Operacja zaćmy metodą fakoemulsyfikacji z wszczepieniem soczewki asferycznej

Czym jest soczewka asferyczna przy operacji zaćmy?

Taka soczewka asferyczna jest implantem wewnątrzgałkowym o zmienionej geometrii optycznej, stosowanym po usunięciu naturalnej, zmętniałej soczewki. Jej celem nie jest jedynie zastąpienie struktury usuniętej podczas zabiegu, ale także wpływ na sposób, w jaki światło skupia się po przejściu przez implant. To właśnie budowa odróżnia ją od klasycznej soczewki sferycznej.

Implant asferyczny może ogniskować promienie w sposób bardziej równomierny, niezależnie od tego, czy przechodzą przez część centralną, czy bardziej obwodową. Ma to znaczenie przede wszystkim dla jakości widzenia w trudniejszych sytuacjach, na przykład przy słabym świetle, we mgle albo przy nagłych olśnieniach.

Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że sama asferyczność nie przywraca akomodacji. Jeśli wszczepiana jest soczewka monofokalna, pacjent po operacji zwykle dobrze widzi w jednym głównym zakresie, najczęściej do dali, natomiast do czytania nadal potrzebuje okularów.

Soczewka asferyczna przy leczeniu zaćmy – kluczowe zalety

Najważniejsze korzyści związane z asferyczną optyką dotyczą nie tyle samego badania ostrości wzroku w gabinecie, ile sposobu widzenia w codziennych, mniej komfortowych warunkach. To właśnie tam przewaga takiej soczewki staje się najbardziej zauważalna.

Wśród atutów soczewki asferycznej wyróżnia się:

• bardziej jednolite ogniskowanie promieni świetlnych,

• lepsze widzenie po zmroku i przy ograniczonej przejrzystości powietrza,

• mniejsze olśnienia,

• lepszy kontrast przy słabym oświetleniu,

• większy komfort u osób prowadzących nocą.

Przewaga soczewki asferycznej nie musi oznaczać wyraźnie lepszej ostrości w warunkach badania tablicy okulistycznej. Różnice przy wysokim kontraście mogą być zbliżone do tych obserwowanych po wszczepieniu soczewki sferycznej. Korzyść ujawnia się głównie wtedy, gdy światło jest trudniejsze, a oko musi radzić sobie z większą liczbą bodźców zakłócających.

Czym soczewka asferyczna różni się od soczewki sferycznej?

Soczewka asferyczna różni się od soczewki sferycznej przede wszystkim profilem optycznym i tym, jak wpływa na przebieg promieni świetlnych po operacji. Implant asferyczny został zaprojektowany tak, aby ograniczać dodatnią aberrację sferyczną układu optycznego oka.

Przekłada się to na inną jakość obrazu. Soczewka sferyczna pozostaje implantem standardowym, szeroko stosowanym i dobrze znanym, ale to soczewka asferyczna częściej wiąże się z lepszym kontrastem oraz mniejszym nasileniem olśnień przy słabym świetle. To właśnie ten obszar stanowi najważniejszą różnicę między obiema konstrukcjami.

Najprościej można ująć to tak:

• soczewka sferyczna ma prostszą optykę,
• soczewka asferyczna ma profil zmodyfikowany pod kątem jakości obrazu,
• implant asferyczny częściej poprawia komfort widzenia nocą,
• soczewka asferyczna może ograniczać olśnienia i poprawiać kontrast,
• różnice nie zawsze muszą być duże w standardowym badaniu gabinetowym.

Oznacza to, że wybór między tymi soczewkami nie dotyczy wyłącznie „nowocześniejszego” albo „starszego” typu implantu. W rzeczywistości chodzi o to, jaki efekt wzrokowy jest dla pacjenta ważniejszy po operacji i w jakich warunkach wzrok ma działać najsprawniej.

Soczewki asferyczne: monofokalne, wieloogniskowe, EDoF i toryczne

Soczewki asferyczne nie tworzą jednej, jednolitej grupy, ponieważ mogą występować w kilku wariantach różniących się zakresem widzenia i funkcją optyczną. Z tego powodu sama informacja, że implant jest „asferyczny”, nie wystarcza jeszcze do oceny, czego pacjent może oczekiwać po zabiegu.

