej trwałe; zaburzenia czucia mogą dotyczyć nawet 10–20% pacjentów;

• blizny po nacięciach: z czasem zwykle stają się mniej widoczne;

• ból i obrzęk: często pojawiają się po zabiegu i zazwyczaj ustępują w ciągu kilku dni;

• infekcja rany: ryzyko niewielkie, czasem wymaga antybiotyku;

• zakrzepica żył głębokich: poważne, ale rzadkie powikłanie (opisywane do ok. 1%); profilaktyka i wczesne uruchomienie mają znaczenie.

Czy żylaki wracają po safenektomii – jaka jest skuteczność operacji i ryzyko nawrotu?

Żylaki mogą pojawić się ponownie po safenektomii, nawet jeśli zabieg został wykonany prawidłowo. Wynika to z tego, że choroba żylna może mieć charakter nawrotowy, a operacja dotyczy konkretnego niewydolnego odcinka, nie „wyłącza” natomiast samej skłonności do takich zmian w przyszłości.

Ryzyko nawrotu nie oznacza, że zabieg był „nieskuteczny” – oznacza raczej, że w kolejnych latach mogą pojawić się nowe problemy żylne, które będą wymagały oceny i ewentualnego leczenia. Dlatego regularna kontrola i reagowanie na nowe objawy mają znaczenie, szczególnie jeśli w przeszłości wystąpiła już nawrotowa choroba żylna.

Jaka jest cena operacji żylaków z safenektomią?

Cena operacji żylaków z safenektomią zależy od konkretnej placówki i zakresu zabiegu, dlatego najpewniej jest sprawdzić koszt bezpośrednio w wybranej klinice. Aktualne informacje o ofertach i cennikach możesz też zweryfikować na naszym portalu kliniki.pl.