Październik Miesiącem Budowania Świadomości Raka Piersi - co trzeba wiedzieć o chorobie?

W 1985 roku brytyjsko-szwedzki koncern farmaceutyczny AstraZeneca, producent leków stosowanych w leczeniu raka piersi, zainicjował kampanię, która od ponad 30 lat podnosi świadomość społeczną na temat zwalczania tej groźnej choroby. Firma ogłosiła październik „Miesiącem Budowania Świadomości Raka Piersi” (BCAM, z ang. Breast Cancer Awareness Month).

Akcja odbiła się szerokim echem, a ponad 20 lat później, w 2008 roku, Europejska Koalicja do Walki z Rakiem Piersi ogłosiła 15 października „Europejskim Dniem Walki z Rakiem Piersi”. Z tej okazji warto przypomnieć podstawowe informacje o chorobie, która wcześnie wykryta jest niemal całkowicie wyleczalna, a jednak każdego dnia zabija w naszym kraju 13 kobiet. Dlaczego tak się dzieje?

Przyczyny powstawania raka piersi

Na przyczyny późnego rozpoznania raka piersi wpływa kilka istotnych czynników:

Dlaczego rak piersi bywa wykrywany zbyt późno

• brak objawów klinicznych we wczesnym stadium choroby,
• nieregularne zgłaszanie się kobiet na badania przesiewowe,
• obawy przed diagnozą i leczeniem,
• niewystarczająca świadomość znaczenia profilaktyki.

„Dzieje się tak dlatego, że choroba we wczesnym stadium zaawansowania rzeczywiście nie daje objawów klinicznych, a jednocześnie w tych przypadkach leczenie jest wysoce efektywne. Ale również dlatego, że nie wszystkie kobiety w odpowiednim wieku zgłaszają się w Polsce na badania przesiewowe (tzw. screening mammograficzny), czyli na badania, których celem jest wykrycie wczesnych zmian patologicznych” – wyjaśnia w rozmowie z portalem kobieta.onet.pl dr hab. Tomasz Byrski, onkolog kliniczny.

Rak piersi pozostaje najczęściej rozpoznawanym nowotworem złośliwym u kobiet w Polsce. Naukowcy podkreślają, że dzięki rozwojowi diagnostyki i leczenia śmiertelność z powodu tej choroby w wielu krajach systematycznie spada, głównie dzięki wczesnemu wykrywaniu.

Rak piersi – znaczenie wczesnego wykrycia

W procesie zwalczania raka piersi najważniejsze jest wczesne wykrycie. Okazuje się bowiem, że we wczesnym stadium (np. stadium I) odsetek 5-letnich przeżyć sięga niemal 100%, a w stadium II około 90%. W chorobie zaawansowanej i rozsianej rokowanie jest wyraźnie gorsze, dlatego tak duże znaczenie ma wykrycie zmian jak najwcześniej.

Szacuje się, że większość wyczuwalnych guzków w piersi jest zauważana przez same kobiety lub ich partnerów (około 75–80%). W październiku na portalach społecznościowych kobiety przesyłają sobie różne „łańcuszki” i udostępniają informacje o konieczności badania piersi. Słusznie, gdyż niezwykle istotne jest, aby wykryć guza jak najwcześniej. Wówczas nasze szanse rosną.

Autobadanie piersi i czujność onkologiczna

Faktem jest to, że około 75 proc. wykrytych zmian w wyniku autobadania to zmiany niebędące rakiem, a np. torbielą, tłuszczakiem czy niegroźną torbielą. Nie należy bać się badania. Wiele kobiet rezygnuje z autobadań, obawiając się, że coś znajdzie.

Niechęć może wynikać również z tego, że panie kojarzą raka piersi z mastektomią. Obawiają się utraty atrybutu kobiecości i bolesnego leczenia. Tymczasem wczesne wykrycie raka piersi daje nie tylko szansę na zachowanie życia, ale też samej piersi.

Współcześnie na 10 kobiet, u których zdiagnozowano raka piersi, 6–7 pacjentek może być leczonych bez konieczności usunięcia gruczołu sutkowego. Rak to nie wyrok, ale im później zostanie wykryty, tym mniejsze są szanse chorej na wyzdrowienie.

Czynniki ryzyka raka piersi

Nowotwory złośliwe są główną przyczyną zgonów kobiet w wieku 25–64 lat w Polsce, a rak piersi pozostaje jednym z najczęstszych nowotworów u kobiet. Ryzyko zachorowania w ciągu życia szacuje się na około 12% (około 1 na 8 kobiet). Dlaczego chorujemy? Jakie są główne czynniki rozwoju choroby?

Ogromne znaczenie w rozwoju raka piersi mają obciążenie rodzinne i czynniki genetyczne. Ryzyko jest wyższe u kobiet, u których na raka piersi zachorowały krewne w pierwszej linii (matka, siostra, córka). Szacuje się, że około 5 proc. nowotworów występuje rodzinnie, przede wszystkim jako efekt mutacji w genie BRCA1.

Warto wykonać badania genetyczne na ryzyko wystąpienia raka piersi. „Koszt badania najczęstszych mutacji w polskiej populacji w genie BRCA1 to koszt około 300–350 złotych” – wyjaśnia doktor Byrski. Takie badania wykonywane są raz w życiu.

Styl życia a ryzyko zachorowania na raka piersi

O ile na obciążenie rodzinne czy czynniki genetyczne nie mamy wpływu, możemy zadbać o to, aby prowadząc odpowiedni styl życia wyeliminować ryzyko wystąpienia raka.

Najważniejsze modyfikowalne czynniki ryzyka

• nadmierna masa ciała i otyłość,
• regularne spożywanie alkoholu,
• brak aktywności fizycznej,
• palenie papierosów.

Brak aktywności fizycznej, nadużywanie alkoholu czy palenie papierosów również osłabiają nasz organizm. Październik jest doskonałym czasem, aby zatrzymać się i przez chwilę zastanowić, jaki styl życia prowadzimy i jakie może mieć to znaczenie dla naszego zdrowia.