Wertebroplastyka

Co to jest wertebroplastyka i kiedy się ją wykonuje?

Wertebroplastyka to minimalnie inwazyjna procedura wykorzystywana przede wszystkim przy bolesnych złamaniach kompresyjnych kręgów. Jej istotą jestwprowadzenie do uszkodzonego trzonu specjalnego cementu ortopedycznego, który wzmacnia osłabioną strukturę i pomaga zmniejszyć dolegliwości bólowe związane ze złamaniem.

Zabieg wykonuje się wtedy, gdy celem jest uzyskanie stabilizacji kręgu, ograniczenie bólu oraz poprawa funkcjonowania pacjenta. W praktyce może on służyć nie tylko przy złamaniu, ale również jako element postępowania przeciwbólowego w przypadku przerzutów nowotworowych do kręgosłupa czy jako profilaktyczna stabilizacja w naczyniaku trzonu.

Duże znaczenie ma także sposób znieczulenia. Wertebroplastykę przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, co zwykle okazuje się wystarczające do wykonania zabiegu. To szczególnie istotne u osób obciążonych innymi chorobami, u których znieczulenie ogólne mogłoby wiązać się z większym ryzykiem. Dzięki temu procedura pozostaje dostępna również dla pacjentów wymagających ostrożniejszego postępowania okołooperacyjnego.

Warto też podkreślić, że wertebroplastyka nie jest pierwszym krokiem podejmowanym w każdej sytuacji. Najczęściej rozważa się ją wtedy, gdy ból utrzymuje się mimo wcześniejszego leczenia zachowawczego. Do takich metod zalicza się przede wszystkim odpoczynek, stosowanie leków przeciwbólowych oraz noszenie odpowiednio dobranego gorsetu ortopedycznego.

Jakie są wskazania do wertebroplastyki?

Wskazaniami do wertebroplastyki są przede wszystkim sytuacje, w których potrzebna jest stabilizacja uszkodzonego kręgu i zmniejszenie bólu. Procedurę bierze się pod uwagę między innymi przy złamaniach osteoporotycznych, złamaniach patologicznych oraz w wybranych przypadkach złamań urazowych, gdy lekarz ocenia, że wzmocnienie kręgu cementem może przynieść korzyść kliniczną.

Do najczęściej wymienianych wskazań należy potrzeba:

• stabilizacji złamania osteoporotycznego,
• stabilizacji złamania patologicznego,
• działania przeciwbólowego przy przerzutach nowotworowych.

W praktyce szczególnie ważne jest to, czy wcześniejsze leczenie nieinwazyjne przyniosło oczekiwany efekt. Jeżeli mimo odpoczynku, leków przeciwbólowych i zaopatrzenia ortopedycznego pacjent nadal odczuwa silny ból, lekarz może rozważyć zabieg jako kolejny etap postępowania. Nie chodzi więc wyłącznie o samo rozpoznanie złamania, ale także o utrzymywanie się objawów oraz o to, jak chory reaguje na leczenie zachowawcze.

Jak przygotować się do zabiegu wertebroplastyki?

Zakres diagnostyki obejmuje zwykle podstawowe parametry krwi, ocenę gospodarki biochemicznej oraz badania potrzebne do sprawdzenia, czy organizm jest właściwie przygotowany do procedury.

Najczęściej przed zabiegiem zlecane są:

• oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh,
• morfologia krwi,
• podstawowe badania biochemiczne, w tym sód, potas, mocznik, kreatynina i glukoza,
• ocena układu krzepnięcia, między innymi APTT i INR,
• EKG,
• przeglądowe zdjęcie RTG klatki piersiowej.

Taki zestaw badań pozwala zebrać najważniejsze informacje o kondycji pacjenta przed planowaną wertebroplastyką. Znaczenie ma zarówno ocena parametrów ogólnych, jak i sprawdzenie tych czynników, które mogą wpływać na przebieg zabiegu oraz późniejsze gojenie.

U części chorych podstawowa diagnostyka zostaje rozszerzona. Dzieje się tak wtedy, gdy wymaga tego choroba podstawowa, aktualny stan pacjenta albo obecność innych schorzeń. W takich sytuacjach lekarz może zdecydować o potrzebie wykonania dodatkowych badań lub skierowania na konsultacje specjalistyczne.

