Gastroskopia diagnostyczna (zwana również panendoskopią lub gastrofiberoskopią) to badanie powszechnie stosowane w wykrywaniu, diagnozowaniu lub wykluczaniu zmian chorobowych górnego odcinka przewodu pokarmowego poprzez dokładne obejrzenie "od środka". Procedura polega na wprowadzeniu przez jamę ustną do przełyku, żołądka oraz części zstępującej dwunastnicy gastroskopu, czyli urządzenia w formie giętkiej, elastycznej rury o średnicy ok. 9-12 mm.
Endoskop jest wyposażony w źródło światła oraz miniaturową kamerę, transmitującą obraz na ekran zewnętrznego monitora. Przed rozpoczęciem badania gardło pacjenta znieczula się miejscowo 10-procentowym roztworem lidokainy, żelem lidokainowym powlekany jest również gastroskop. Czas trwania całej procedury nie przekracza zazwyczaj kilku minut. Badanie może być wykonane również w znieczuleniu ogólnym.
Wskazania do gastroskopii diagnostycznej
Wśród najczęstszych wskazań do przeprowadzenia gastroskopii diagnostycznej wymienić można:
- zaburzenia połykania,
- wymioty i bóle brzucha przy podejrzeniu choroby organicznej (choroby wrzodowej, nowotworowej),
- podejrzenie uszkodzeń polekowych błony śluzowej przełyku, żołądka lub dwunastnicy,
- anemię,
- krwawienie do przewodu pokarmowego,
- kontrolę wyników leczenia zachowawczego i operacyjnego przewodu pokarmowego,
- badanie kontrolne u chorych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworu (choroba refluksowa, przełyk Barretta, niedokrwistość złośliwa).
Konkretne objawy, które mogą sugerować potrzebę wykonania gastroskopii, obejmują:
- utrzymujący się ból w nadbrzuszu,
- zgagę lub pieczenie w przełyku,
- trudności w połykaniu,
- nudności i wymioty, szczególnie z domieszką krwi lub fusowate,
- nieuzasadnioną utratę masy ciała,
- ciemne, smoliste stolce, które mogą świadczyć o krwawieniu z górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Zakres diagnostyczny gastroskopii
Procedura pozwala na postawienie diagnozy w przypadkach chorób zapalnych układu pokarmowego, zmian spowodowanych działaniem kwasów żołądkowych, żółci i niektórych leków, jak również łagodnych i złośliwych zmian nowotworowych. Umożliwia ocenę zaawansowania zmian chorobowych, takich jak żylaki przełyku, refluksowe zapalenie błony śluzowej przełyku czy wykrycie źródła krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego.
Gastroskopia odgrywa kluczową rolę w diagnozowaniu choroby refluksowej przełyku poprzez bezpośrednie uwidocznienie uszkodzeń błony śluzowej spowodowanych działaniem kwasu żołądkowego. W przypadku wrzodów żołądka i dwunastnicy gastroskopia pozwala na ich bezpośrednie zobrazowanie oraz ocenę ich rozmiaru i głębokości. Ponadto, gastroskopia umożliwia pobranie wycinków do badań histopatologicznych i mikrobiologicznych, co jest niezbędne do potwierdzenia obecności infekcji Helicobacter pylori, która często jest związana z rozwojem wrzodów.
Przeciwwskazania do gastroskopii
Główne przeciwwskazania do gastroskopii obejmują:
- brak współpracy ze strony pacjenta,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- stosowanie leków wpływających na krzepnięcie krwi,
- podejrzenie ostrych stanów chirurgicznych wymagających leczenia operacyjnego,
- ciężki stan pacjenta.
Przygotowanie do badania gastroskopowego
źródło: gastrologia.mp.pl
Aby badanie gastroskopowe było skuteczne i bezpieczne, pacjent powinien odpowiednio się do niego przygotować. Zazwyczaj zaleca się, aby pacjent nie spożywał posiłków na co najmniej 6-8 godzin przed badaniem oraz unikał picia płynów na około 4 godziny przed procedurą. W dniu badania należy również powstrzymać się od palenia papierosów oraz żucia gumy, co może zwiększyć produkcję śliny i zaburzyć przebieg badania.
Pacjenci przyjmujący leki na stałe powinni skonsultować się z lekarzem prowadzącym w sprawie ich przyjmowania przed badaniem. W niektórych przypadkach może być konieczne dostosowanie dawki lub czasowe odstawienie niektórych leków, zwłaszcza tych wpływających na krzepnięcie krwi.
Możliwe powikłania i dalsze postępowanie po gastroskopii
Chociaż gastroskopia jest na ogół bezpiecznym badaniem, istnieje niewielkie ryzyko powikłań, takich jak:
- krwawienie,
- uszkodzenie przewodu pokarmowego,
- reakcje alergiczne na zastosowane leki znieczulające.
W przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów po badaniu, takich jak silny ból brzucha lub klatki piersiowej, gorączka lub utrzymujące się wymioty, pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Po zakończeniu gastroskopii w znieczuleniu ogólnym pacjent zwykle może wrócić do domu tego samego dnia, jednak zaleca się, aby przez kilkanaście godzin unikać prowadzenia pojazdów oraz podejmowania ważnych decyzji, ponieważ zastosowane znieczulenie może wpływać na sprawność psychofizyczną.
Warto również zastosować się do zaleceń lekarza dotyczących diety i ewentualnego przyjmowania leków po badaniu. Zwykle zaleca się, aby unikać spożywania gorących posiłków i napojów przez kilka godzin po badaniu. Pacjent może stopniowo wracać do normalnej diety w ciągu kilku godzin od zakończenia procedury.
-
3.7/5 (opinie 28)