Tomografia komputerowa przysadki mózgowej

Co pokazuje tomografia komputerowa przysadki mózgowej?

Tomografia komputerowa przysadki mózgowej pokazuje przede wszystkim budowę przysadki oraz struktur znajdujących się w jej bezpośrednim sąsiedztwie. Badanie może uwidocznić nieprawidłowości w obrębie siodła tureckiego, okolicy nadsiodłowej i okołosiodłowej, a także innych tkanek otaczających gruczoł.

TK może być wykorzystywana do oceny:

• guzów przysadki, w tym gruczolaków,

• torbieli i innych zmian strukturalnych,

• zmian przerzutowych,

• wybranych zmian zapalnych,

• nieprawidłowości w okolicy siodła tureckiego,

• struktur znajdujących się w sąsiedztwie przysadki, w tym zatok jamistych i okolicy nadsiodłowej.

Badanie może mieć znaczenie także przy ocenie zmian, które wpływają na funkcjonowanie przysadki i mogą współistnieć z zaburzeniami hormonalnymi. Dotyczy to m.in. sytuacji, w których wyniki oceny hormonalnej wskazują na możliwość choroby przysadki, np. w przebiegu hiperprolaktynemii, akromegalii lub choroby Cushinga. Obrazowanie służy wówczas poszukiwaniu lub ocenie odpowiadającej im zmiany strukturalnej.

Tomografia może być również wykorzystywana do kontroli po leczeniu, np. po zabiegu operacyjnym lub radioterapii. Pozwala wówczas ocenić obraz przysadki i okolicznych struktur oraz porównać go z wcześniejszymi badaniami.

Kiedy lekarz zleca tomografię komputerową przysadki mózgowej?

Lekarz może zlecić tomografię komputerową przysadki mózgowej wtedy, gdy istnieje podejrzenie zmian strukturalnych w obrębie przysadki lub jej najbliższego otoczenia. Wskazaniem mogą być zarówno nieprawidłowości hormonalne, jak i objawy sugerujące obecność zmiany w okolicy siodła tureckiego.

TK może być brana pod uwagę m.in. przy:

• podejrzeniu guza przysadki, w tym gruczolaka,

• zaburzeniach hormonalnych, których przyczyną może być nieprawidłowość przysadki,

• zaburzeniach hormonalnych, w których po ocenie klinicznej i laboratoryjnej istnieje podejrzenie zmiany przysadki,

• bólach głowy i zaburzeniach widzenia, jeżeli mogą mieć związek ze zmianami w tej okolicy,

• podejrzeniu wad budowy przysadki,

• kontroli po zabiegu operacyjnym,

• ocenie po radioterapii,

• monitorowaniu wcześniej stwierdzonych zmian.

Objawy i zaburzenia hormonalne nie oznaczają jednak automatycznie, że ich przyczynę można potwierdzić na podstawie samej tomografii. Badanie obrazowe pozwala przede wszystkim ocenić budowę przysadki i okolicznych struktur.

TK może być wykorzystywana w kontroli po leczeniu w wybranych przypadkach, zwłaszcza gdy rezonans magnetyczny nie może zostać wykonany lub potrzebne są dodatkowe informacje obrazowe. Porównanie kolejnych obrazów pozwala ocenić wygląd badanego obszaru i obserwować zmiany zachodzące w czasie.

Rezonans czy tomografia przysadki mózgowej – które badanie jest dokładniejsze?

Rezonans magnetyczny jest bardziej czułą metodą obrazowania zmian w obrębie układu podwzgórzowo-przysadkowego niż tomografia komputerowa. Z tego powodu to właśnie MRI częściej wykorzystuje się do szczegółowej oceny przysadki.

Tomografia komputerowa może natomiast znaleźć zastosowanie u osób, u których wykonanie rezonansu magnetycznego nie jest możliwe. Może być również stosowana jako badanie uzupełniające, jeżeli lekarz potrzebuje dodatkowych informacji o strukturach badanego obszaru.

Nie oznacza to, że TK i MRI są badaniami zamiennymi w każdej sytuacji. Różnią się sposobem uzyskiwania obrazów oraz zakresem informacji, jakie mogą dostarczyć. Dobór metody powinien więc wynikać z problemu diagnostycznego i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Kiedy wykonuje się tomografię przysadki z kontrastem?

