Niepłodność jest bardzo częstym problemem – więcej niż co dziesiąta para ma problem z poczęciem dziecka. Jego źródłem równie często są kobiety (35%), jak i mężczyźni, a u co piątej pary nie udaje się znaleźć przyczyny tego stanu. Model Creightona opiera się na obserwacji zewnętrznych przejawów zmian hormonalnych, które zachodzą w trakcie cyklu miesięcznego kobiety.
Są nimi zmiany charakteru śluzu szyjkowego oraz wydzieliny pochwy, długość i intensywność krwawień miesiączkowych oraz występowanie plamień pomiędzy nimi. Dzięki temu można wyznaczyć dni płodne u kobiety.
Czym jest Model Creightona?
Model Creightona jest metodą wielowymiarową, która nie tylko pomaga w planowaniu rodziny, ale również w diagnozowaniu i leczeniu problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia hormonalne, PCOS (zespół policystycznych jajników) i endometrioza. Pozwala to na precyzyjne monitorowanie zdrowia reprodukcyjnego i wczesne wykrywanie potencjalnych zaburzeń.
Warto mieć na uwadze, że u części kobiet interpretacja obserwacji może być trudniejsza, zwłaszcza przy nieregularnych cyklach lub w przebiegu niektórych schorzeń (np. PCOS, zaburzenia czynności tarczycy), a także w okresach takich jak połóg, karmienie piersią czy perimenopauza. W takich sytuacjach szczególnie istotne jest wsparcie instruktora i – w razie potrzeby – lekarza.
Obserwacja śluzu szyjkowego – jak działa metoda?
Do wyznaczenia dni płodnych służą obserwacje śluzu szyjkowego. Pozwala to ustalić dzień cyklu, w którym dochodzi do owulacji. Kiedy jest najbardziej przezroczysty, rozciągliwy i śliski (tzw. „śluz płodny”), to sygnał, że kobieta jest gotowa do zapłodnienia. Te zmiany korelują z fizjologicznymi wahaniami poziomu estrogenów (żeńskich hormonów płciowych), które zachodzą w trakcie cyklu miesięcznego kobiety.
Skuteczność i planowanie rodziny
Model Creightona stanowi modyfikację metody Billingsów, a badania nad nim rozpoczęto już w latach 70. Jak wykazuje The Journal of Reproductive Medicine, w roli metody antykoncepcji odznacza się on skutecznością 99,5%, czyli na 1000 par tylko 5 zachodzi w ciążę. Podobną skutecznością cechują się tabletki antykoncepcyjne, natomiast prezerwatywa – nawet niższą (ok. 97%).
Jednocześnie należy doprecyzować, że deklarowana skuteczność 99,5% odnosi się zwykle do warunków tzw. idealnego stosowania (przy bardzo konsekwentnych i prawidłowych obserwacjach). W codziennej praktyce, przy tzw. typowym stosowaniu, skuteczność może być niższa, ponieważ zależy od jakości i systematyczności obserwacji oraz prawidłowej interpretacji.
Jako naturalna metoda wspomagania płodności właściwie stosowany model Creightona może doprowadzić do zapłodnienia u ponad 70 na 100 par, w połączeniu z innymi metodami (np. naprotechnologią), jak piszą autorzy publikacji w Canadian Family Physician. Ponieważ model jest dość skomplikowany, wymaga odpowiedniej edukacji partnerów oraz nadzoru, aby jego stosowanie było skuteczne. Tym zadaniem zajmuje się instruktor modelu Creightona.
W literaturze oraz praktyce klinicznej toczy się też dyskusja dotycząca skuteczności modeli samoobserwacyjnych w porównaniu z klasycznymi metodami medycznymi w kontekście zarówno unikania ciąży, jak i leczenia niepłodności. Metody samoobserwacyjne mogą stanowić cenne narzędzie wspierające diagnostykę i planowanie rodziny, ale nie zastępują standardowej diagnostyki i terapii (np. badań laboratoryjnych, obrazowych czy leczenia przyczynowego), jeśli są one wskazane.
Rola i wsparcie instruktora Modelu Creightona
Osoby zainteresowane modelem Creightona na początku odbywają wstępne szkolenie, które trwa około godziny. Następnie nad parą, która pragnie stosować model Creightona, czuwa instruktor, z którym spotykają się w regularnych odstępach czasu. Aby zostać instruktorem, należy zdobyć odpowiednie kwalifikacje podczas 13-miesięcznego kursu.
Wspólnie z parą ustala indywidualny harmonogram spotkań, który jest dostosowany do ich potrzeb, a każde z nich trwa 1,5 godziny. W ciągu pierwszego roku odbywa się 8 takich spotkań, w tym 5 w pierwszych 3 miesiącach, a kolejne co 6–12 miesięcy.
Instruktor nie tylko naucza technik obserwacji cyklu, ale również wspiera parę w nauce komunikacji i wzajemnego zrozumienia. Dzięki profesjonalnemu wsparciu, para zyskuje narzędzia niezbędne do świadomego planowania rodziny.