Wymienia się cztery podstawowe typy:

• monofokalne,

• wieloogniskowe,

• EDoF,

• toryczne.

Implanty monofokalne najczęściej ustawia się tak, by zapewniały dobre widzenie do dali, a do czytania nadal potrzebne są okulary. Soczewki wieloogniskowe mają umożliwiać widzenie zarówno z bliska, jak i z daleka, ale mogą powodować halo i blaski. EDoF poprawiają widzenie na odległości pośrednie i mogą ograniczać zależność od okularów do komputera. Z kolei soczewki toryczne są przeznaczone do korekcji astygmatyzmu rogówkowego i wymagają bardzo dokładnego ustawienia osi.

Dobór konkretnego typu zależy od kilku elementów jednocześnie. Znaczenie ma przede wszystkim:

• budowa i parametry oka,

• styl życia,

• rodzaj codziennych aktywności,

• gotowość do zaakceptowania możliwych zjawisk świetlnych.

To szczególnie ważne przy soczewkach wieloogniskowych i EDoF. U kierowców nocnych, pacjentów z chorobami plamki albo z nieregularnym astygmatyzmem częściej bierze się pod uwagę implanty monofokalne, ewentualnie toryczne, aby ograniczyć ryzyko niepożądanych efektów wizualnych.

Dla kogo soczewka asferyczna będzie dobrym wyborem?

Soczewka asferyczna będzie dobrym wyborem przede wszystkim dla osób, którym poza samym usunięciem zaćmy zależy także na lepszej jakości widzenia po zabiegu, zwłaszcza w warunkach słabego oświetlenia. Taki implant bierze się pod uwagę szczególnie u pacjentów aktywnych, a także u tych, którzy prowadzą samochód po zmroku i są bardziej wrażliwi na spadek kontrastu oraz olśnienia.

Nie oznacza to jednak, że soczewka asferyczna będzie najlepsza dla każdego. O doborze implantu nie decyduje sama chęć wyboru „lepszej” technologii, ale to, czy budowa oka i współistniejące choroby pozwalają oczekiwać rzeczywistej korzyści. Istnieje kilka sytuacji, w których kwalifikacja wymaga większej ostrożności.

Szczególne znaczenie mają tu choroby współistniejące, takie jak:

• zwyrodnienie plamki,

• zaawansowana jaskra,

• nieregularny astygmatyzm,

• stożek rogówki.

W takich przypadkach możliwości implantów bardziej zaawansowanych optycznie, zwłaszcza wieloogniskowych, mogą być ograniczone. Częściej rozważa się wtedy soczewki monofokalne albo toryczne, jeśli istotny jest także astygmatyzm rogówkowy. Osobnej ostrożności wymagają również pacjenci po wcześniejszych zabiegach laserowej chirurgii refrakcyjnej, ponieważ u nich planowanie efektu pooperacyjnego może być trudniejsze.

Dobrym kandydatem do soczewki asferycznej może być więc pacjent, który:

• odczuwa wyraźny dyskomfort widzenia po zmroku,

• zależy mu na lepszym kontraście obrazu,

• prowadzi samochód nocą,

• nie ma przeciwwskazań okulistycznych ograniczających korzyści z takiego implantu,

• akceptuje ograniczenia wynikające z wybranego typu soczewki, na przykład potrzebę okularów do czytania przy implancie monofokalnym.

Jak dobiera się soczewkę asferyczną przed operacją zaćmy?

Jednym z najważniejszych elementów kwalifikacji jest biometria optyczna, ponieważ to ona pozwala dobrać moc implantu. Równie ważna pozostaje ocena rogówki, w tym obecności i nasilenia astygmatyzmu, badanie dna oka oraz ocena filmu łzowego i powierzchni oka. Taki zestaw informacji pomaga zaplanować zarówno rodzaj implantu, jak i przewidywany efekt refrakcyjny po operacji.