Tomografię przysadki mózgowej z kontrastem wykonuje się w wybranych sytuacjach, gdy lekarz uzna, że podanie środka kontrastowego może ułatwić ocenę badanego obszaru. Nie każde badanie przysadki musi więc wymagać zastosowania kontrastu.

Środek kontrastowy podawany jest dożylnie. Przed rozpoczęciem badania zakłada się w tym celu wenflon. Ponieważ stosowany w TK kontrast zawiera jod, przed jego podaniem konieczna jest odpowiednia kwalifikacja pacjenta. Znaczenie mają m.in. stan nerek, choroby tarczycy oraz wcześniejsze reakcje po środkach kontrastowych. Przed badaniem placówka może wymagać aktualnego oznaczenia kreatyniny, a u osób z chorobami tarczycy także odpowiednich wyników badań hormonalnych.

Jak wygląda tomografia komputerowa przysadki mózgowej?

Tomografia komputerowa przysadki mózgowej przebiega w pozycji leżącej, a pacjent podczas wykonywania obrazów musi pozostawać nieruchomo. Stół aparatu przesuwa się do odpowiedniego położenia względem pierścienia tomografu, który wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie do zebrania danych o badanym obszarze.

Przed badaniem należy mieć wymagane skierowanie. Jeżeli planowane jest podanie kontrastu, wcześniej może być konieczne przedstawienie aktualnych wyników badań laboratoryjnych wskazanych przez placówkę. Dotyczy to przede wszystkim oceny czynności nerek, a w przypadku określonych chorób również badań związanych z funkcjonowaniem tarczycy.

Podczas samego skanowania trzeba zachować bezruch i wykonywać polecenia personelu. Tomografia jest badaniem bezbolesnym. Jeśli stosowany jest kontrast, przed rozpoczęciem obrazowania zakłada się dostęp dożylny, przez który środek cieniujący podawany jest w odpowiednim momencie badania.

Jak przygotować się do TK przysadki z kontrastem?

Przygotowanie do TK przysadki z kontrastem obejmuje przede wszystkim zastosowanie się do zaleceń pracowni oraz przekazanie personelowi informacji istotnych dla bezpiecznego podania środka cieniującego. W zależności od procedur placówki pacjent może zostać poproszony o wykonanie wcześniej określonych badań laboratoryjnych.

Przed tomografią z kontrastem należy poinformować personel m.in. o:

• wcześniejszych reakcjach po podaniu środków kontrastowych,

• chorobach nerek,

• chorobach tarczycy,

• przyjmowanych lekach,

• innych schorzeniach, które mogą mieć znaczenie podczas kwalifikacji do badania.

Placówka może również zalecić pozostawanie przez kilka godzin bez jedzenia. W dostępnych materiałach dla pacjentów wskazuje się zwykle okres około 4 godzin przed TK, przy zachowaniu możliwości picia wody. Szczegółowe instrukcje mogą jednak zależeć od procedur obowiązujących w miejscu wykonywania badania.

Przed badaniem pacjent może zostać poproszony o zdjęcie biżuterii i innych metalowych przedmiotów znajdujących się w okolicy głowy, ponieważ mogą pogarszać jakość obrazu.

Czy przed tomografią przysadki trzeba oznaczyć kreatyninę?

Przed tomografią przysadki z kontrastem może być wymagane oznaczenie kreatyniny, ponieważ wynik ten służy do oceny czynności nerek przed podaniem jodowego środka kontrastowego. Nie dotyczy to natomiast automatycznie każdego badania TK wykonywanego bez kontrastu.

Badanie kreatyniny można wykonać w laboratorium przed planowaną tomografią, jeżeli placówka tego wymaga. Wynik należy wówczas zabrać ze sobą na wizytę.

U osób z chorobami tarczycy pracownia może również poprosić o przedstawienie aktualnych wyników badań związanych z funkcjonowaniem tego gruczołu. Zakres potrzebnej dokumentacji zależy jednak od stanu pacjenta i zasad obowiązujących w danej placówce.

Ile trwa tomografia przysadki mózgowej?