W zależności od sytuacji klinicznej mogą to być na przykład:

• badania poziomu wybranych hormonów,
• badanie ogólne moczu,
• konsultacja kardiologiczna,
• inne badania zlecone indywidualnie przez lekarza.

Jak wygląda zabieg wertebroplastyki krok po kroku?

Na początku pacjent układany jest na stole operacyjnym w pozycji na brzuchu. Następnie zostaje podłączony do aparatury monitorującej podstawowe parametry życiowe. W czasie zabiegu kontrolowane są między innymi ciśnienie tętnicze, tętno, liczba oddechów oraz poziom natlenienia krwi.

Kolejnym krokiem jest zastosowanie znieczulenia miejscowego. Podaje się je w formie zastrzyku w okolicy planowanego wkłucia. Gdy znieczulenie zacznie działać, lekarz wykonuje niewielkie nacięcie skóry, a następnie wprowadza cienką igłę w kierunku uszkodzonego kręgu. Przejście przez kolejne warstwy tkanek odbywa się pod stałą kontrolą fluoroskopii, czyli obrazowania rentgenowskiego pozwalającego obserwować kolejne etapy procedury w czasie rzeczywistym. To właśnie dzięki temu możliwe jest bardzo dokładne dotarcie do właściwego miejsca w obrębie trzonu kręgu.

Po osiągnięciu odpowiedniego położenia do wnętrza kręgu podawany jest specjalny cement ortopedyczny, najczęściej na bazie PMMA. W chwili aplikacji ma on postać płynną, ale po krótkim czasie zaczyna twardnieć i uzyskuje właściwości zbliżone pod względem twardości do zdrowej kości. To właśnie ten moment decyduje o uzyskaniu stabilizacji osłabionej struktury.

Przebieg zabiegu można ująć w kilku następujących po sobie etapach:

• ułożenie pacjenta na brzuchu na stole operacyjnym,
• podłączenie monitorowania parametrów życiowych,
• wykonanie znieczulenia miejscowego,
• niewielkie nacięcie skóry,
• wprowadzenie igły do trzonu kręgu pod kontrolą RTG,
• podanie cementu kostnego do uszkodzonego miejsca,
• usunięcie igły i zabezpieczenie miejsca wkłucia opatrunkiem.

Sama procedura trwa zazwyczaj około 20–30 minut. Po jej zakończeniu pacjent powinien jeszcze przez pewien czas pozostać w pozycji leżącej, zwykle od 30 do 60 minut. Ten etap ma znaczenie, ponieważ właśnie wtedy cement wiąże się wewnątrz kręgu.

Czy wertebroplastyka jest bolesna?

Wertebroplastyka nie powinna być bolesna podczas zabiegu, ponieważ wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym. Po procedurze przez kilka dni może utrzymywać się ból lub tkliwość w miejscu wkłucia, co zwykle nie jest niczym niepokojącym.

Czy wertebroplastyka jest bezpieczna?

Wertebroplastyka to zabieg wykonywany w kontrolowanych warunkach i pod nadzorem RTG, co pozwala lekarzowi na precyzyjne przeprowadzenie całej procedury. Na bezpieczeństwo wpływa także fakt, że zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym, a w jego trakcie monitorowane są podstawowe parametry życiowe pacjenta. Nie oznacza to jednak, że metodę można zastosować w każdej sytuacji, ponieważ kwalifikacja zawsze wymaga wcześniejszej oceny stanu chorego, rodzaju uszkodzenia kręgu oraz ewentualnych przeciwwskazań.

Jakie są przeciwwskazania do wertebroplastyki?

Przeciwwskazania do wertebroplastyki obejmują zarówno ogólne stany zwiększające ryzyko zabiegu, jak i sytuacje związane bezpośrednio z budową oraz uszkodzeniem kręgu. Do ogólnych przeciwwskazań zalicza się zaburzenia krzepnięcia, ropne zakażenia skóry w miejscu planowanego wkłucia, infekcje i stany zapalne kręgosłupa, sepsę oraz ciążę. Znaczenie ma również możliwość wystąpienia reakcji alergicznej na składniki cementu kostnego, ponieważ poza polimerami metakrylu zawiera on także środek kontrastowy, taki jak siarczan baru lub proszek tantalowy.

