Otwarte nastawienie złamania oczodołu / kości jarzmowej / żuchwy

Na czym polega otwarte nastawienie złamania kości twarzoczaszki?

Otwarte nastawienie złamania kości twarzoczaszki polega na chirurgicznym odsłonięciu miejsca urazu i ustawieniu fragmentów złamanej kości w odpowiednim położeniu. Taki sposób leczenia stosuje się przede wszystkim w przypadku bardziej złożonych złamań, których nie można skutecznie nastawić metodą zamkniętą.

Urazy twarzoczaszki mogą obejmować różne struktury, w tym żuchwę, szczękę, kości jarzmowe, nos, oczodół czy kość czołową. Zakres leczenia zależy więc zarówno od lokalizacji, jak i ciężkości uszkodzenia. Nie każde złamanie wymaga operacji – część mniej poważnych urazów może być leczona zachowawczo albo za pomocą repozycji zamkniętej.

W przypadku otwartej repozycji chirurg uzyskuje dostęp do miejsca złamania przez nacięcie, a następnie przywraca odłamom kostnym właściwe ustawienie. Jeśli konieczne jest dodatkowe utrzymanie ich we właściwej pozycji, może zostać zastosowana stabilizacja wewnętrzna. Wykorzystuje się w tym celu m.in. płytki i śruby.

Kiedy wykonuje się otwarte nastawienie złamania oczodołu, kości jarzmowej lub żuchwy?

Otwarte nastawienie złamania oczodołu, kości jarzmowej lub żuchwy wykonuje się w wybranych przypadkach, gdy uraz wymaga chirurgicznego odtworzenia prawidłowego położenia uszkodzonych struktur. Leczenie operacyjne może być potrzebne szczególnie przy bardziej złożonych złamaniach, których nie można skutecznie nastawić metodą zamkniętą.

Znaczenie ma również wpływ urazu na wygląd i funkcjonowanie poszczególnych części twarzoczaszki.

Do okoliczności przemawiających za leczeniem chirurgicznym mogą należeć m.in.:

• zaburzenie prawidłowego zgryzu lub ustawienia żuchwy,

• widoczna deformacja lub asymetria twarzy,

• upośledzenie funkcji związanych z urazem,

• zaburzenia widzenia lub ruchomości gałki ocznej w przypadku złamania oczodołu,

• trudności z otwieraniem ust lub żuciem,

• rozległe i złożone uszkodzenia kości oraz otaczających tkanek.

Nie oznacza to, że każda osoba ze złamaniem kości twarzoczaszki wymaga otwartej repozycji. Mniej poważne urazy mogą być leczone zachowawczo lub metodą zamkniętego nastawienia, bez chirurgicznego odsłaniania miejsca złamania. O sposobie postępowania decyduje charakter i rozległość urazu oraz występujące zaburzenia.

Objawy mogą przy tym różnić się zależnie od uszkodzonej kości. Przy złamaniu żuchwy może pojawić się nieprawidłowy zgryz, trudności z żuciem lub otwieraniem ust, drętwienie dolnej wargi i brody, a także ruchomość lub utrata zębów.

Urazy kości jarzmowej mogą prowadzić m.in. do spłaszczenia policzka, asymetrii twarzy, ograniczenia otwierania ust oraz zaburzeń czucia w okolicy policzka lub górnej wargi.

Z kolei złamanie oczodołu może wiązać się z podwójnym widzeniem, zaburzeniem ruchomości oka, zmianą jego położenia oraz obrzękiem i zasinieniem okolicy oczodołu. Rodzaj występujących nieprawidłowości ma więc znaczenie przy planowaniu dalszego leczenia.

Jak rozpoznaje się złamania oczodołu, kości jarzmowej i żuchwy przed operacją?

Złamania oczodołu, kości jarzmowej i żuchwy rozpoznaje się na podstawie okoliczności urazu, występujących objawów, badania pacjenta oraz badań obrazowych. Wstępna ocena urazu twarzoczaszki nie ogranicza się jednak wyłącznie do miejsca złamania. W pierwszej kolejności znaczenie ma stan ogólny poszkodowanego, w tym oddychanie i krążenie.

