Dlaczego woskowina zatyka ucho?
Woskowina to naturalna substancja, która chroni skórę przewodu słuchowego przed wysychaniem, zanieczyszczeniami i drobnoustrojami. Zwykle stopniowo przemieszcza się na zewnątrz ucha. Jeśli jednak ten proces zostaje zaburzony, woskowina może się gromadzić i tworzyć czop woskowinowy. Jego obecność może utrudniać słyszenie i badanie ucha.
Powstawaniu czopów sprzyjają:
-
czyszczenie przewodu słuchowego patyczkami;
-
noszenie aparatów słuchowych i słuchawek dousznych;
-
wąski przewód słuchowy;
-
zaburzenia naturalnego samooczyszczania uszu, występujące m.in. u osób starszych.
Jak rozpoznać ucho zatkane woskowiną?
Najbardziej charakterystycznym objawem czopu woskowinowego jest pogorszenie słuchu. Pacjent może mieć wrażenie, że dźwięki docierają do niego jak przez przeszkodę. Inne możliwe dolegliwości to uczucie pełności lub rozpierania w uchu, szumy uszne, a niekiedy kaszel wywołany podrażnieniem nerwu błędnego.
Zdarza się, że ucho zatyka się po kąpieli lub pływaniu. Nagromadzona woskowina może napęcznieć pod wpływem wody i bardziej ograniczyć drożność przewodu słuchowego.
Podobne objawy występują jednak również przy innych problemach, np. zapaleniu ucha czy zaburzeniach funkcji trąbki słuchowej. Bez obejrzenia ucha nie można potwierdzić, że przyczyną jest woskowina.
Zatkane ucho – kiedy zgłosić się do lekarza?
Jeśli uczucie zatkania nie ustępuje, słuch się pogarsza lub problem regularnie powraca, wskazana jest konsultacja lekarska.
Nie należy też zwlekać z wizytą, gdy pojawiają się:
-
wyraźny ból ucha;
-
wyciek wydzieliny lub krwawienie;
-
zawroty głowy i zaburzenia równowagi;
-
uporczywy szum uszny, szczególnie jednostronny.
Jak samodzielnie odetkać ucho zatkane woskowiną?
Przy podejrzeniu nagromadzenia woskowiny można rozważyć preparat do jej zmiękczania, dostępny w postaci kropli lub sprayu. Takie środki pomagają rozluźnić czop i ułatwiają jego naturalne wydostawanie się albo późniejsze usunięcie w gabinecie. Poszczególne preparaty mają różny skład, ale nie wykazano jednoznacznej przewagi jednego rodzaju nad pozostałymi.
Jeśli występuje ból, wyciek, podejrzenie perforacji błony bębenkowej lub pacjent przeszedł operację ucha, przed zastosowaniem preparatu potrzebna jest konsultacja lekarska.
Czego nie robić?
-
Nie wkładaj patyczków ani innych przedmiotów do przewodu słuchowego – mogą wepchnąć woskowinę głębiej.
-
Nie próbuj samodzielnie wypłukiwać czopu silnym strumieniem wody.
-
Nie stosuj świecowania uszu – metoda nie usuwa skutecznie woskowiny i grozi oparzeniem.
Jeśli mimo stosowania preparatu problem się utrzymuje, zamiast powtarzać domowe próby, zgłoś się na badanie ucha.
Jak laryngolog usuwa woskowinę z ucha?
Przed usunięciem czopu lekarz ogląda przewód słuchowy za pomocą otoskopu. Na podstawie badania i wywiadu wybiera odpowiednią metodę.
-
Płukanie uszu (irygacja) – wypłukanie woskowiny kontrolowanym strumieniem płynu.
-
Usuwanie mechaniczne – wydobycie czopu specjalnymi narzędziami pod kontrolą wzroku.
-
Mikrosukcja – odsysanie woskowiny za pomocą urządzenia ssącego.