Są też sytuacje, w których tej metody nie powinno się stosować. Dotyczy to przede wszystkim uszkodzenia tylnej ściany trzonu kręgu, gdy jej przemieszczenie powoduje wpuklanie do kanału kręgowego, zwęża jego światło albo wywołuje ucisk rdzenia kręgowego czy mielopatię na poziomie złamania. Wertebroplastyki nie zaleca się także wtedy, gdy wysokość trzonu została obniżona o ponad 90% w stosunku do wartości pierwotnej oraz przy bezobjawowym kompresyjnym złamaniu trzonu.

Do najważniejszych przeciwwskazań należą:

• koagulopatie,
• ropne zakażenie skóry w miejscu wkłucia,
• infekcje i stany zapalne kręgosłupa,
• bezobjawowe złamanie kompresyjne trzonu,
• sepsa,
• ciąża,
• zwężenie kanału kręgowego lub ucisk rdzenia na poziomie złamania,
• obniżenie wysokości trzonu kręgu powyżej 90%,
• nadwrażliwość na składniki cementu lub środka kontrastowego,
• uszkodzenie tylnej ściany trzonu z wpuklaniem do kanału kręgowego.

Jakie powikłania po wertebroplastyce mogą wystąpić?

Po wertebroplastyce mogą pojawić się powikłania związane przede wszystkim z przedostaniem się cementu kostnego poza obszar wzmacnianego kręgu. Taka sytuacja jest najczęściej wiązana z naruszeniem ściany trzonu albo drogą przez struktury żylne. Po zabiegu część pacjentów odczuwa również miejscowy dyskomfort w okolicy wkłucia, który może utrzymywać się przez kilka dni. Jednocześnie procedura pozostaje powszechnie stosowaną metodą postępowania, a u dużej grupy chorych obserwuje się wyraźne zmniejszenie bólu, a niekiedy nawet jego ustąpienie.

Jak postępować po zabiegu wertebroplastyki?

Po wertebroplastyce pacjentzwykle może wrócić do domu jeszcze tego samego dnia, ponieważ zabieg wiąże się z niewielkim naruszeniem tkanek. Nie oznacza to jednak pełnej swobody od razu po wypisie. W codziennym funkcjonowaniu zaleca się ostrożność, a przez około 6 tygodni należy unikać dźwigania cięższych rzeczy, aby nie obciążać nadmiernie leczonego kręgu i stworzyć warunki do dalszego gojenia. Przy czym czas ograniczenia wysiłku i dźwigania powinien być zgodny z zaleceniami lekarza.

W pierwszym okresie po zabiegu mogą pojawić się miejscowe dolegliwości w okolicy wkłucia. Taki ból nie musi budzić niepokoju, jeśli ma ograniczony charakter i dotyczy miejsca przeprowadzenia procedury. Do łagodzenia tych objawów wykorzystuje się zimne okłady oraz leki przeciwbólowe.

Z czasem uwaga przenosi się nie tylko na sam obszar po zabiegu, ale też na zmniejszenie ryzyka kolejnych złamań kompresyjnych. Z tego powodu lekarz może rozważyć leczenie osteoporozy, jeśli istnieją ku temu wskazania. Sposób postępowania zależy od przyczyny choroby oraz od wyników wywiadu i badań dodatkowych. W praktyce terapia bywa ukierunkowana na poprawę wytrzymałości kości.

Po zabiegu warto pamiętać zwłaszcza o kilku zasadach:

• stosować się do zaleceń dotyczących oszczędzania kręgosłupa,
• nie podnosić ciężkich przedmiotów przez 6 tygodni,
• obserwować miejsce wkłucia,
• łagodzić miejscowy ból zgodnie z zaleceniami,
• pozostawać pod opieką lekarza prowadzącego.

Ile kosztuje wertebroplastyka?

Na podstawie informacji zgromadzonych przez portal kliniki.pl koszt wertebroplastyki może się wyraźnie różnić w zależności od placówki. Przy wskazanych danych średnia cena zabiegu wynosi około 9 800 zł. Najniższa ustalona kwota to 7 650 zł, natomiast najwyższa sięga 14 500 zł. Rozpiętość cen pokazuje, że koszt procedury nie jest stały i może zależeć od miejsca wykonania zabiegu.