Artroskopowa tenodeza ścięgna głowy długiej bicepsa z użyciem implantów mocujących

Na czym polega tenodeza ścięgna głowy długiej bicepsa?

Ścięgno głowy długiej bicepsa ma swój przyczep w obrębie stawu ramiennego, a następnie przebiega przez jego wnętrze i dalej w bruździe międzyguzkowej kości ramiennej. Struktura ta może ulec przeciążeniu lub uszkodzeniu, a także stać się niestabilna. Jednym z charakterystycznych objawów jej patologii jest ból odczuwany z przodu barku. Problem może występować samodzielnie, ale często towarzyszy innym zmianom w obrębie stawu, np. uszkodzeniom stożka rotatorów.

Tenodeza polega na odcięciu głowy długiej bicepsa od jej naturalnego miejsca przyczepu w obrębie stawu i ponownym przymocowaniu jej do kości ramiennej. W przypadku zabiegu artroskopowego chirurg wykonuje niewielkie nacięcia, przez które wprowadza kamerę, czyli artroskop, i potrzebne narzędzia. Pozwala to na obejrzenie wnętrza stawu oraz przeprowadzenie poszczególnych etapów operacji bez wykonywania dużego nacięcia.

Ważnym etapem operacji jest stabilne przymocowanie głowy długiej bicepsa do kości ramiennej, aby mogła się z nią z czasem zrosnąć. W tym celu stosuje się różne rodzaje implantów mocujących.

Do implantów mocujących należą m.in.:

• kotwice szwowe,

• śruby interferencyjne,

• implanty typu cortical button.

Nie istnieje jedna metoda mocowania odpowiednia dla wszystkich pacjentów – wybór zależy m.in. od techniki operacyjnej i miejsca wykonania tenodezy.

Jakie są wskazania do artroskopowej tenodezy bicepsa?

Tenodeza może być rozważana u pacjentów, u których problemy dotyczące głowy długiej bicepsa powodują ból lub zaburzają funkcjonowanie barku.

Do wskazań należą m.in.:

• częściowe uszkodzenie ścięgna głowy długiej bicepsa,

• niestabilność ścięgna,

• utrzymująca się objawowa tendinopatia, która nie ustępuje mimo odpowiedniego leczenia zachowawczego,

• niektóre uszkodzenia górnej części obrąbka stawowego, określane jako uszkodzenia SLAP.

Operacja nie jest jednak konieczna w każdym przypadku stwierdzenia zmian w obrębie głowy długiej bicepsa. Początkowo stosowane może być leczenie zachowawcze, obejmujące m.in. odpowiednio dobraną fizjoterapię, leki przeciwzapalne oraz – w określonych przypadkach – iniekcje pod kontrolą USG. Leczenie operacyjne rozważa się m.in. wtedy, gdy postępowanie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy.

Przy kwalifikacji do tenodezy lekarz bierze pod uwagę nie tylko rodzaj zmian, ale również dolegliwości pacjenta oraz inne problemy występujące w obrębie barku. Ma to znaczenie, ponieważ patologie głowy długiej bicepsa mogą współistnieć np. z uszkodzeniem stożka rotatorów. Tenodeza bywa więc wykonywana jako jeden z elementów operacyjnego leczenia kilku struktur barku.

Jak przygotować się do artroskopowej tenodezy bicepsa?

Przed zabiegiem pacjent przechodzi kwalifikację lekarską. Jej ważnym elementem jest ustalenie, czy źródłem dolegliwości jest rzeczywiście głowa długa bicepsa oraz czy występują inne uszkodzenia barku. Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu klinicznym oraz odpowiednio dobranych badaniach obrazowych. Sama lokalizacja bólu nie wystarcza do postawienia diagnozy, ponieważ objawy patologii głowy długiej bicepsa mogą przypominać dolegliwości związane z innymi strukturami barku.

W diagnostyce wykorzystuje się m.in. USG i rezonans magnetyczny (MRI). USG pozwala na dynamiczną ocenę głowy długiej bicepsa, co może być przydatne np. w rozpoznawaniu jej niestabilności. Rezonans magnetyczny umożliwia natomiast ocenę nie tylko samego bicepsa, lecz także innych struktur barku. Zakres badań potrzebnych przed operacją lekarz ustala indywidualnie.

Jak przebiega artroskopowa tenodeza ścięgna głowy długiej bicepsa?

Zabieg przeprowadza się z wykorzystaniem artroskopu, czyli niewielkiej kamery wprowadzanej przez małe nacięcie w okolicy barku. Chirurg może dzięki niej obejrzeć wnętrze stawu, ocenić głowę długą bicepsa oraz inne struktury barku. Przez kolejne niewielkie nacięcia wprowadzane są narzędzia potrzebne do przeprowadzenia operacji.