Przy implantach asferycznych dobór może być indywidualizowany z uwzględnieniem:

• profilu asferycznego neutralnego albo kompensującego aberrację rogówki,

• wielkości źrenicy,

• aberracji rogówkowej,

• stylu życia pacjenta,

• oczekiwań dotyczących jakości widzenia,

• potrzeb osób prowadzących nocą.

Jeśli planowana jest soczewka premium, szczególnie ważne staje się wyrównanie powierzchni oka, w tym leczenie zespołu suchego oka, ponieważ zależy od tego wiarygodność pomiarów i przewidywalność wyniku.

Zakres kwalifikacji przed wyborem soczewki asferycznej obejmuje najczęściej:

• biometrię optyczną,

• ocenę rogówki i astygmatyzmu,

• badanie dna oka,

• ocenę filmu łzowego i powierzchni oka,

• planowanie oczekiwanego efektu refrakcyjnego.

Jak przebiega operacja zaćmy z wszczepieniem soczewki asferycznej?

Operacja zaćmy z wszczepieniem soczewki asferycznej przebiega według zasad klasycznej fakoemulsyfikacji, a różnica dotyczy przede wszystkim rodzaju implantu wszczepianego po usunięciu zmętniałej soczewki naturalnej. Sam zabieg ma charakter małoinwazyjny, jest wykonywany w trybie jednego dnia i zwykle nie wymaga hospitalizacji.

Pierwszym etapem całego procesu jest kwalifikacja. Znaczenie ma biometria optyczna, ocena rogówki, badanie dna oka oraz sprawdzenie filmu łzowego i powierzchni oka. Dopiero na tej podstawie można zaplanować rodzaj implantu i oczekiwany efekt refrakcyjny po operacji.

Sam zabieg rozpoczyna się od usunięcia zmętniałej soczewki oka. Stosuje się w tym celu fakoemulsyfikację, czyli metodę wykorzystującą ultradźwięki do rozdrobnienia soczewki, a następnie usunięcia jej fragmentów. Po tym etapie lekarz wszczepia odpowiednio dobraną soczewkę wewnątrzgałkową.

Najważniejsze etapy operacji obejmują:

• usunięcie zmętniałej soczewki naturalnej,

• fakoemulsyfikację z użyciem ultradźwięków,

• wszczepienie dobranej soczewki asferycznej,

• wykonanie zabiegu w znieczuleniu miejscowym,

• zakończenie procedury zwykle w ciągu około 20–30 minut.

Pacjent przez cały czas pozostaje przytomny, ponieważ zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym. Po operacji większość osób wraca do domu tego samego dnia. W pierwszych dniach trzeba stosować krople przeciwzapalne i przeciwbakteryjne zgodnie z zaleceniami, unikać pocierania oka, większego wysiłku i zabrudzenia operowanej okolicy.

Jeśli zmętnienie dotyczy obu oczu, operacje zwykle przeprowadza się osobno, w odstępie od kilkunastu dni do kilku tygodni. Dzięki temu można ocenić wynik pierwszego zabiegu i lepiej zaplanować leczenie drugiego oka.

Jakie są zalecenia i ograniczenia po operacji zaćmy?

Po operacji zaćmy najważniejsze jest spokojne gojenie oka i konsekwentne stosowanie się do zaleceń otrzymanych od lekarza. Mimo że sam zabieg jest krótki, a poprawa widzenia często pojawia się szybko, przez pewien czas operowane oko pozostaje szczególnie wrażliwe i wymaga ostrożnego traktowania.

W pierwszym okresie po zabiegu trzeba przede wszystkim regularnie zakraplać oko zgodnie z planem leczenia. Równie istotne jest unikanie działań, które mogłyby podrażnić operowaną okolicę albo zaburzyć proces gojenia. Dotyczy to zwłaszcza pocierania oka, dotykania opatrunku, większego wysiłku fizycznego i zbyt szybkiego powrotu do pełnej aktywności.

Po operacji trzeba pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

• w pierwszej dobie nie prowadzić samochodu,

• nie pocierać operowanego oka,

• nie manipulować przy opatrunku,

• stosować krople zgodnie z zaleceniami,

• ograniczyć większy wysiłek fizyczny przez około 2 tygodnie,

• zgłaszać się na wyznaczone kontrole,

• stopniowo wracać do codziennych aktywności wzrokowych.

