Rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa

Co pokazuje rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

Rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego pokazuje zarówno struktury kostne, jak i tkanki miękkie oraz elementy układu nerwowego znajdujące się w obrębie badanego odcinka. Dzięki obrazom uzyskiwanym w kilku płaszczyznach lekarz może szczegółowo ocenić budowę poszczególnych struktur i wychwycić nieprawidłowości, które mogą odpowiadać za ból pleców, dolegliwości promieniujące do kończyn czy inne objawy neurologiczne.

W badaniu MRI można ocenić przede wszystkim:

• trzony kręgów oraz znajdujący się w nich szpik kostny,

• krążki międzykręgowe,

• stawy międzywyrostkowe,

• kanał kręgowy i worek oponowy,

• korzenie nerwowe,

• więzadła i tkanki położone wokół kręgosłupa.

Obrazowanie umożliwia również uwidocznienie zmian zwyrodnieniowych, zapalnych i rozrostowych. Szczególne znaczenie ma wdiagnostyce nieprawidłowości dotyczących krążków międzykręgowych, takich jak wypukliny i przepukliny, a także zwężeń kanału kręgowego. Pozwala przy tym ocenić nie tylko samą obecność zmiany, lecz także jej położenie względem struktur nerwowych.

Zalety MRI odcinka lędźwiowo-krzyżowego

MRI odcinka lędźwiowo-krzyżowego jest szczególnie przydatne wtedy, gdy potrzebna jest dokładna ocena struktur, których nie da się równie precyzyjnie zobrazować za pomocą prostszych metod diagnostycznych.

Do jego najważniejszych zalet należą:

• szczegółowa ocena krążków międzykręgowych i struktur nerwowych,

• brak ekspozycji na promieniowanie jonizujące,

• możliwość wykrycia zmian na wczesnym etapie,

• bezbolesny i nieinwazyjny przebieg badania.

Z tego powodu rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego odgrywa istotną rolę w ustalaniu przyczyn bólu dolnej części pleców i objawów neurologicznych. Uzyskany obraz może pomóc lekarzowi określić charakter i lokalizację zmian, a następnie zaplanować dalsze postępowanie.

Czym różni się rezonans odcinka lędźwiowego od lędźwiowo-krzyżowego?

Różnica między rezonansem odcinka lędźwiowego a lędźwiowo-krzyżowego nie zawsze jest jednoznaczna, ponieważ określenia te bywają w praktyce stosowane zamiennie. Dokładny obszar obrazowania zależy przede wszystkim od protokołu przyjętego w danej pracowni oraz wskazania klinicznego, dlatego sama nazwa badania nie zawsze pozwala precyzyjnie określić jego zakres.

MRI określane jako lędźwiowo-krzyżowe uwzględnia okolicę przejścia między odcinkiem lędźwiowym a krzyżowym i, zależnie od stosowanego protokołu, może obejmować również część kości krzyżowej. Z kolei badanie nazywane rezonansem odcinka lędźwiowego również może obejmować połączenie lędźwiowo-krzyżowe, dlatego nie należy zakładać, że zawsze kończy się ono wyłącznie na kręgach lędźwiowych.

Jeżeli lekarz chce szczegółowo ocenić okolicę połączenia lędźwiowo-krzyżowego lub określony poziom kręgosłupa, informacja ta powinna zostać uwzględniona przy kierowaniu na badanie. Pozwala to dostosować zakres MRI do problemu diagnostycznego pacjenta.

Jakie są wskazania do MRI odcinka lędźwiowo-krzyżowego?

MRI odcinka lędźwiowo-krzyżowego wykonuje się m.in. wtedy, gdy konieczna jest dokładna ocena przyczyny objawów neurologicznych lub podejrzewanych zmian w obrębie dolnego odcinka kręgosłupa. Rezonans nie jest rutynowym badaniem wykonywanym na początku diagnostyki nieswoistego bólu dolnej części pleców bez objawów alarmowych. Jego wykonanie może być wskazane m.in. w przypadku utrzymujących się lub postępujących dolegliwości mimo leczenia zachowawczego oraz przy podejrzeniu poważniejszej przyczyny objawów.

Do najczęstszych wskazań należą:

• przewlekły lub nasilający się ból dolnego odcinka kręgosłupa,

• drętwienie, mrowienie albo osłabienie nóg,

• rwa kulszowa i ból promieniujący do kończyn dolnych,

• urazy dolnego odcinka kręgosłupa,

• podejrzenie dyskopatii,

• zwężenie kanału kręgowego,

• podejrzenie zmian zapalnych,

• podejrzenie zmian nowotworowych,

• kontrola po zabiegach operacyjnych.

Skierowanie na rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego najczęściej wystawiają lekarze zajmujący się diagnostyką schorzeń układu ruchu i układu nerwowego, m.in. ortopedzi, neurolodzy, neurochirurdzy oraz reumatolodzy. Decyzja o wykonaniu MRI powinna wynikać z objawów pacjenta, dotychczasowych wyników badań oraz podejrzenia konkretnej przyczyny dolegliwości.

