Konsultacja flebologiczna - na czym polega?

Flebolog to lekarz zajmujący się chorobami naczyń żylnych. W ostatnich latach, wskutek rozwoju różnych małoinwazyjnych technik leczenia żylaków oraz niewydolności żylnej, jego rola nabiera szczególnego znaczenia.

Powodowana przez żylaki „ciężkość nóg”, towarzyszące im przebarwienia skóry, a w skrajnych przypadkach – trudno gojące się owrzodzenia nie tylko pogarszają naszą jakość życia, ale są powodem wstydu i długiego ukrywania problemu pod ubraniem. Tymczasem istnieją liczne sposoby, by leczyć niewydolność żylną i pozbyć się szpecących żylaków oraz pajączków. Specjalista flebolog może udzielić informacji na ten temat.

Konsultacja flebologiczna: przebieg wizyty

Podczas konsultacji flebologicznej zbierany jest wywiad lekarski. Pozwala to ustalić początek problemu, a często również przyczynę problemu, co ułatwia ustalenie planu terapeutycznego. Istotne są czynniki takie jak aktywność fizyczna, warunki pracy, występowanie żylaków w rodzinie. Czasami poszerzone żyły zaczynają być widoczne u kobiet w ciąży, kiedy odpływ krwi żylnej z nóg jest utrudniony.

Lekarz z pewnością zapyta również o nałogi pacjenta, gdyż choroby flebologiczne częściej współwystępują z innymi problemami naczyniowymi. Palenie zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowych.

Po zebraniu wywiadu lekarz rozpoczyna badanie fizykalne, które obejmuje oglądanie kończyn dolnych. Obecnie powszechne jest również stosowanie oceny stopnia niewydolności żylnej za pomocą klasyfikacji CEAP (Clinical-Etiological-Anatomical-Pathophysiological). To narzędzie umożliwia szczegółową ocenę stanu pacjenta i dostosowanie indywidualnego planu leczenia.

Ile trwa wizyta flebologiczna i jak się przygotować?

Pierwsza konsultacja z badaniem USG Doppler zwykle trwa około 30–45 minut (w zależności od złożoności problemu). Nie wymaga specjalnego przygotowania – nie trzeba być na czczo. Warto zabrać dotychczasową dokumentację medyczną, listę przyjmowanych leków i suplementów (szczególnie leków przeciwzakrzepowych i hormonalnych), informacje o przebytych zabiegach oraz noszonych wyrobach uciskowych.

Wskazania i objawy – kiedy iść do flebologa

Kto szczególnie powinien rozważyć konsultację flebologiczną? Na wizytę warto zgłosić się nie tylko z widocznymi żylakami, ale także przy dolegliwościach takich jak uczucie ciężkości, obrzęki, nocne kurcze czy przebarwienia skóry.

Wyższe ryzyko problemów żylnych dotyczy m.in.:

• osób z rodzinnym występowaniem żylaków lub przewlekłej niewydolności żylnej,
• osób wykonujących pracę wymagającą długotrwałego stania lub siedzenia,
• kobiet w ciąży i po porodzie (zabiegi zwykle odracza się do zakończenia ciąży i laktacji, chyba że istnieją pilne wskazania),
• osób z nadwagą lub otyłością, z małą aktywnością fizyczną,
• osób po przebytych epizodach zakrzepicy żylnej (głębokiej lub powierzchownej) lub z żylakami nawrotowymi,
• pacjentów przyjmujących estrogeny (np. antykoncepcja doustna, HTZ) – decyzje o leczeniu i ewentualnych modyfikacjach podejmowane są indywidualnie,
• osób po urazach lub operacjach w obrębie kończyn dolnych, z ograniczoną mobilnością,
• pacjentów z trudno gojącymi się ranami i owrzodzeniami goleni.

Diagnostyka żył: USG Doppler i ocena CEAP

Następnym etapem konsultacji flebologicznej jest oglądanie kończyn dolnych. Ich wygląd pozwala określić, jak bardzo zaawansowana jest choroba, a także pomaga we wstępnym wyborze metody usunięcia poszerzonych naczyń. Decydujące znaczenie mają również badania wykonywane w trakcie konsultacji.

Dawniej wykonywano próby, które polegały na bandażowaniu oraz odpowiednim ustawianiu kończyny w celu określenia, czy występuje cofanie się krwi żylnej (refluks), a zatem czy zapobiegające temu zjawisku zastawki są wydolne. Za ich pomocą można było również określić miejsce, w którym powstaje refluks żylny. Dzisiaj te próby zostały wyparte przez nieinwazyjne, ale odznaczające się znacznie większą precyzją badania USG Doppler żył, czyli metodę obrazowania za pomocą ultradźwięków. Na ekranie za pomocą kolorów uwidaczniane są przepływy żylne, można również sprawdzić elastyczność ich ścian, a także określić, jaki jest stan zastawek.

