Worki pod oczami - przyczyny, diagnostyka i możliwości leczenia

Czym są worki pod oczami?

Worki pod oczami to potoczne określenie wypukłości i obrzęków widocznych pod dolnymi powiekami. Mogą pojawiać się okresowo, np. po nieprzespanej nocy, albo utrzymywać się niezależnie od ilości snu i odpoczynku. Niekiedy są bardziej widoczne rano, a w ciągu dnia stopniowo się zmniejszają.

Nie wszystkie worki pod oczami mają tę samą przyczynę. U części osób problemem jest nadmiar płynu gromadzącego się w tkankach, u innych – osłabienie struktur podtrzymujących dolną powiekę i uwypuklenie tłuszczu oczodołowego. Takie zmiany bywają potocznie nazywane przepuklinami tłuszczowymi pod oczami. Mogą im towarzyszyć wiotkość skóry i drobne zmarszczki.

Worki, cienie pod oczami i dolina łez – czym się różnią?

Choć wszystkie te zmiany wpływają na wygląd okolicy oczu, nie oznaczają tego samego.

• Worki pod oczami – widoczne wypukłości, których przyczyną może być obrzęk lub uwypuklenie tkanki tłuszczowej.

• Cienie pod oczami – ciemniejsze zabarwienie skóry albo cień powstający wskutek jej budowy i ukształtowania okolicznych tkanek.

• Dolina łez – zagłębienie biegnące od wewnętrznego kącika oka w kierunku policzka, które może sprawiać wrażenie zmęczonej twarzy.

Zmiany te często współwystępują. Przykładowo wyraźne zagłębienie pod dolną powieką może dodatkowo podkreślać znajdującą się nad nim wypukłość.

Jakie są przyczyny worków pod oczami?

Worki pod oczami nie zawsze pojawiają się z powodu zmęczenia. Ich powstawanie zależy od wieku, uwarunkowań anatomicznych, codziennych nawyków i stanu zdrowia.

Do najczęstszych czynników należą:

• starzenie się skóry – z wiekiem skóra traci sprężystość, a struktury podtrzymujące dolne powieki ulegają osłabieniu; może to sprzyjać uwypuklaniu tłuszczu znajdującego się w oczodole;

• predyspozycje genetyczne – skłonność do worków pod oczami bywa dziedziczna; dlatego mogą występować również u osób młodych;

• zatrzymywanie wody w organizmie – sprzyja powstawaniu przejściowej opuchlizny, szczególnie po przebudzeniu lub spożyciu bardzo słonych posiłków;

• niedobór snu – może nasilać widoczność obrzęków w okolicy dolnych powiek;

• alergie – mogą powodować obrzęk powiek, któremu często towarzyszą świąd, łzawienie lub zaczerwienienie oczu;

• palenie tytoniu – stanowi jeden z czynników mogących pogarszać wygląd skóry i okolicy oczu.

Niektóre choroby, m.in. schorzenia nerek i tarczycy, również mogą powodować obrzęki powiek. Zwykle jednak występują wtedy także inne objawy, które pomagają lekarzowi ustalić przyczynę dolegliwości.

Kiedy worki pod oczami powinny skłonić do wizyty u lekarza?

Jeśli worki pod oczami utrzymują się od dłuższego czasu, nie zmieniają swojego wyglądu i nie towarzyszą im inne dolegliwości, zwykle nie wymagają diagnostyki medycznej.

Konsultacja jest jednak wskazana, gdy:

• opuchlizna pojawia się nagle lub wyraźnie się nasila;

• obrzękowi towarzyszą ból, zaczerwienienie albo świąd;

• zmiany występują głównie po jednej stronie i mają niejasną przyczynę;

• pojawiają się obrzęki innych części ciała;

• występują dodatkowe dolegliwości, np. wysypka lub podrażnienie oczu.

Z utrzymującymi się obrzękami można zgłosić się najpierw do lekarza rodzinnego. Jeżeli problem dotyczy przede wszystkim oczu lub powiek, odpowiednim specjalistą może być okulista. Z kolei osoby zainteresowane korekcją estetyczną mogą skonsultować się z lekarzem zajmującym się chirurgią plastyczną lub okuloplastyką.

Jak wygląda diagnostyka worków pod oczami?

Diagnostyka worków pod oczami zazwyczaj rozpoczyna się od rozmowy z pacjentem i obejrzenia okolicy oczu. Lekarz sprawdza, czy zmiany mają charakter przejściowego obrzęku, czy wynikają z budowy dolnych powiek.

Podczas wizyty specjalista może zapytać:

• Od kiedy występują worki pod oczami?

• Czy są bardziej widoczne rano, czy utrzymują się przez cały dzień?

• Czy pojawiły się nagle, czy narastały stopniowo?

• Czy występują alergie, choroby przewlekłe lub dodatkowe objawy?

• Czy pacjent przyjmuje leki mogące wpływać na powstawanie obrzęków?

Przy planowaniu zabiegu estetycznego lekarz ocenia także stopień wiotkości skóry, położenie dolnych powiek i ewentualne uwypuklenia tłuszczu oczodołowego.

Czy trzeba wykonać badania krwi?

Nie zawsze. W przypadku typowych worków pod oczami zwykle nie są potrzebne. Badania laboratoryjne, np. dotyczące funkcji nerek lub tarczycy, lekarz może zlecić wtedy, gdy wywiad i badanie wskazują na możliwość choroby ogólnoustrojowej.

Jak zmniejszyć worki pod oczami?

