Leczenie jaskry metodą cyklofotokoagulacji

Jaskra (inaczej glaucoma) to grupa nieuleczalnych chorób oczu, prowadząca do uszkodzenia nerwu wzrokowego i utraty widzenia. Wyróżnia się dwa główne typy jaskry: postępującą z wiekiem, początkowo bezobjawową postać z otwartym kątem przesączania oraz postać z zamkniętym kątem o ostrym lub skrytym przebiegu. U podłoża zmian leży najczęściej nadciśnienie oczne, choć według Sommera i in. w niektórych populacjach tylko w 50% przypadków wzmożonemu ciśnieniu śródocznemu towarzyszy jaskra.

Jaskra jest wiodącą przyczyną ślepoty na świecie. Dane przedstawione w opracowaniu Cooka i in. mówią o 60 milionach osób cierpiących z powodu neuropatii nerwu wzrokowego oraz o 8,4 milionach, które utraciły wzrok w następstwie rozwiniętej jaskry. Szacuje się, że powyższe liczby wzrosną w 2023 roku odpowiednio do 80 i 11,2 milionów.

Możliwości leczenia jaskry: krople, zabiegi laserowe i chirurgiczne

W budowie gałki ocznej uwagę zwracają zlokalizowana pomiędzy rogówką a przednią powierzchnią tęczówki komora przednia oraz – znajdująca się do tyłu od tęczówki – komora tylna. W normalnych warunkach ciecz wodnista oka, produkowana przez wyrostki rzęskowe, podlega swobodnej cyrkulacji między komorami.

W przypadku jaskry przesączanie przez siateczkę beleczkową na granicy dwóch komór zostaje upośledzone, wskutek czego ciśnienie płynu w gałce ocznej niebezpiecznie wzrasta. Podstawą terapii jaskry są krople, zmniejszające ciśnienie wewnątrzgałkowe w mechanizmie ograniczania produkcji cieczy bądź ułatwienia jej odpływu, zabiegi laserowe oraz chirurgiczne. Nie wszystkie sposoby charakteryzuje taka sama efektywność.

Rola cyklofotokoagulacji w leczeniu jaskry

W trakcie terapii jaskry z użyciem procedury cyklofotokoagulacji niszczone jest miejsce produkcji cieczy wodnistej, dzięki czemu cyklofotokoagulacja jest skuteczniejsza w porównaniu ze standardowym leczeniem laserem i nie wymaga powtarzania. Wyróżnia się dwa typy zabiegu: cyklofotokoagulację przeztwardówkową (TSCPC) i endoskopową (ECP). W pierwszej technice 20–30 przyłożeń sondy G w okolicę rąbka twardówki generuje destrukcyjne impulsy. W metodzie endoskopowej natomiast małe urządzenie wprowadza się przez nacięcie na brzegu rogówki, w bezpośrednie sąsiedztwo koagulowanych wyrostków rzęskowych.

Nowe badania nad innowacyjnymi technikami cyklofotokoagulacji wykazują, że wykorzystanie technologii laserowych o zmiennych długościach fal może zwiększyć precyzję zabiegów. Dzięki temu minimalizuje się ryzyko potencjalnych powikłań i zwiększa skuteczność w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Technologia ta jest obecnie przedmiotem intensywnych badań klinicznych, które mogą zmienić standardy terapeutyczne w najbliższych latach.

Wpływ cyklofotokoagulacji na progresję jaskry

Cyklofotokoagulacja jest jedną z metod zabiegowych stosowanych w leczeniu jaskry, której celem jest zahamowanie postępu choroby poprzez skuteczne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Ocena jej wpływu na progresję jaskry obejmuje zarówno korzyści kliniczne, jak i czynniki warunkujące końcowy efekt terapii oraz bezpieczeństwo widzenia w dłuższej perspektywie.

Korzyści płynące z zabiegów cyklofotokoagulacji jaskry to przede wszystkim:

• poprawa kontroli jaskry za pomocą środków farmakologicznych,
• redukcja bólu spowodowanego ostrym atakiem,
• obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego do poziomu ograniczającego progresję choroby.

Należy jednak pamiętać, że cofnięcie dokonanych zmian jest niemożliwe. Końcowe efekty cyklofotokoagulacji w dużej mierze uzależnione są od wieku pacjenta, charakteru jaskry i uwarunkowań budowy anatomicznej oka, a także od przebytych operacji oka i chorób współistniejących.

Zgodnie z danymi Francia i in., w czasie 12-miesięcznego okresu obserwacyjnego po ECP średni spadek ciśnienia wewnątrzgałkowego wynosił 7,77 mmHg. W leczeniu metodą TSCPC Schumana i in. uzyskali natomiast średni spadek na poziomie 15,5 mmHg.

Zalecenia po zabiegu cyklofotokoagulacji

Cyklofotokoagulacja, podobnie jak każdy inny zabieg przeprowadzany na delikatnych strukturach oka, obarczona jest pewnym ryzykiem.

Postępowanie po zabiegu cyklofotokoagulacji ma kluczowe znaczenie dla pełnej rekonwalescencji i minimalizacji ryzyka powikłań. Po zabiegu lekarz może zalecić stosowanie kropli do oczu, które pomogą w łagodzeniu dolegliwości bólowych i zmniejszeniu ewentualnego stanu zapalnego. Ważne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i częstotliwości stosowania kropli.

W okresie pooperacyjnym mogą wystąpić różne dolegliwości, takie jak:

• ból gałki ocznej przy poruszaniu i dotyku,
• zaczerwienienie oka,
• nadwrażliwość na światło,
• chwilowa utrata ostrości widzenia.

W przypadku wystąpienia niepokojących objawów lub nasilenia dolegliwości konieczne jest skonsultowanie się z lekarzem. Regularne wizyty kontrolne są istotne w celu monitorowania postępu rekonwalescencji i oceny skuteczności zabiegu.

Ważne jest również unikanie działań, które mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia oka w okresie rekonwalescencji. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego, podnoszenia ciężkich przedmiotów oraz ocierania lub pocierania oka. W przypadku noszenia okularów ochronnych lub zasłaniania oka zgodnie z zaleceniami lekarza należy przestrzegać tych wskazówek.

Koszty zabiegów cyklofotokoagulacji

Zabiegi leczenia jaskry techniką cyklofotokoagulacji widnieją na liście świadczeń refundowanych przez NFZ. W związku z długim czasem oczekiwania wielu pacjentów decyduje się jednak na leczenie w placówkach prywatnych.

W prywatnych ośrodkach okulistycznych cena endoskopowej cyklofotokoagulacji (ECP) zazwyczaj mieści się w przedziale około 3 000–4 500 zł za jedno oko i najczęściej dotyczy samego zabiegu laserowego polegającego na selektywnym zniszczeniu części ciała rzęskowego.

Podczas gdy koszty mogą się różnić w zależności od regionu i techniki użytej podczas zabiegu, najnowsze technologie i kliniki oferują dalsze opcje finansowania dla pacjentów. Niektóre placówki oferują elastyczne plany ratalne oraz dodatkowe usługi, takie jak bezpłatne konsultacje wstępne, aby zminimalizować obciążenie finansowe pacjentów i zapewnić łatwiejszy dostęp do nowoczesnych metod leczenia.