Dlaczego młodzi częściej korzystają z psychoterapii? Co pokazują dane Polaków?

Młodzi a psychoterapia – kto najczęściej korzysta z terapii?

Najwyższy odsetek osób korzystających z psychoterapii odnotowano w grupie 25–34 lata – 31,7%. Wśród badanych do 24. roku życia było to 27,3%, w grupie 35–49 lat – 24,0%, a wśród osób powyżej 50. roku życia – 14,4%. Pytanie dotyczyło korzystania z psychoterapii w ciągu pięciu lat poprzedzających badanie.

Różnica między wynikiem grupy 25–34 lata i osób 50+ jest więc ponad dwukrotna. Można na tej podstawie powiedzieć, że w badaniu (https://www.kliniki.pl/raport-polska-na-kozetce/) młodsi dorośli częściej deklarowali korzystanie z psychoterapii, ale nie da się ustalić, dlaczego tak było. Autorzy raportu wskazują jako możliwe wyjaśnienia większą świadomość zdrowia psychicznego wśród młodszych oraz utrzymujące się przekonania utrudniające starszym mówienie o problemach emocjonalnych. Są to jednak interpretacje, a nie czynniki zmierzone w ankiecie.

Czy młodych blokują koszty psychoterapii?

Koszt może być jedną z barier utrudniających młodym osobom rozpoczęcie psychoterapii. W raporcie wysokie koszty jako powód niekorzystania z niej wskazało 22,5% osób w wieku 25–34 lata oraz 15,6% badanych do 24. roku życia. W grupie 35–49 lat wynik wyniósł 12,4%, a wśród osób po 50. roku życia – 7,3%.

Tych wartości nie należy jednak traktować jako informacji, że np. 22,5% wszystkich Polaków w wieku 25–34 lata nie stać na psychoterapię. Analiza dotyczyła małej podpróby związanej z barierą finansową – N=96. Pokazuje więc, że koszty mogą mieć znaczenie w poszczególnych grupach wiekowych, ale wymaga ostrożnej interpretacji.

Ciekawy jest także kolejny wynik. Wśród osób, które nie podjęły terapii ze względu na koszt, 80,0% respondentów do 24. roku życia deklarowało, że skorzystałoby z psychoterapii, gdyby miało wystarczające środki. W grupie 25–34 lata było to 61,7%, w grupie 35–49 lat – 70,8%, a wśród osób 50+ – 57,1%. Ponownie są to jednak wyniki małej podpróby, dlatego wskazują raczej interesujący kierunek niż pozwalają formułować szerokie wnioski o całych pokoleniach.

Osoby 50+ rzadziej korzystają z psychoterapii – czy oznacza to mniejszą potrzebę wsparcia?

Nie. Sam fakt, że osoby po 50. roku życia rzadziej korzystały z psychoterapii, nie pozwala wnioskować, że rzadziej doświadczają trudności psychicznych. Badanie nie oceniało zapotrzebowania na terapię ani częstości występowania zaburzeń w poszczególnych grupach wiekowych.

Warto spojrzeć na powody podjęcia terapii przez tych starszych respondentów, którzy już z niej korzystali. Problemy emocjonalne wskazało 67,7% osób po 50. roku życia – był to najwyższy wynik spośród analizowanych grup wiekowych. Wśród osób 25–34-letnich wyniósł 61,4%, do 24. roku życia – 54,2%, a w grupie 35–49 lat – 47,5%.

Zestawienie tych danych (https://www.kliniki.pl/raporty/) pokazuje ważną rzecz: częstotliwość korzystania z psychoterapii i powody, dla których zgłaszają się na nią osoby już korzystające, to dwa różne zagadnienia.

Grupa 50+ może rzadziej pojawiać się w gabinetach, ale gdy jej przedstawiciele rozpoczynają psychoterapię, trudności emocjonalne są często wskazywanym powodem. Nie można więc utożsamiać rzadszego korzystania z mniejszym znaczeniem problemów psychicznych.

Dlaczego młodzi częściej korzystają z psychoterapii? Możliwe wyjaśnienia

Raport nie daje jednej odpowiedzi na pytanie, dlaczego młodzi częściej korzystają z psychoterapii. Różnice mogą wiązać się zarówno ze stosunkiem do szukania profesjonalnej pomocy, jak i z dostępnością usług, sytuacją finansową, rozpoznawaniem własnych trudności czy normami społecznymi. Żadnego z tych mechanizmów nie można jednak uznać na podstawie samego raportu za przyczynę różnic między pokoleniami.

Szerszy kontekst przynosi opublikowany w 2026 roku przegląd systematyczny badań dotyczących szukania pomocy w zakresie zdrowia psychicznego w Europie. Autorzy wskazują, że z korzystaniem ze wsparcia wiąże się m.in. stygmatyzacja, stosunek do profesjonalnej pomocy, postrzegana potrzeba leczenia, nasilenie i czas trwania trudności oraz dostępność usług. Znaczenie mogą mieć również czynniki demograficzne i społeczne. Przegląd obejmował jednak różne kraje europejskie i nie służy do wyjaśnienia konkretnej różnicy zaobserwowanej w „Polsce na kozetce”.

W przypadku starszych osób dodatkowym kontekstem może być wspomniana przez WHO stygmatyzacja oraz niedostateczne rozpoznawanie problemów psychicznych. Z kolei w młodszych grupach większe korzystanie z terapii może współistnieć z większą znajomością języka zdrowia psychicznego i łatwiejszym dostępem do informacji. Są to jednak możliwe interpretacje, a nie wyjaśnienia udowodnione w polskim badaniu.

Jak zachęcać do szukania pomocy w różnych grupach wiekowych?

Skoro bariery mogą różnić się między grupami, także komunikacja dotycząca zdrowia psychicznego nie powinna opierać się na jednym schemacie. W przypadku młodych osób przydatne może być jasne wyjaśnianie, jak rozpoznawać trudności, gdzie szukać pomocy i czego spodziewać się podczas kontaktu ze specjalistą, zamiast ograniczania się do ogólnych haseł zachęcających do „dbania o psychikę”.

W przypadku starszych osób znaczenie może mieć natomiast normalizowanie rozmowy o zdrowiu psychicznym i unikanie przekazu sugerującego, że smutek, lęk czy wycofanie są po prostu naturalną częścią starzenia się. WHO podkreśla potrzebę szybkiego rozpoznawania i leczenia problemów psychicznych u osób starszych oraz przeciwdziałania stygmatyzacji.

Wyniki raportu „Polska na kozetce 2025” pokazują różnice pokoleniowe w korzystaniu z psychoterapii, ale nie wartościują żadnej z grup. Wyższy odsetek korzystających wśród młodych nie oznacza większej „słabości”, a niższy wynik osób starszych – większej odporności psychicznej. Najbezpieczniej traktować te dane jako punkt wyjścia do pytania o bariery, potrzeby i sposób docierania z pomocą do różnych osób.