Podczas tenodezy chirurg uwalnia głowę długą bicepsa z jej pierwotnego przyczepu. Następnie przygotowuje miejsce na kości ramiennej, w którym zostanie ona ponownie zamocowana. Szczegółowy przebieg tego etapu zależy od wybranej techniki. Przykładowo przy mocowaniu za pomocą śruby interferencyjnej w kości wykonuje się odpowiednio przygotowany kanał, do którego wprowadza się końcową część ścięgna i stabilizuje ją implantem.

W jaki sposób mocuje się ścięgno bicepsa do kości?

Po odcięciu od pierwotnego przyczepu głowa długa bicepsa jest stabilizowana w wybranym miejscu kości ramiennej. Mocowanie powinno utrzymywać ją w odpowiedniej pozycji w okresie gojenia i umożliwić powstanie biologicznego połączenia między ścięgnem a kością.

Sposób mocowania zależy od zastosowanej techniki. W niektórych metodach fragment ścięgna umieszcza się wewnątrz przygotowanego kanału w kości i stabilizuje śrubą interferencyjną. W innych wykorzystuje się kotwicę ze szwami, za pomocą których przymocowuje się je do powierzchni kości.

Jakie implanty stosuje się podczas tenodezy bicepsa?

Do mocowania głowy długiej bicepsa można wykorzystać m.in. kotwice szwowe, śruby interferencyjne oraz implanty typu cortical button. Różnią się one konstrukcją i sposobem stabilizacji. Kotwica jest umieszczana w kości, a połączone z nią szwy służą do przymocowania ścięgna. W przypadku śruby interferencyjnej zostaje ono wprowadzone do przygotowanego kanału kostnego, a implant stabilizuje je w jego wnętrzu.

Tenodeza a tenotomia bicepsa – czym różnią się te zabiegi?

Zarówno tenodeza, jak i tenotomia mogą być stosowane w chirurgicznym leczeniu patologii głowy długiej bicepsa. W przypadku tenotomii chirurg przecina ścięgno i uwalnia je od przyczepu, ale nie mocuje go ponownie do kości. Tenodeza obejmuje dodatkowy etap – po odcięciu zostaje ono ustabilizowane w innym miejscu na kości ramiennej.

Jedną z różnic obserwowanych po obu zabiegach jest ryzyko wystąpienia tzw. deformacji Popeye’a. Polega ona na zmianie zarysu ramienia związanej z przemieszczeniem brzuśca bicepsa. W badaniach porównawczych deformację tę obserwowano częściej po tenotomii niż po tenodezie. Nie oznacza to jednak, że tenodeza jest w każdym przypadku lepszym rozwiązaniem – wybór metody powinien uwzględniać sytuację konkretnego pacjenta.

Jak długo trwa rekonwalescencja po tenodezie bicepsa?

Powrót do pełnej sprawności po tenodezie przebiega stopniowo. Bezpośrednio po operacji bark może być zabezpieczony w temblaku lub ortezie, a następnie wprowadza się ćwiczenia mające na celu odzyskanie zakresu ruchu. Ćwiczenia z oporem i większe obciążenia pojawiają się później, aby nie przeciążać miejsca mocowania w początkowym okresie gojenia.

Czas rekonwalescencji zależy m.in. od zastosowanej techniki, procesu gojenia oraz tego, czy podczas operacji wykonano również inne procedury. Z tego względu terminy rozpoczęcia poszczególnych ćwiczeń i powrotu do aktywności powinny wynikać z zaleceń operatora i fizjoterapeuty, a nie z jednego uniwersalnego schematu.

Jak wygląda rehabilitacja po tenodezie bicepsa?

We wczesnym okresie po operacji rehabilitacja koncentruje się przede wszystkim na ochronie miejsca tenodezy oraz stopniowym odzyskiwaniu ruchomości. W zależności od zastosowanego protokołu początkowo wykonywane są ćwiczenia bierne, a następnie wprowadza się ruch czynny.

Ćwiczenia wymagające pracy bicepsa z oporem rozpoczyna się na późniejszym etapie. Nie należy jednak traktować terminów podawanych w poszczególnych publikacjach jako gotowego planu dla każdego pacjenta. Przykładowo w jednym z opisanych protokołów ćwiczenia z oporem rozpoczynano w 12. tygodniu po operacji, natomiast w innym wzmacnianie wprowadzano około 10.–12. tygodnia. Pokazuje to, że rehabilitacja jest uzależniona od techniki operacyjnej i indywidualnej sytuacji.

