Jak przebiega konsultacja przed operacją ortopedyczną

Operacja ortopedyczna wiąże się ze sporą ingerencją w ludzkie ciało i może być obarczona wieloma powikłaniami. Ponadto, po operacji ortopedycznej często rozpoczyna się długi okres rehabilitacji i powrotu do zdrowia. Pacjent, decydujący się na taki zabieg, musi mieć całkowitą świadomość konsekwencji swojej decyzji. Wady i zalety operacji, której ma zostać poddany, powinny zostać dokładnie omówione w trakcie konsultacji lekarskiej.

Konsultacja ortopedyczna przed operacją

W trakcie konsultacji lekarskiej przed operacją ortopedyczną specjalista przeprowadza badanie podmiotowe oraz badanie przedmiotowe, a także może zlecić wykonanie badań dodatkowych, obejmujących zarówno badania laboratoryjne, jak i obrazowe.

Zakres badań przedoperacyjnych dobiera się indywidualnie – zależy m.in. od rodzaju planowanego zabiegu, wieku, chorób przewlekłych oraz ryzyka krwawienia i znieczulenia. W niektórych sytuacjach można skorzystać natomiast z konsultacji ortopedycznej online konsultacji ortopedycznej online.

Wywiad lekarski przed zabiegiem

Badanie podmiotowe to inaczej tzw. wywiad lekarski, który jest rozmową, dotyczącą stanu zdrowia pacjenta. Lekarz będzie zadawał pytania dotyczące charakteru oraz przebiegu dotychczasowych dolegliwości.

Najważniejsze elementy wywiadu lekarskiego obejmują:

• występowanie bólu oraz innych dolegliwości
• trudności w poruszaniu się
• kłopoty z oddychaniem
• występowanie chorób przewlekłych
• rodzaj przyjmowanych leków
• przebyte hospitalizacje
• choroby o charakterze rodzinnym
• obecność uzależnień od papierosów, alkoholu i narkotyków

Lekarz skupia się nie tylko na dolegliwościach układu kostno-stawowego, ponieważ musi ocenić całościowo kondycję zdrowotną pacjenta. Występowanie chorób przewlekłych oraz stopień ich nasilenia, rodzaj przyjmowanych leków, hospitalizacje jakim poddany był pacjent zwłaszcza w ostatnim czasie, występowanie chorób o charakterze rodzinnym oraz obecność uzależnień od papierosów, alkoholu i narkotyków – to najważniejsze elementy wywiadu lekarskiego na temat czynników mających istotny wpływ nie tylko na powodzenie samej operacji, ale też okresu powrotu do zdrowia.

Badanie przedmiotowe i ocena stanu zdrowia

Badanie przedmiotowe składa się w przypadku wizyty przed zabiegiem z ogólnego badania stanu zdrowia pacjenta oraz specjalistycznego badania ortopedycznego. Konieczne jest zbadanie pacjenta pod kątem ewentualnych infekcji – te o cięższym przebiegu, którym towarzyszy gorączka (definiowana u dorosłego jako wzrost temperatury powyżej 38 stopni), mogą stanowić podstawę do odroczenia operacji.

W praktyce odroczenie dotyczy zwykle przede wszystkim zabiegów planowych przy aktywnej, istotnej klinicznie infekcji lub złym stanie ogólnym, ponieważ zwiększa to ryzyko powikłań okołooperacyjnych. Lekarz powinien również zmierzyć pacjentowi ciśnienie tętnicze oraz ocenić rytm pracy serca i wykonać zapis EKG dokumentujący jego pracę – obecność zaburzeń rytmu stanowi wskazanie do rozszerzenia diagnostyki kardiologicznej, ponieważ mogą one utrudniać prowadzenie anestezji w trakcie zabiegu.

Podobnie jest w przypadku występowania wysokiego ciśnienia tętniczego (dla zabiegów planowych za istotny próg do rozważenia odroczenia często przyjmuje się wartości około ≥180/110 mmHg; wartości >140/90 oznaczają nadciśnienie i zwykle wymagają kontroli oraz leczenia, ale nie zawsze same w sobie są powodem przełożenia operacji).

Badania laboratoryjne i obrazowe

Spośród badań laboratoryjnych lekarz zaleca zwykle wykonanie szeregu badań, które pozwalają na ocenę ogólnego stanu zdrowia pacjenta.

Najczęściej zalecane badania przed operacją ortopedyczną:

• morfologia krwi
• badania biochemiczne i poziom elektrolitów
• oznaczenie mocznika i kreatyniny
• ocena aktywności ALAT i AspAT
• oznaczenie glikemii
• ocena parametrów krzepnięcia
• badanie ogólne moczu

W wielu zaleceniach podkreśla się, że część badań rutynowych nie musi być wykonywana u każdego pacjenta – zleca się je wtedy, gdy wynik może zmienić postępowanie okołooperacyjne (np. przy chorobach współistniejących, ryzyku krwawienia, planowanym większym zabiegu). CRP jest markerem stanu zapalnego, który można oznaczyć przy podejrzeniu infekcji. CRP zazwyczaj nie jest badaniem przesiewowym przed każdą operacją.

Zwykle zaleca się wykonanie badania ogólnego moczu. Badanie moczu bywa szczególnie istotne, gdy planuje się wszczepienie materiału obcego (np. endoprotezy) lub gdy istnieją objawy sugerujące zakażenie układu moczowego, natomiast jego wykonywanie u wszystkich pacjentów zależy od lokalnych procedur.

Rodzaj badań obrazowych zależy od rodzaju choroby dominującej, stopnia jej zaawansowania oraz planowanego postępowania operacyjnego – zwykle jednak wystarczające jest zdjęcie RTG. W wybranych wskazaniach lekarz może rozszerzyć diagnostykę o USG, TK lub MRI (np. przy ocenie tkanek miękkich, więzadeł, chrząstki lub planowaniu bardziej złożonych zabiegów).

Rozmowa o zabiegu i okresie pooperacyjnym

Konsultacja ortopedyczna to także czas na zadawanie pytań lekarzowi oraz wyjaśnienie niezrozumiałych kwestii, dotyczących zabiegu. Pacjent ma prawo do zapoznania się z proponowaną metodą, a także może chcieć dowiedzieć się więcej o alternatywnych sposobach leczenia. Lekarz powinien również poinformować pacjenta o możliwości wystąpienia ewentualnych powikłań oraz o całkowitym ryzyku związanym z zabiegiem.

Należy także omówić proces rehabilitacji w okresie pooperacyjnym ze zwróceniem szczególnej uwagi na możliwe ograniczenia codziennej aktywności. Warto też ustalić zasady dotyczące leków (np. przeciwkrzepliwych, przeciwcukrzycowych, przeciwzapalnych), palenia tytoniu oraz przygotowania do znieczulenia, ponieważ te elementy mogą realnie wpływać na ryzyko okołooperacyjne i tempo gojenia.