Po zabiegu mogą pojawiać się przejściowe dolegliwości, takie jak łzawienie, halo albo olśnienia. Nie zawsze oznaczają one powikłanie, ale wymagają obserwacji. Jeśli objawy, zamiast słabnąć, zaczynają się nasilać, trzeba omówić to z lekarzem.

Wielu pacjentów wraca do zwykłych, prostych czynności już po około 2 dniach, a do pracy najczęściej w ciągu tygodnia. Nie oznacza to jednak końca rekonwalescencji. Ostateczna stabilizacja widzenia wymaga więcej czasu i zwykle następuje dopiero po kilku tygodniach.

Jakie powikłania i przeciwwskazania trzeba wziąć pod uwagę?

Przy operacji zaćmy z wszczepieniem soczewki asferycznej trzeba uwzględnić zarówno możliwe powikłania po zabiegu, jak i sytuacje, które mogą ograniczać kwalifikację do określonego typu implantu. Sama fakoemulsyfikacja jest metodą bezpieczną, ale jak każda operacja wewnątrzgałkowa wiąże się z pewnym ryzykiem.

Do możliwych powikłań należą:

• zakażenie wewnątrzgałkowe,

• obrzęk plamki,

• wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego,

• odwarstwienie siatkówki,

• dysfotopsje,

• w przypadku soczewek torycznych: rotacja implantu wymagająca repozycji.

Ostrożności przy doborze soczewki wymagają natomiast pacjenci z:

• zwyrodnieniem plamki,

• zaawansowaną jaskrą,

• nieregularnym astygmatyzmem,

• stożkiem rogówki,

• przebytymi zabiegami laserowej chirurgii refrakcyjnej.

W takich przypadkach kwalifikacja do soczewki premium musi być szczególnie dokładna. Trzeba też pamiętać o zaćmie wtórnej, czyli zmętnieniu torebki tylnej, którą leczy się kapsulotomią laserem YAG.

Ile kosztuje operacja zaćmy z soczewką asferyczną?

Koszt operacji zaćmy z soczewką asferyczną zależy od placówki, rodzaju implantu oraz zakresu opieki związanej z całym leczeniem. Średnia cena wynosi około 4085 zł, najniższe podawane kwoty zaczynają się od około 2800 zł, a najwyższe sięgają około 10 000 zł.

Na ostateczną cenę mogą wpływać między innymi:

• typ wybranej soczewki,

• zakres badań przedoperacyjnych,

• kwalifikacja do zabiegu,

• opieka pooperacyjna,

• liczba wizyt kontrolnych.

Warto zwracać uwagę nie tylko na samą kwotę wyjściową, ale też na to, co dokładnie obejmuje oferta. Różnice cenowe mogą wynikać nie tylko z rodzaju implantu, ale również z poziomu diagnostyki i organizacji opieki wokół zabiegu.

FAQ - czyli najczęstsze pytania na temat operacji zaćmy metodą fakoemulsyfikacji z wszczepieniem soczewki asferycznej

• Jak długo trwa operacja zaćmy metodą fakoemulsyfikacji?

  Zwykle trwa od 20 do 30 minut.

• Czy soczewka asferyczna zawsze poprawia widzenie nocą?

  Tak, soczewka asferyczna poprawia kontrast w trudnych warunkach oświetleniowych.

• Jakie są koszty operacji zaćmy z soczewką asferyczną?

  Koszt zależy od placówki i implantu, ale średnio wynosi około 4085 zł.

• Kiedy nie warto decydować się na soczewkę asferyczną?

  Przy chorobach takich jak zwyrodnienie plamki czy zaawansowana jaskra, gdzie korzyści mogą być ograniczone.

• Czy operacja zaćmy z soczewką asferyczną jest refundowana przez NFZ?

  Refundacja zależy od polityki danego kraju i ubezpieczenia zdrowotnego pacjenta.

• Czy po operacji mogę od razu prowadzić samochód?

  Nie, można prowadzić dopiero po kontroli lekarskiej i uzyskaniu bezpiecznej ostrości widzenia.