U osób po urazie zwraca się również uwagę na ewentualne zaburzenia świadomości. Utrata przytomności w chwili zdarzenia, a także pojawiające się później nudności lub wymioty mogą wskazywać na współistnienie urazu głowy i wymagają uwzględnienia podczas oceny pacjenta.

W samym badaniu twarzoczaszki istotne mogą być takie nieprawidłowości jak deformacja lub asymetria twarzy, zmiana zgryzu oraz patologiczna ruchomość fragmentów kostnych. Obraz kliniczny zależy jednak od miejsca złamania. Urazom mogą towarzyszyć również krwawienia z jamy ustnej lub nosa, zaburzenia czucia, krwiaki w okolicy oczodołów czy wylewy podspojówkowe.

Rozpoznanie kliniczne uzupełniają badania obrazowe. W diagnostyce wykorzystuje się przede wszystkim tomografię komputerową, szczególnie w przypadku złamań oczodołu i środkowego piętra twarzy. W ocenie żuchwy zastosowanie mogą mieć również klasyczne zdjęcia rentgenowskie, w tym ortopantomogram.

Jak przebiega otwarte nastawienie złamania kości twarzoczaszki?

Otwarte nastawienie złamania kości twarzoczaszki polega na chirurgicznym uzyskaniu dostępu do miejsca urazu, ustawieniu odłamów kostnych we właściwym położeniu, a w razie potrzeby także ich wewnętrznej stabilizacji. Dokładny przebieg operacji zależy od tego, która część twarzoczaszki została uszkodzona oraz jak rozległy jest uraz.

W przypadku złamań wymagających operacji zabieg zazwyczaj przeprowadza się w szpitalu w znieczuleniu ogólnym. Chirurg odsłania miejsce złamania, a następnie przywraca przemieszczonym fragmentom kości odpowiednie ustawienie. Do ich zespolenia mogą zostać wykorzystane płytki i śruby, w tym elementy tytanowe.

Dostęp operacyjny dobiera się do lokalizacji złamania. Nacięcia mogą być prowadzone w taki sposób, aby ograniczyć ich widoczność. W leczeniu urazów twarzoczaszki wykorzystuje się m.in. dostępy wewnątrzustne, a w określonych przypadkach również istniejące rany.

Przy bardziej rozległych obrażeniach postępowanie może obejmować nie tylko zespolenie kości. Konieczne może być również zaopatrzenie uszkodzonych tkanek miękkich, zszycie ran błony śluzowej czy rekonstrukcja pourazowych ubytków. Zakres operacji jest więc dostosowany do struktur uszkodzonych wskutek urazu.

Jak wygląda otwarte nastawienie złamania oczodołu?

Otwarte nastawienie złamania oczodołu polega na chirurgicznym odtworzeniu prawidłowego położenia uszkodzonych struktur tej okolicy, a w razie potrzeby również na rekonstrukcji ścian oczodołu. Celem leczenia jest przywrócenie prawidłowych warunków anatomicznych oraz funkcji oka zaburzonych wskutek urazu.

Złamanie oczodołu może powodować m.in. podwójne widzenie, trudności w poruszaniu gałką oczną, zmianę jej położenia, zaburzenia czucia w obszarze unerwianym przez nerw podoczodołowy oraz obrzęk i zasinienie wokół oka. Charakter tych objawów wynika z tego, że uraz może dotyczyć nie tylko kości tworzących oczodół, ale wpływać również na znajdujące się w nim struktury.

Podczas leczenia operacyjnego chirurg uwalnia i przywraca prawidłowe położenie przemieszczonym tkankom oczodołu, a następnie – jeśli wymaga tego charakter złamania – rekonstruuje uszkodzoną ścianę oczodołu za pomocą odpowiednio dobranego implantu. W tym celu może być wykorzystywana m.in. siatka tytanowa.

Dostęp do miejsca urazu może zostać uzyskany przez nacięcie prowadzone w obrębie powieki lub spojówki, czyli po jej wewnętrznej stronie. Takie umiejscowienie pozwala ograniczyć widoczność blizny pooperacyjnej.