Nie każdemu pacjentowi trzeba płukać ucho. W niektórych sytuacjach bezpieczniejsze może być mechaniczne usuwanie woskowiny. Metodę dobiera się do stanu ucha, charakteru czopu i ewentualnych przeciwwskazań.
Jak wygląda płukanie uszu u laryngologa?
Przed zabiegiem lekarz może zalecić stosowanie przez kilka dni preparatu zmiękczającego woskowinę. Nie zawsze jest to jednak konieczne – czas przygotowania zależy od rodzaju czopu i wybranej metody.
Podczas irygacji do przewodu słuchowego wprowadza się płyn o temperaturze zbliżonej do temperatury ciała. Wypłukana woskowina wraz z płynem trafia do podstawionego pojemnika. Następnie lekarz ponownie ogląda ucho, aby ocenić efekt zabiegu.
Płukanie uszu zwykle nie wymaga znieczulenia i nie powinno powodować silnego bólu. Jeśli usunięcie czopu się nie powiedzie, lekarz może zaproponować inną metodę.
Kiedy nie można płukać uszu?
Irygacji nie powinno się wykonywać przy perforacji błony bębenkowej ani aktywnym zakażeniu przewodu słuchowego. Przebyte operacje ucha, założone dreny wentylacyjne, niektóre nieprawidłowości anatomiczne oraz wcześniejsza radioterapia okolicy ucha również mogą wykluczać tę metodę.
Szczególnej ostrożności wymagają osoby z cukrzycą, obniżoną odpornością lub przyjmujące leki przeciwkrzepliwe. Nie oznacza to automatycznie zakazu usuwania woskowiny, ale wymaga uwzględnienia zwiększonego ryzyka powikłań przy wyborze metody.
Czy płukanie uszu jest bezpieczne?
Płukanie jest uznaną metodą usuwania woskowiny, ale jak każda procedura wiąże się z pewnym ryzykiem. Możliwe powikłania obejmują podrażnienie przewodu słuchowego, ból, zawroty głowy, zapalenie ucha zewnętrznego, a rzadziej uszkodzenie błony bębenkowej.
Jeżeli podczas zabiegu wystąpi silny ból lub zawroty głowy, należy natychmiast poinformować osobę wykonującą płukanie.
Po zabiegu nie powinien utrzymywać się znaczny ból, wyciek ani pogorszenie słuchu. Takie objawy wymagają ponownej konsultacji.
Jak zapobiegać ponownemu zatkaniu ucha?
Uszy zwykle oczyszczają się samodzielnie. Do codziennej higieny wystarczy mycie małżowiny usznej i delikatne osuszanie jej ręcznikiem. Nie należy wprowadzać patyczków do przewodu słuchowego ani regularnie usuwać woskowiny bez wyraźnej potrzeby.
Osoby, u których czopy nawracają, powinny omówić z lekarzem sposób postępowania. Dotyczy to zwłaszcza użytkowników aparatów słuchowych, ponieważ urządzenia te mogą utrudniać naturalne wydostawanie się woskowiny.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Ucho zatkane woskowiną – jak je odetkać i kiedy potrzebne jest płukanie?" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (08:13 minuty)
Źródła:
- Kacprzyk A., "Czop woskowinowy – jak prawidłowo dbać o higienę uszu", mp.pl, 2021
- National Health Service, "Earwax build-up", nhs.uk, 2024
- National Institute for Health and Care Excellence, "Hearing loss in adults: assessment and management", nice.org.uk, 2023
- Schwartz S.R. i wsp., "Clinical Practice Guideline (Update): Earwax (Cerumen Impaction)", Otolaryngology-Head and Neck Surgery, 156(1_suppl), 1-29, 2017
- Sutton A.E., Toscano M.L.; Launico M.V., "Ear Irrigation", StatPearls, NCBI Bookshelf, 2026
-
Nikt jeszcze nie oceniał, bądź pierwszy!