Kiedy można wrócić do pracy i aktywności fizycznej?

Termin powrotu do pracy zależy przede wszystkim od jej charakteru. Innych obciążeń wymaga praca przy komputerze, a innych praca fizyczna związana z podnoszeniem przedmiotów lub wykonywaniem czynności z ręką uniesioną ponad głowę. Dlatego nie można wskazać jednego terminu bez uwzględnienia zakresu operacji i rodzaju wykonywanych obowiązków.

W przypadku sportu przegląd systematyczny obejmujący 17 badań wykazał, że średni czas powrotu do aktywności sportowej wynosił około 5,4 miesiąca, ale w poszczególnych badaniach mieścił się w zakresie 3–11 miesięcy. Autorzy zwrócili też uwagę na brak jednolitych, szczegółowych kryteriów określających bezpieczny moment powrotu do sportu.

Jakie powikłania mogą wystąpić po tenodezie bicepsa?

Jak każdy zabieg operacyjny, artroskopowa tenodeza bicepsa wiąże się z ryzykiem powikłań.

W literaturze opisywane są m.in.:

• utrzymujący się ból,

• sztywność barku,

• zakażenie,

• niepowodzenie mocowania,

• powikłania związane z uszkodzeniem nerwów.

Jeśli dojdzie do utraty stabilizacji, może pojawić się charakterystyczna zmiana kształtu ramienia, określana jako deformacja Popeye’a. Powikłania związane z uszkodzeniem nerwów również są możliwe, choć ich częstość może różnić się w zależności od zastosowanego dostępu operacyjnego.

Do rzadkich, ale poważnych powikłań należy złamanie kości ramiennej w okolicy tenodezy. Ryzyko to wiąże się m.in. z ingerencją w kość podczas przygotowywania miejsca mocowania. Nie oznacza to jednak, że złamanie jest typowym następstwem zabiegu – w literaturze jest opisywane jako rzadkie powikłanie.

Jakie są efekty artroskopowej tenodezy bicepsa?

Po artroskopowej tenodezie u wielu pacjentów obserwuje się zmniejszenie bólu oraz poprawę funkcjonowania barku. Przeglądy badań wskazują na poprawę wyników ocenianych za pomocą skal klinicznych po zabiegu. Efekt leczenia zależy jednak m.in. od rodzaju patologii, stanu pozostałych struktur barku i ewentualnych dodatkowych procedur wykonanych podczas operacji.

Nowsze przeglądy również wskazują na poprawę zgłaszanych przez pacjentów wyników po artroskopowej tenodezie nadpiersiowej. Nie wykazano przy tym, aby sam fakt zastosowania dostępu artroskopowego gwarantował lepsze efekty niż technika otwarta – obie metody mogą prowadzić do poprawy funkcji barku.

Ile kosztuje artroskopowa tenodeza bicepsa?

Cena artroskopowej tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa może różnić się w zależności od placówki, zakresu operacji oraz rodzaju zastosowanych implantów. Na ostateczny koszt może wpływać również to, czy podczas tej samej artroskopii wykonywane są dodatkowe procedury w obrębie barku.

Przed zabiegiem warto sprawdzić, co obejmuje podawana przez placówkę cena – m.in. czy uwzględniono w niej koszt implantu, znieczulenia i pobytu w szpitalu. Dokładny koszt leczenia jest ustalany po kwalifikacji i określeniu planowanego zakresu operacji.

FAQ - czyli najczęściej zadawane pytania na temat tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa

• Czy każdy pacjent z bólem barku kwalifikuje się do tenodezy bicepsa?

  Nie, kwalifikacja do tenodezy zależy od konkretnej patologii bicepsa i jej wpływu na funkcjonowanie barku.

• Jakie implanty są najczęściej używane podczas tenodezy?

  Najczęściej stosuje się kotwice szwowe, śruby interferencyjne oraz implanty typu cortical button.

• Czy zabieg tenodezy bicepsa jest refundowany przez NFZ?

  Zabieg tenodezy bicepsa może być refundowany przez NFZ, ale warto upewnić się w konkretnej placówce medycznej.

• Kiedy nie warto decydować się na artroskopową tenodezę bicepsa?

  Nie warto, gdy objawy bólowe mogą być skutecznie opanowane za pomocą leczenia zachowawczego.

• Jakie są zalety artroskopii w porównaniu do tradycyjnej metody chirurgicznej?

  Artroskopia minimalizuje blizny i skraca czas gojenia dzięki mniejszym nacięciom.

• Jak długo trwa operacja artroskopowa tenodezy bicepsa?

  Operacja zwykle trwa od 30 minut do 1 godziny, lecz czas zależy od techniki i dodatkowych procedur.