Rezonans kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego z kontrastem czy bez kontrastu?

Rezonans kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego najczęściej wykonuje się bez kontrastu, zwłaszcza gdy celem badania jest diagnostyka bólu pleców, dyskopatii, przepuklin krążków międzykręgowych czy ucisku na struktury nerwowe. MRI zapewnia bardzo dobrą widoczność tkanek miękkich, dlatego w wielu przypadkach dodatkowe wzmocnienie kontrastowe nie jest potrzebne do uzyskania wartościowych diagnostycznie obrazów.

Środek kontrastowy stosuje się przede wszystkim wtedy, gdy lekarz potrzebuje dokładniejszej charakterystyki określonych zmian. Dotyczy to m.in. diagnostyki nowotworowej, podejrzenia procesów zapalnych i infekcyjnych oraz oceny kręgosłupa po przebytym zabiegu operacyjnym. Kontrast może pomóc w lepszym określeniu granic i właściwości zmiany, a także w różnicowaniu tkanek o odmiennym charakterze.

Podanie środka kontrastowego może być wskazane m.in. w przypadku:

• diagnostyki stanów zapalnych oraz zakażeń w obrębie kręgosłupa,

• niektórych chorób demielinizacyjnych,

• podejrzenia guzów i innych zmian nowotworowych,

• kontroli pooperacyjnej, gdy konieczne jest odróżnienie blizny od nawrotu przepukliny krążka międzykręgowego.

Szczególne znaczenie kontrast może mieć po operacjach kręgosłupa. Zmiany bliznowate i ponownie pojawiająca się przepuklina mogą dawać podobne objawy, dlatego dodatkowe wzmocnienie obrazu ułatwia ich rozróżnienie. W diagnostyce zmian rozrostowych środek kontrastowy pozwala natomiast dokładniej ocenić m.in. ich granice i unaczynienie.

Jeśli badanie ma zostać wykonane z kontrastem, przed rozpoczęciem obrazowania zakładany jest wenflon, przez który w odpowiednim momencie podaje się preparat dożylnie. Zastosowanie kontrastu wydłuża całą procedurę zazwyczaj o około 10–15 minut w porównaniu z badaniem wykonywanym bez jego użycia.

Jak przygotować się do rezonansu odcinka lędźwiowo-krzyżowego?

Przygotowanie do rezonansu odcinka lędźwiowo-krzyżowego jest zwykle proste i polega przede wszystkim na usunięciu przedmiotów zawierających metal oraz zabraniu potrzebnej dokumentacji medycznej. Nieco inne zalecenia mogą obowiązywać wtedy, gdy badanie ma zostać wykonane z dożylnym podaniem środka kontrastowego.

Na wizytę najlepiej założyć wygodne ubranie bez metalowych elementów, takich jak suwaki, guziki, ćwieki czy fiszbiny. Przed wejściem do pomieszczenia, w którym znajduje się aparat MR, trzeba zdjąć m.in. biżuterię, zegarek, pasek i spinki do włosów.

Kieszenie powinny zostać opróżnione z telefonu, kluczy, kart płatniczych oraz innych przedmiotów, które mogłyby zakłócać działanie aparatu lub ulec uszkodzeniu.

W dniu rezonansu warto mieć ze sobą dokument tożsamości, skierowanie – jeśli jest wymagane – oraz posiadaną dokumentację dotyczącą wcześniejszej diagnostyki kręgosłupa. Pomocne mogą być opisy i obrazy z poprzednich badań RTG, tomografii komputerowej czy MRI. Dzięki nim radiolog może porównać aktualny obraz z wcześniejszym i ocenić, czy stwierdzone nieprawidłowości uległy zmianie.

Jeśli planowane jest zastosowanie kontrastu, placówka może wymagać również aktualnego wyniku oznaczenia kreatyniny. Badanie to służy ocenie czynności nerek przed podaniem środka kontrastowego. W zależności od wymagań pracowni akceptowany może być wynik wykonany w ciągu ostatnich kilkunastu dni, dlatego szczegółowe zasady warto sprawdzić przed terminem wizyty.

Czy przed rezonansem lędźwiowo-krzyżowym trzeba być na czczo?

Przed rezonansem lędźwiowo-krzyżowym bez kontrastu zazwyczaj nie trzeba być na czczo. Pacjent może spożywać posiłki, przyjmować płyny i zażywać stosowane na stałe leki zgodnie z dotychczasowym schematem. Dla większego komfortu podczas leżenia w aparacie można jednak zaplanować ostatni większy posiłek około dwóch godzin przed badaniem.

Inne zalecenia mogą obowiązywać przed MRI z kontrastem. W takim przypadku niektóre pracownie zalecają powstrzymanie się od jedzenia, przy jednoczesnym utrzymaniu odpowiedniego nawodnienia.

Czy na rezonans kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego potrzebne jest skierowanie?

Skierowanie na rezonans kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego jest wymagane w przypadku badania finansowanego przez NFZ. Dokument ten określa wskazanie do diagnostyki i pozwala odpowiednio zaplanować zakres obrazowania. W przypadku badań wykonywanych odpłatnie zasady mogą zależeć od danej placówki, dlatego przed rejestracją warto sprawdzić jej wymagania.

