Jak przebiega konsultacja chirurgiczna?

Słowo „chirurgia” wywodzi się od greckiego słowa „cheirurgia”, oznaczającego pracę wykonywaną ręcznie. Zabiegi chirurgiczne przeprowadzano już w najdawniejszych czasach, jednak wiązały się one wówczas z bardzo dużą śmiertelnością. Dopiero wdrożenie m.in. zasad aseptyki oraz antybiotykoterapii pozwoliło zredukować liczbę występujących powikłań.

Rutynowe stosowanie preparatów przeciwbólowych oraz znieczuleń umożliwiło zwiększenie komfortu pacjentów.

Chirurdzy ogólni zajmują się najszerszym zakresem schorzeń. Poza nimi istnieje wiele innych dziedzin chirurgii, jak choćby chirurgia dziecięca, klatki piersiowej czy ginekologiczna. W zależności od problemu, z którym się borykamy, powinniśmy szukać pomocy u odpowiedniego specjalisty. Możemy zdecydować się również na konsultację chirurgiczną online.

Konsultacja chirurgiczna – przebieg wizyty

Chirurgów obowiązuje schemat badania, stosowany przez lekarzy wszystkich specjalności. Ma on dwa główne elementy:

• badanie podmiotowe (wywiad lekarski),
• badanie przedmiotowe (ocena stanu układów i narządów pacjenta).

Wywiad lekarski (badanie podmiotowe)

Największą uwagę podczas wywiadu kładzie się na przyczynę zgłoszenia się chorego do lekarza. Zwykle padają pytania o początek występowania objawów, ich charakter oraz sytuacje lub czynniki prowokujące. Istotne jest, czy dolegliwości pojawiły się po raz pierwszy, czy też występowały już wcześniej.

Innymi elementami badania podmiotowego są pytania o inne choroby, na które choruje pacjent, wcześniejsze przebyte zabiegi chirurgiczne oraz wywiad rodzinny dotyczący występowania różnych chorób. Bardzo ważna jest informacja o przyjmowanych przez pacjenta lekach – wiele z nich może nasilać występujące dolegliwości, z kolei przy planowaniu operacji część preparatów trzeba będzie przed nią odstawić.

Z tych powodów warto mieć przy sobie choćby listę z nazwami przyjmowanych środków. Warto również poinformować lekarza o alergiach (na leki, środki znieczulające, lateks), przyjmowanych suplementach i ziołach, stosowaniu leków przeciwkrzepliwych, a także o ewentualnych urządzeniach/implantach (np. stymulator serca) czy możliwości ciąży.

Jak przygotować się do konsultacji chirurgicznej?

Dobra komunikacja między lekarzem a pacjentem ma kluczowe znaczenie. W trakcie konsultacji warto zadawać pytania i prosić o wyjaśnienia niezrozumiałych kwestii. Masz prawo do zrozumiałej informacji o swoim stanie zdrowia, planowanych badaniach, możliwych opcjach leczenia oraz ich ryzykach i korzyściach.

Lekarz powinien podsumować ustalenia i przekazać zalecenia w sposób jasny, najlepiej także w formie pisemnej. Podczas konsultacji obowiązuje tajemnica lekarska i ochrona danych osobowych (RODO). Informacje o Twoim stanie zdrowia są poufne i mogą być przekazywane wyłącznie Tobie oraz osobom, które upoważnisz.

• dotychczasową dokumentację medyczną (karty informacyjne z leczenia szpitalnego, opisy wcześniejszych zabiegów, wypisy),
• wyniki badań obrazowych wraz z opisami (np. USG, TK, MR; jeśli to możliwe także nośnik z obrazami),
• listę aktualnie przyjmowanych leków z dawkami oraz spis suplementów,
• informację o alergiach i chorobach przewlekłych,
• dokumentację dotyczącą implantów/urządzeń medycznych (np. karta rozrusznika, karta implantu),
• wynik oznaczenia grupy krwi, jeśli jest dostępny,
• skierowanie, jeśli jest wymagane w danym miejscu.

Badanie przedmiotowe i diagnostyka

Drugą składową konsultacji chirurgicznej stanowi badanie przedmiotowe. W trakcie niego chirurg szczególną uwagę skupia na tym rejonie ciała, który jest objęty procesem chorobowym. W przypadku bólów brzucha dokładnie zostanie zbadana jama brzuszna, a w przypadku zmian skórnych – same zmiany zostaną poddane wnikliwej ocenie.

Badanie może wiązać się z przejściowym dyskomfortem (np. ucisk w bolesnym miejscu), ale lekarz stara się ograniczyć dolegliwości do minimum. W każdej chwili możesz poprosić o przerwę i poinformować o bólu. Lekarz wyjaśni kolejne kroki i poprosi o zgodę przed bardziej wrażliwymi manewrami. Przy drobnych procedurach wykonywanych w gabinecie (np. nacięcie ropnia, usunięcie niewielkiej zmiany skórnej) stosuje się zazwyczaj znieczulenie miejscowe.