Jak przebiega operacja złamania kości jarzmowej?

Operacja złamania kości jarzmowej polega na przywróceniu przemieszczonej kości do właściwego położenia i, jeśli jest to potrzebne, ustabilizowaniu jej za pomocą niewielkich płytek i śrub. Leczenie ma na celu odtworzenie prawidłowego układu kości oraz symetrii twarzy.

Kość jarzmowa ma istotne znaczenie dla kształtu policzka i pozostaje związana z okolicą oczodołu. Jej złamanie może prowadzić do spłaszczenia policzka i asymetrii twarzy, a także do obrzęku i zasinienia okolicy policzka oraz oka. Mogą wystąpić również zaburzenia czucia pod okiem lub w obrębie górnej wargi oraz trudności z otwieraniem ust.

Jeśli złamanie wymaga leczenia operacyjnego, przemieszczone fragmenty kości są ustawiane we właściwej pozycji. Następnie mogą zostać ustabilizowane za pomocą tytanowych płytek i śrub, aby utrzymać uzyskane ustawienie podczas gojenia.

Dostęp chirurgiczny może być prowadzony m.in. od strony jamy ustnej, przez okolicę powieki, a w bardziej rozległych urazach również z wykorzystaniem innych dostępów zewnętrznych.

Jak przebiega otwarte nastawienie złamania żuchwy?

Otwarte nastawienie złamania żuchwy polega na chirurgicznym ustawieniu jej złamanych fragmentów w prawidłowym położeniu, a następnie – gdy jest to konieczne – ich stabilizacji za pomocą płytek i śrub. Istotnym celem leczenia jest przywrócenie ciągłości żuchwy oraz prawidłowego zgryzu i funkcji narządu żucia.

Złamanie żuchwy może objawiać się bólem i obrzękiem, trudnościami z żuciem lub otwieraniem ust oraz zmianą wzajemnego ustawienia zębów. Mogą pojawić się także drętwienie dolnej wargi lub brody, krwawienie z ran w jamie ustnej oraz ruchomość, obluzowanie lub utrata zębów.

Podczas otwartej repozycji chirurg uzyskuje dostęp do miejsca złamania i ustawia odłamy kostne. W przypadku ORIF są one następnie stabilizowane, najczęściej za pomocą płytek i śrub. W określonych przypadkach stosuje się również czasową stabilizację szczękowo-żuchwową, m.in. w celu odtworzenia i utrzymania prawidłowego zgryzu.

Nacięcia wykonuje się często od strony jamy ustnej, dzięki czemu nie pozostawiają widocznej blizny na skórze twarzy. Nie zawsze jest to jednak możliwe – w niektórych przypadkach konieczny może być dostęp zewnętrzny.

Jak długo trwa rekonwalescencja po otwartym nastawieniu złamania twarzoczaszki?

Gojenie kostne po złamaniach twarzoczaszki trwa zwykle kilka tygodni. W wielu przypadkach orientacyjnie przyjmuje się około 6–8 tygodni. Pełny powrót funkcji i ustępowanie niektórych objawów, np. zaburzeń czucia, mogą trwać dłużej. Powrót do pracy jest uzależniony od rodzaju wykonywanych obowiązków – przy pracy niewymagającej wysiłku fizycznego może być możliwy po około 2–3 tygodniach, natomiast przy pracy fizycznej lub związanej z ryzykiem urazu twarzy przerwa może być dłuższa.

W pierwszym okresie po operacji mogą utrzymywać się obrzęk, zasinienie, ból oraz przejściowe zaburzenia czucia w operowanej okolicy. Obrzęk i siniaki są zwykle najbardziej widoczne bezpośrednio po zabiegu, a następnie stopniowo się zmniejszają. W łagodzeniu dolegliwości stosuje się zalecone przez lekarza leki, a pomocne może być także utrzymywanie głowy w uniesionej pozycji i stosowanie zimnych okładów.