Przeciwwskazania do rezonansu kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego

Przeciwwskazania do rezonansu kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego dotyczą przede wszystkim obecności w organizmie określonych metalowych elementów lub urządzeń elektronicznych, na które może oddziaływać silne pole magnetyczne. Dlatego przed badaniem personel przeprowadza dokładny wywiad i ustala, czy znajdujące się w ciele implanty lub inne elementy są bezpieczne w środowisku MR.

Szczególnej oceny wymagają m.in.:

• metalowe klipsy naczyniowe,

• neurostymulatory,

• implanty ślimakowe,

• pompy insulinowe,

• rozruszniki serca (jeśli dany model nie jest przystosowany do badań MRI),

• metaliczne ciała obce, np. opiłki znajdujące się w obrębie oka.

Samo posiadanie implantu nie zawsze oznacza jednak, że rezonansu nie można wykonać. Nowoczesne endoprotezy, implanty stomatologiczne czy stenty mogą być kompatybilne z polem magnetycznym. W takiej sytuacji potrzebna jest dokumentacja pozwalająca ustalić typ zastosowanego materiału i warunki, w jakich badanie może zostać bezpiecznie przeprowadzone.

Ostrożność zachowuje się również w przypadku kobiet w pierwszym trymestrze ciąży. Badanie wykonuje się wówczas wtedy, gdy istnieją ku temu istotne wskazania. Osobnym problemem może być silna klaustrofobia, ponieważ podczas obrazowania pacjent przez kilkanaście lub kilkadziesiąt minut przebywa wewnątrz tunelu aparatu.

Jak wygląda rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego?

Rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego wykonuje się w pozycji leżącej, wewnątrz tunelu aparatu MRI, a najważniejszym zadaniem pacjenta podczas obrazowania jest pozostawanie bez ruchu. Przed rozpoczęciem badania trzeba usunąć wszystkie metalowe przedmioty, m.in. biżuterię, zegarek czy okulary. Jeśli zaplanowano podanie kontrastu, wcześniej zakładany jest również wenflon.

Aparat do rezonansu składa się z dużego cylindrycznego magnesu oraz ruchomego stołu, na którym pacjent kładzie się zazwyczaj na plecach. Dla większego komfortu pod kolanami może zostać umieszczony wałek odciążający dolny odcinek kręgosłupa. Nad badaną okolicą technik umieszcza specjalną cewkę odbierającą sygnał potrzebny do utworzenia obrazów.

Po odpowiednim ułożeniu pacjenta stół przesuwa się do wnętrza tunelu. W trakcie pracy urządzenia słychać charakterystyczne, dość głośne stukanie i pukanie. Dźwięki te są związane z działaniem aparatu i nie świadczą o żadnej nieprawidłowości. Aby ograniczyć dyskomfort powodowany hałasem, pacjent otrzymuje zatyczki do uszu lub słuchawki wygłuszające.

Ile kosztuje rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa?

Według danych zgromadzonych przez portal kliniki.pl cena rezonansu magnetycznego odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa wynosi średnio około 665 zł. W zależności od placówki koszt badania może się jednak różnić – najniższe ceny zaczynają się od około 550 zł, natomiast najwyższe sięgają około 1000 zł.

Na ostateczną cenę może wpływać m.in. zakres badania oraz konieczność zastosowania środka kontrastowego. Przed umówieniem wizyty warto więc sprawdzić aktualny cennik wybranej placówki.

FAQ - najczęstsze pytania na temat rezonansu magnetycznego odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa

• Czy rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego jest bolesny?

  Nie, badanie jest bezbolesne i nieinwazyjne. Pacjent leży nieruchomo w aparacie MRI, słysząc jedynie dźwięki urządzenia.

• Jak długo trwa rezonans magnetyczny odcinka lędźwiowo-krzyżowego?

  Badanie trwa zazwyczaj od 30 do 60 minut, w zależności od jego zakresu i ewentualnego użycia środka kontrastowego.

• Czy NFZ refunduje rezonans magnetyczny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego?

  Tak, badanie jest refundowane przez NFZ po uzyskaniu skierowania od lekarza specjalisty.

• Kiedy nie warto decydować się na rezonans magnetyczny kręgosłupa?

  MR nie jest standardowo wykonywany przy niespecyficznym bólu pleców bez objawów alarmowych; służy bardziej szczegółowej diagnostyce.

• Czy osoby z klaustrofobią mogą poddać się rezonansowi magnetycznemu?

  Osoby z klaustrofobią mogą mieć trudności podczas badania, ale niektóre pracownie umożliwiają wykonanie badania w otwartych aparatach MRI lub z zastosowaniem środków uspokajających.

• Jakie są różnice w przygotowaniu do MRI z kontrastem i bez kontrastu?

  Przy MRI z kontrastem może być potrzebne wykonanie badania krwi na poziom kreatyniny oraz zalecenia dotyczące pozostania na czczo.