Jeśli problemem jest przejściowa opuchlizna pod oczami, poprawę mogą przynieść proste zmiany codziennych nawyków. Nie działają one jednak jednakowo u wszystkich osób i nie usuwają utrwalonych zmian związanych z budową powiek.

Do najczęściej zalecanych sposobów należą:

• chłodne okłady – przyłożenie chłodnej, czystej ściereczki do zamkniętych powiek może przejściowo zmniejszyć obrzęk; nie należy stosować lodu bezpośrednio na skórę;

• regularny sen – odpowiednia ilość odpoczynku może pomóc, jeśli niewyspanie nasila problem;

• ograniczenie nadmiaru soli – ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy po słonych posiłkach pojawia się większa opuchlizna;

• spanie z lekko uniesioną głową – może ograniczać gromadzenie się płynu pod oczami podczas snu;

• leczenie alergii – jeśli obrzęk wynika z reakcji alergicznej, potrzebne może być odpowiednie leczenie dobrane przez lekarza.

Czy kremy i domowe sposoby na worki pod oczami działają?

Kosmetyki pod oczy mogą nawilżać skórę i poprawiać jej wygląd. Niektóre preparaty mogą też przejściowo zmniejszać widoczność opuchlizny. Nie należy jednak oczekiwać, że krem usunie nadmiar tłuszczu oczodołowego albo wyraźną wiotkość dolnej powieki.

Jeśli worki pod oczami są obecne stale i nie zmieniają się mimo odpoczynku, ich przyczyną mogą być utrwalone zmiany anatomiczne. W takim przypadku domowe sposoby zazwyczaj nie przyniosą znaczącej poprawy.

Jakie zabiegi stosuje się na worki pod oczami?

W przypadku utrwalonych zmian można rozważyć zabiegi medycyny estetycznej lub leczenie chirurgiczne. Wybór metody zależy od tego, czy największym problemem jest wiotka skóra, zagłębienie pod okiem czy uwypuklenie tkanki tłuszczowej.

Zabiegi niechirurgiczne

Nie wszystkie zabiegi wykonywane w okolicy oczu służą bezpośrednio usuwaniu worków. Niektóre poprawiają przede wszystkim wygląd skóry lub zmniejszają widoczność zagłębień.

Stosowane metody obejmują m.in.:

• laseroterapię – może poprawiać strukturę skóry, ograniczać drobne zmarszczki i częściowo zmniejszać jej wiotkość; nie usuwa jednak przepuklin tłuszczowych;

• peelingi chemiczne – mogą poprawiać powierzchnię i wygląd skóry, lecz nie likwidują uwypuklonego tłuszczu;

• wypełnianie doliny łez kwasem hialuronowym – u odpowiednio zakwalifikowanych osób może wyrównać zagłębienie pod okiem i sprawić, że sąsiadująca wypukłość będzie mniej widoczna.

Zabiegi wykonywane w okolicy oka wymagają szczególnej ostrożności. Do możliwych powikłań podania wypełniacza należą m.in. siniaki, obrzęki, grudki i zaburzenia przepływu krwi w naczyniach. Bardzo rzadko powikłania naczyniowe mogą prowadzić do uszkodzenia wzroku.

Plastyka powiek dolnych

Plastyka powiek dolnych, nazywana również blefaroplastyką, jest zabiegiem chirurgicznym rozważanym m.in. u osób z wyraźnym uwypukleniem tłuszczu oczodołowego lub nadmiarem wiotkiej skóry.

Podczas operacji chirurg może usunąć albo odpowiednio przemieścić tkankę tłuszczową, a w razie potrzeby również skorygować nadmiar skóry. Sposób przeprowadzenia zabiegu zależy od budowy powiek i zakresu zmian.

Korekcję można wykonać przez nacięcie skóry pod linią rzęs albo od wewnętrznej strony dolnej powieki, czyli przez spojówkę. Druga metoda nie pozostawia zewnętrznej blizny skórnej, ale nie służy bezpośrednio wycinaniu nadmiaru skóry.

Po operacji mogą występować obrzęki i zasinienia. Do możliwych powikłań należą m.in. infekcja, krwawienie, nieprawidłowe ustawienie dolnej powieki i trudności z jej domykaniem. Rzadko dochodzi do poważnych powikłań zagrażających widzeniu.

Od czego zależy wybór metody leczenia worków pod oczami?

Nie istnieje jeden sposób leczenia odpowiedni dla wszystkich osób. Podobnie wyglądające worki mogą mieć odmienne przyczyny, dlatego dobór postępowania powinien poprzedzać właściwa ocena zmian.

W praktyce najważniejsze jest ustalenie, z jakim problemem mamy do czynienia:

• opuchlizna pojawiająca się głównie rano – pomocne mogą być zmiany codziennych nawyków oraz leczenie ewentualnej przyczyny obrzęku;

• utrwalone zagłębienie pod dolną powieką – w wybranych przypadkach można rozważyć korekcję doliny łez;

• wiotka skóra pod oczami – niekiedy wystarczają zabiegi poprawiające jej wygląd, a przy większym nadmiarze konieczna może być korekcja chirurgiczna;

• wyraźne przepukliny tłuszczowe – można rozważyć plastykę powiek dolnych, która pozwala skorygować uwypuklenie tłuszczu.

Przed podjęciem decyzji o zabiegu należy omówić z lekarzem spodziewany efekt, ograniczenia danej metody i ryzyko powikłań.

Najważniejsze jest rozpoznanie rzeczywistej przyczyny worków pod oczami – dopiero wtedy można wybrać postępowanie odpowiadające potrzebom pacjenta.