Kreatynina przed kontrastem – jaki wynik eGFR jest wymagany?

Dlaczego przed podaniem kontrastu sprawdza się kreatyninę i eGFR?

Środki kontrastowe poprawiają widoczność narządów, naczyń krwionośnych i zmian chorobowych. Ponieważ wiele z nich jest wydalanych przez nerki, przed ich podaniem może być potrzebna ocena czynności nerek.

U osób ze stabilną czynnością nerek i eGFR wynoszącym co najmniej 30 ml/min/1,73 m² ryzyko ostrego uszkodzenia nerek wywołanego dożylnym podaniem jodowego środka kontrastowego jest niewielkie.

Kreatynina czy eGFR – który wynik jest ważniejszy przed kontrastem?

Kreatynina to produkt przemian zachodzących w mięśniach, usuwany przez nerki. Jej stężenie oznacza się we krwi, ale wynik zależy również od wieku, płci i masy mięśniowej.

Bardziej przydatny jest eGFR, czyli szacunkowy współczynnik filtracji kłębuszkowej. Określa on, jak sprawnie nerki filtrują krew. Laboratorium zwykle oblicza go na podstawie stężenia kreatyniny, wieku i płci pacjenta.

Jaki eGFR pozwala na podanie kontrastu?

Przed dożylnym podaniem jodowego środka kontrastowego, np. podczas tomografii komputerowej, szczególną uwagę zwraca się na eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m².

• eGFR ≥30 ml/min/1,73 m² – przy stabilnej czynności nerek ryzyko ostrego uszkodzenia nerek wywołanego dożylnym podaniem jodowego kontrastu jest niewielkie.

• eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m² – ryzyko jest większe, dlatego lekarz indywidualnie ocenia zasadność zastosowania kontrastu.

• Ostre uszkodzenie nerek – wymaga szczególnej ostrożności niezależnie od eGFR, ponieważ wynik może nie odzwierciedlać aktualnej czynności nerek.

W przypadku dotętniczego podania jodowego kontrastu z pierwszym przejściem przez nerki próg zwiększonego ryzyka wynosi eGFR poniżej 45 ml/min/1,73 m².

Czy kreatynina jest potrzebna przed tomografią i rezonansem z kontrastem?

Nie zawsze. Oba badania wykorzystują różne rodzaje środków kontrastowych, dlatego wymagania nie są identyczne.

• Kreatynina przed tomografią z kontrastem (TK) – przed podaniem jodowego kontrastu ocena eGFR jest szczególnie istotna u osób z chorobami nerek, cukrzycą, nadciśnieniem lub przebytymi zabiegami dotyczącymi nerek.

• Kreatynina przed rezonansem z kontrastem (MR) – przy stosowaniu gadolinowych środków kontrastowych z grupy najmniejszego ryzyka rutynowe oznaczanie eGFR nie jest konieczne według polskich zaleceń. Pracownia może jednak wymagać wyniku.

U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek dobór preparatu gadolinowego wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko rzadkiego powikłania – nerkopochodnego włóknienia układowego.

Jak długo ważny jest wynik kreatyniny i eGFR?

Według polskich zaleceń dotyczących jodowych środków kontrastowych wynik eGFR może być uznawany za aktualny:

• przez 3 miesiące – u osób ze stabilną czynnością nerek;

• przez 7 dni – u pacjentów hospitalizowanych, z ostrym uszkodzeniem nerek lub szybko pogarszającą się ich czynnością.

Pracownie mogą jednak stosować krótsze terminy. Dlatego przed wizytą należy sprawdzić, jak aktualny wynik kreatyniny do kontrastu jest wymagany w danej placówce.

Jak przygotować się do badania kreatyniny przed kontrastem?

Do oznaczenia kreatyniny wystarczy pobranie krwi z żyły. Laboratorium zazwyczaj automatycznie oblicza eGFR. Samo oznaczenie kreatyniny zwykle nie wymaga pozostawania na czczo.

Przed pobraniem należy unikać bardzo intensywnego wysiłku fizycznego i poinformować personel o przyjmowanych lekach oraz suplementach. Należy również przestrzegać instrukcji laboratorium.

Co zrobić, gdy eGFR jest zbyt niski?

Obniżony eGFR należy zgłosić lekarzowi kierującemu na badanie lub radiologowi.

W zależności od sytuacji możliwe jest:

• wykonanie badania z dodatkowymi środkami ostrożności;

• ocena nawodnienia i ewentualne podanie płynów dożylnych;

• wybór innej metody diagnostycznej;

• kontrola czynności nerek po badaniu, jeśli są ku temu wskazania.

Nie należy samodzielnie odstawiać leków ani zwiększać ilości wypijanych płynów, szczególnie przy chorobach serca lub nerek.