Tomografia przysadki mózgowej trwa zazwyczaj od kilkunastu do kilkudziesięciu minut, orientacyjny czas to około 15–30 minut. Dokładna długość wizyty zależy m.in. od protokołu badania i tego, czy konieczne jest podanie środka kontrastowego.

Samo wykonywanie obrazów stanowi tylko część całej procedury. Jeżeli badanie przeprowadzane jest z kontrastem, dodatkowego czasu wymaga założenie wenflonu, przygotowanie pacjenta oraz podanie środka cieniującego.

Kiedy nie można wykonać tomografii przysadki z kontrastem?

Nie ma jednej listy czynników, które w każdym przypadku bezwzględnie wykluczają TK przysadki z kontrastem. Przed podaniem jodowego środka kontrastowego lekarz ocenia jednak sytuacje zwiększające ryzyko działań niepożądanych i ustala, czy badanie może zostać przeprowadzone w zaplanowany sposób.

Szczególnej oceny wymagają m.in.:

• wcześniejsza reakcja nadwrażliwości po jodowym środku kontrastowym,

• istotne zaburzenia czynności nerek, w tym ostre uszkodzenie nerek,

• niektóre zaburzenia czynności tarczycy, zwłaszcza jawna nadczynność tarczycy.

Wcześniejsza reakcja na środek kontrastowy nie powinna być pomijana podczas kwalifikacji do kolejnego badania. Podobnie zaburzenia czynności nerek mogą mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji o podaniu kontrastu, dlatego w określonych przypadkach potrzebna jest wcześniejsza ocena laboratoryjna.

Choroby tarczycy również należy zgłosić przed badaniem. Nie oznacza to jednak, że każda nieprawidłowość dotycząca tarczycy automatycznie uniemożliwia wykonanie TK z kontrastem. Znaczenie ma rodzaj zaburzenia i ocena lekarza.

Ciąża wymaga osobnej oceny przede wszystkim ze względu na wykorzystanie promieniowania jonizującego podczas TK. Nie jest automatycznym bezwzględnym przeciwwskazaniem do tomografii, ale badanie powinno być wykonywane wtedy, gdy jest rzeczywiście potrzebne, a spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko.

Metalowe implanty i rozrusznik serca nie są typowymi przeciwwskazaniami do tomografii komputerowej. Ograniczenia związane z obecnością określonych metalowych lub elektronicznych implantów dotyczą przede wszystkim rezonansu magnetycznego, który wykorzystuje silne pole magnetyczne.

Ile kosztuje tomografia komputerowa przysadki mózgowej?

Cena tomografii komputerowej przysadki mózgowej zależy od placówki oraz zakresu wykonywanego badania. Według danych zgromadzonych przez kliniki.pl średni koszt TK przysadki wynosi 427 zł. W zestawieniu uwzględniono ceny od 320 do 600 zł. Przed zapisaniem się na badanie warto sprawdzić aktualny cennik wybranej placówki oraz upewnić się, czy podana kwota obejmuje wszystkie elementy zaplanowanej tomografii.

FAQ - najczęstsze pytania na temat tomografii komputerowej przysadki mózgowej

• Jakie jest główne zastosowanie tomografii komputerowej przysadki mózgowej?

  Tomografia komputerowa przysadki służy przede wszystkim do oceny strukturalnych zmian w przysadce i jej okolicach.

• Czy TK przysadki wymaga zastosowania kontrastu?

  Nie zawsze, decyzję o podaniu kontrastu podejmuje lekarz na podstawie cechu badania.

• Jakie są przeciwwskazania do wykonania TK przysadki z kontrastem?

  Przeciwwskazania obejmują m.in. wcześniejsze reakcje alergiczne na kontrast, ciężkie zaburzenia czynności nerek oraz niektóre zaburzenia tarczycy.

• Czy tomografia komputerowa przysadki jest refundowana przez NFZ?

  Tak, TK przysadki mózgowej jest refundowana przez NFZ, o ile zlecana jest przez lekarza w ramach ubezpieczenia.

• W jakich przypadkach nie warto decydować się na TK przysadki?

  TK może być niewskazane, jeśli istnieje możliwość wykonania bardziej szczegółowego MRI lub jeżeli nie ma odpowiednich wskazań medycznych.

• Czy tomografia przysadki jest bezbolesna?

  Tak, tomografia jest badaniem bezbolesnym.