Szczególne zalecenia mogą dotyczyć pacjentów po operacji żuchwy. W okresie gojenia może być konieczna dieta miękka lub płynna, która ogranicza potrzebę intensywnego żucia. Jeśli podczas zabiegu zastosowano szwy, mogą one zostać usunięte po wygojeniu rany albo – w przypadku materiału wchłanialnego – rozpuścić się samoistnie.

Przez kilka tygodni należy unikać sportów kontaktowych i innych aktywności stwarzających ryzyko ponownego urazu twarzy. Dokładny termin powrotu do sportu zależy od rodzaju złamania, stabilności zespolenia i postępu gojenia.

Jakie mogą być następstwa operacji złamania oczodołu, kości jarzmowej lub żuchwy?

Po operacyjnym leczeniu złamania oczodołu, kości jarzmowej lub żuchwy mogą występować dolegliwości związane zarówno z samym urazem, jak i okresem gojenia po zabiegu. Do opisywanych następstw należą przede wszystkim ból, obrzęk, zasinienie oraz przejściowe drętwienie operowanej okolicy.

Charakter dolegliwości może zależeć od miejsca złamania. W przypadku urazów oczodołu szczególne znaczenie mają zaburzenia widzenia, położenia oka i jego ruchomości. Złamanie kości jarzmowej może wpływać na symetrię twarzy, czucie w okolicy policzka oraz otwieranie ust. Przy urazach żuchwy istotne są natomiast zgryz, możliwość otwierania ust i żucia oraz czucie w obrębie dolnej wargi i brody.

Jednym z celów otwartego nastawienia jest właśnie ograniczenie trwałych następstw urazu poprzez odtworzenie prawidłowego ustawienia kości i funkcji uszkodzonej okolicy. Zakres i tempo poprawy mogą jednak różnić się w zależności od rodzaju obrażeń.

Jakie są cele otwartego nastawienia złamań twarzoczaszki?

Celem otwartego nastawienia złamania twarzoczaszki jest odtworzenie prawidłowego położenia uszkodzonych kości oraz funkcji zaburzonych w wyniku urazu. W zależności od miejsca złamania leczenie może służyć przywróceniu symetrii twarzy, prawidłowego zgryzu, rozwarcia ust, ruchomości stawów skroniowo-żuchwowych lub gałek ocznych.

W rozległych urazach postępowanie może obejmować również zaopatrzenie ran błony śluzowej i skóry oraz rekonstrukcję uszkodzonych struktur. Znaczenie ma zatem nie tylko zrośnięcie się kości, ale również odzyskanie możliwie prawidłowej funkcji i wyglądu twarzy.

FAQ - najczęstsze pytania na temat nastawiania złamań twarzoczaszki

• Czy otwarte nastawienie złamania twarzoczaszki wykonuje się w znieczuleniu ogólnym?

  Zabieg najczęściej przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym. Rodzaj znieczulenia ustala anestezjolog z uwzględnieniem zakresu operacji i stanu zdrowia pacjenta.

• Jak stabilizuje się kości podczas operacji?

  Po odtworzeniu prawidłowego położenia odłamów chirurg może ustabilizować je niewielkimi płytkami i śrubami. W przypadku złamania żuchwy czasami stosuje się również czasowe unieruchomienie szczękowo-żuchwowe.

• Ile trwa operacja złamania oczodołu, kości jarzmowej lub żuchwy?

  Czas zabiegu zależy od miejsca, rozległości i stopnia złożoności złamania. Operacja może trwać od kilkudziesięciu minut do kilku godzin.

• Jak długo trwa pobyt w szpitalu?

  Długość hospitalizacji zależy od rodzaju urazu, przebiegu operacji i ogólnego stanu pacjenta. W nieskomplikowanych przypadkach pobyt może trwać kilka dni, natomiast rozległe urazy wymagają dłuższej obserwacji.

• Jak postępować po operacji złamania twarzoczaszki?

  Należy przestrzegać zaleceń dotyczących higieny ran i jamy ustnej, diety oraz ograniczenia aktywności fizycznej. Narastający obrzęk, gorączka, pogorszenie widzenia, duszność lub nasilający się ból wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.