USG Doppler żył – przebieg badania

USG Doppler żył kończyn dolnych zazwyczaj wykonuje się w pozycji stojącej i leżącej, z użyciem żelu ułatwiającego przewodzenie fal ultradźwiękowych. Badanie jest bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania. W trakcie oceny lekarz może delikatnie uciskać żyłę lub poprosić o wykonanie manewru Valsalvy, aby sprawdzić ewentualny refluks i wydolność zastawek.

W wybranych sytuacjach pomocne bywa zlecenie dodatkowych badań (np. laboratoryjnych przy podejrzeniu zaburzeń krzepnięcia lub pomiaru wskaźnika kostka–ramię u osób z podejrzeniem choroby tętnic kończyn dolnych przed wdrożeniem kompresjoterapii).

Dodatkowe badania i nowe technologie

Warto również wspomnieć o rozwijających się technologiach, takich jak systemy ultrasonograficzne z funkcjami trójwymiarowego obrazowania, które pozwalają na jeszcze dokładniejsze planowanie zabiegów flebologicznych. Badania te nie tylko zwiększają precyzję diagnostyki, ale również poprawiają wyniki leczenia przez lepsze dostosowanie metod terapeutycznych.

Leczenie żylaków: metody i przygotowanie

Po wykonaniu badań lekarz powinien móc potwierdzić lub wykluczyć chorobę naczyń żylnych oraz zaproponować metodę leczenia. To dobry moment, aby zadać pytania, np. dotyczące jej kosztu, liczby wymaganych zabiegów oraz możliwych powikłań.

Warto dowiedzieć się o możliwości wykonania mniej inwazyjnych procedur, np. laserowego usuwania żylaków, ponieważ czas rekonwalescencji jest znacznie krótszy niż w przypadku klasycznej operacji żylaków („stripping”), co jest szczególnie ważne dla osób aktywnych. Lekarz może zalecić również przyjmowanie leków, które usprawnią przepływ krwi w żyłach i złagodzą objawy związane z obrzękiem nóg.

Nowoczesne metody leczenia żylaków

Ważnym elementem rozmowy z flebologiem jest omówienie nowoczesnych metod leczenia, takich jak skleroterapia piankowa, ablacja laserowa czy klejenie żylaków specjalnymi klejami wewnątrznaczyniowymi. Każda z tych metod ma swoje unikalne wskazania i przeciwwskazania, które lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentem.

Do metod małoinwazyjnych zalicza się także ablację prądem o częstotliwości radiowej (RFA). Większość zabiegów endowaskularnych przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, przez niewielkie nakłucia skóry, z możliwością chodzenia bezpośrednio po zabiegu i powrotem do domu tego samego dnia.

Kompresjoterapia (dobrana indywidualnie klasa ucisku) często stanowi ważne uzupełnienie terapii – łagodzi objawy i zmniejsza ryzyko powikłań, ale nie usuwa przyczyny niewydolności zastawek.

Przygotowanie do zabiegu żylaków

Przygotowanie do planowanego zabiegu obejmuje zwykle:

• poinformowanie lekarza o wszystkich lekach (zwłaszcza przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych) i alergiach – nie należy samodzielnie odstawiać leków,
• zaplanowanie i dobranie wyrobu uciskowego do noszenia po zabiegu,
• omówienie aktywności po zabiegu,
• postępowanie z ranami po nakłuciach i terminy wizyt kontrolnych.

Mity i fakty o żylakach

• „Żylaki to tylko problem estetyczny” – nie. Mogą prowadzić do obrzęków, zapaleń żył, krwawień i owrzodzeń; warto je diagnozować i leczyć.
• „Skuteczne jest wyłącznie klasyczne operowanie” – nie zawsze. Nowoczesne metody wewnątrznaczyniowe (laser, RFA, kleje, skleroterapia) są skuteczne i często pozwalają szybciej wrócić do aktywności.
• „Pończochy uciskowe leczą przyczynę” – nie. Zmniejszają objawy i ryzyko powikłań, ale nie naprawiają uszkodzonych zastawek.
• „Aktywność fizyczna szkodzi żyłom” – przeciwnie. Regularny umiarkowany ruch (chodzenie, pływanie, jazda na rowerze) wspiera pracę mięśni łydek i odpływ żylny.
• „Żylaki same znikną po ciąży” – nie zawsze. Część zmian może się zmniejszyć, ale utrzymujące się objawy wymagają oceny flebologicznej.
• „Kremy i maści usuną żylaki” – brak dowodów. Mogą przynieść krótkotrwałą ulgę objawową, ale nie likwidują poszerzonych żył.
• „Leczenia nie wykonuje się latem” – można je prowadzić przez cały rok. O doborze terminu decydują wskazania medyczne; latem noszenie kompresji bywa mniej komfortowe, co warto uwzględnić w planie.