Dopełnieniem wymienionych czynności jest ocena wyników badań diagnostycznych. Czasami pacjent wykonuje je jeszcze przed wizytą u chirurga, w innych sytuacjach zlecane są dopiero po niej i poddawane ocenie podczas kolejnej wizyty. Mogą to być m.in. badania krwi (morfologia, enzymy wątrobowe i wiele innych) czy różnego typu badania obrazowe, jak zdjęcie rentgenowskie odpowiedniego obszaru ciała oraz badanie metodą rezonansu magnetycznego.

Badania laboratoryjne i obrazowe

Najczęściej zlecane badania laboratoryjne (zakres zależy od wskazań):

• morfologia krwi,
• CRP,
• elektrolity,
• kreatynina z eGFR (ocena nerek),
• glukoza,
• próby wątrobowe (ALT, AST, bilirubina),
• parametry krzepnięcia (PT/INR, APTT).

Przed planowanym zabiegiem mogą być zlecane także badania grupy krwi i przeciwciał, jeśli jest to potrzebne.

Badania obrazowe:

• USG,
• RTG (np. klatki piersiowej lub danego obszaru),
• tomografia komputerowa (TK),
• rezonans magnetyczny (MR).

Inne:

• EKG (zwłaszcza przed zabiegami lub przy chorobach serca),
• badania endoskopowe (np. gastroskopia, kolonoskopia).

USG podczas konsultacji

Niektóre techniki obrazowania są dostępne w gabinetach chirurgicznych i badania z ich wykorzystaniem mogą zostać wykonane podczas konsultacji. Przykładem są aparaty ultrasonograficzne, przydatne w diagnostyce m.in. schorzeń jamy brzusznej, układu moczowego czy tarczycy.

USG jest badaniem nieinwazyjnym i zwykle bezbolesnym; chwilowy ucisk głowicą może być jednak odczuwany jako nieprzyjemny w miejscach bolesnych. Jeżeli pacjent posiada dokumentację medyczną dotyczącą przebiegu występujących u pacjenta schorzeń (wcześniejsze hospitalizacje czy zabiegi), powinien przynieść ją ze sobą.

Czasami może ona nie być konieczna, aczkolwiek w wielu sytuacjach ułatwia postawienie właściwego rozpoznania aktualnie występującej dolegliwości, ewentualnie pozwala zmodyfikować, odpowiednio do stanu chorego, planowany sposób leczenia.

Plan leczenia i przygotowanie do zabiegu

Zasadniczym celem konsultacji chirurgicznej jest określenie, czy dane schorzenie wymaga leczenia operacyjnego. Jeżeli istnieje taka potrzeba, podczas wizyty zwykle ustalana jest metoda, według której zabieg zostanie przeprowadzony, oraz jego termin. W przypadku gdy leczenie w danym momencie nie jest jeszcze konieczne (np. przy niektórych typach zmian skórnych), mogą zostać zalecone wizyty kontrolne w przyszłości.

Ryzyko operacji i rekonwalescencja

Ważnym aspektem przygotowania do zabiegu jest również omówienie z pacjentem potencjalnych ryzyk związanych z operacją oraz omówienie procedury rekonwalescencji po niej. Pacjent powinien być świadomy wszystkich możliwych scenariuszy, aby podjąć świadomą decyzję o ewentualnej operacji.

Warto dopytać o przewidywany ból pooperacyjny i sposoby jego leczenia, ograniczenia po zabiegu oraz plan kontroli. Chirurg może także zalecić zmiany w stylu życia, które mogą poprawić zdrowie pacjenta i jego przygotowanie do operacji. Mogą to być zmiany w diecie, zalecenia dotyczące aktywności fizycznej oraz wskazówki dotyczące rzucenia palenia czy ograniczenia spożycia alkoholu.

Konsultacje przedoperacyjne

W zależności od sytuacji zdrowotnej pacjenta chirurg może zlecić dodatkowe konsultacje u innych specjalistów, aby bezpiecznie zaplanować leczenie.

Dodatkowe konsultacje specjalistyczne mogą obejmować:

• kwalifikację anestezjologiczną przed planowanym zabiegiem,

• konsultację kardiologiczną w przypadku chorób serca,

• konsultację diabetologiczną u pacjentów z cukrzycą,

• konsultację pulmonologiczną przy schorzeniach układu oddechowego,

• konsultację hematologiczną w razie zaburzeń krzepnięcia lub stosowania leczenia przeciwkrzepliwego,

• konsultację endokrynologiczną przy chorobach układu hormonalnego.

Takie postępowanie ma na celu optymalizację stanu zdrowia i zmniejszenie ryzyka okołooperacyjnego. Na koniec wizyty lekarz zwykle podsumowuje ustalenia, przekazuje zalecenia oraz plan dalszych kroków (w tym zlecone badania i terminy kontroli). Jeśli planowany jest zabieg, pacjent podejmuje decyzję po uzyskaniu pełnej, zrozumiałej informacji i wyrażeniu świadomej zgody.