W praktyce samodzielne wdrażanie metody bez właściwego wsparcia bywa trudne: na początku nauki łatwo o błędy w obserwacjach, zapisie i interpretacji objawów. Regularny kontakt z instruktorem pomaga korygować nieścisłości, a tym samym ograniczać ryzyko niezamierzonej ciąży lub błędnych wniosków diagnostycznych.
Konsultacje i monitorowanie cyklu
Instruktorzy oferują bieżące wsparcie i konsultacje, dostosowując metodę do zmian w cyklu i życia użytkownika, a także pomagają rozwiązywać wszelkie wątpliwości lub problemy, które mogą się pojawić. Model Creightona zakłada, że najlepszą metodą nauczania jest bezpośrednie doświadczenie i praktyka.
Dlatego też dużą wagę przykłada się do regularnych spotkań i konsultacji, podczas których instruktor analizuje z użytkownikiem zapisy, udzielając wskazówek i korygując ewentualne błędy. Metodyka ta obejmuje również edukację na temat wpływu zdrowia ogólnego na płodność, promując holistyczne podejście do zdrowia reprodukcyjnego.
Instruktorzy mogą również kierować pary do specjalistów, jeśli zidentyfikują potencjalne problemy zdrowotne wymagające dalszej diagnozy czy leczenia.
Model Creightona stanowi wsparcie w planowaniu rodziny i monitorowaniu zdrowia, ale nie zastępuje klasycznych badań i leczenia, jeśli są one potrzebne.
Co wyróżnia Model Creightona?
Na tle innych metod obserwacji cyklu Model Creightona wyróżnia się wysokim stopniem standaryzacji oraz ścisłym powiązaniem z diagnostyką medyczną. System ten nie ogranicza się jedynie do określania dni płodnych, ale dostarcza również cennych informacji o stanie zdrowia ginekologicznego kobiety. Dzięki temu może stanowić ważne narzędzie wspierające zarówno naturalne planowanie rodziny, jak i proces diagnostyczno-terapeutyczny.
Zalety stosowania Modelu Creightona:
-
Naturalna obserwacja płodności – metoda opiera się na codziennej obserwacji objawów organizmu, głównie śluzu szyjkowego.
-
Pomoc w diagnostyce problemów ginekologicznych – szczegółowe zapisy cyklu mogą wspierać wykrywanie zaburzeń hormonalnych, endometriozy czy problemów z owulacją.
-
Wsparcie w staraniach o ciążę – pozwala dokładniej określić dni największej płodności.
-
Możliwość naturalnego planowania rodziny – metoda może być stosowana zarówno w celu poczęcia dziecka, jak i odłożenia ciąży.
-
Brak ingerencji farmakologicznej – nie wymaga stosowania hormonów ani środków antykoncepcyjnych.
-
Standaryzowany system obserwacji – posiada jasno określone zasady zapisu i interpretacji objawów.
-
Edukacja i większa świadomość ciała – uczy lepszego rozumienia cyklu miesiączkowego i zmian zachodzących w organizmie kobiety.
Jak znaleźć instruktora? Koszty i wybór
Instruktora modelu Creightona można znaleźć na stronie internetowej Fertility Care Centers of Poland. Wstęp na szkolenie wprowadzające zwykle jest bezpłatny, ale za udostępnienie materiałów należy uiścić opłatę w wysokości 50 zł. Spotkanie szkoleniowe to wydatek około 150 zł (2 godziny).
Na co zwrócić uwagę przy wyborze instruktora?
Zanim zdecydujesz się na kurs, umów się na wstępną konsultację, aby osobiście poznać instruktora i dowiedzieć się więcej o jego podejściu do nauczania. To również dobra okazja, aby zadać wszelkie pytania i wyjaśnić swoje oczekiwania.
Wybierając instruktora, ważne jest, abyś czuł się komfortowo, rozmawiając z nim i dzieląc się osobistymi informacjami. Styl komunikacji instruktora powinien sprzyjać otwartej i szczerej rozmowie. Warto zapytać o doświadczenie w pracy z osobami mającymi nieregularne cykle lub współistniejące problemy zdrowotne, a także o to, jak wygląda wsparcie między wizytami.
Pomoże to dopasować zakres opieki do indywidualnych potrzeb i zminimalizować ryzyko błędów w obserwacjach.
Źródła:
- Hilgers TW., Stanford JB., "Creighton Model NaProEducation Technology for avoiding pregnancy. Use effectiveness.", The Journal of Reproductive Medicine, 43 (6), 495–502, 1998
- Tham, Elizabeth, Karen Schliep, and Joseph Stanfor, "Natural procreative technology for infertility and recurrent miscarriage Outcomes in a Canadian family practice.", Canadian Family Physician, 58.5, 267-274, 2012
- www.creightonmodel.pl, "The Creighton Model FertilityCare™ System (CrMS)" (www.creightonmodel.pl), www.creightonmodel.pl
- https://fccp.pl/, "FertilityCare™ Centers of Poland" (fccp.pl), https://fccp.pl/
-
3.9/5 (opinie 13)