Operacja przepukliny pępkowej metodą mayo

Przepukliny pępkowe występują u osób w każdym wieku, jednak u dzieci mają tendencję do samoistnego znikania. Inaczej jest, niestety, w przypadku osób dorosłych, u których raz powstała przepuklina, nie cofnie się i trzeba usunąć ją operacyjnie. U osób, u których ingerencja chirurgiczna jest niemożliwa, stosuje się specjalny pas przepuklinowy.

Metoda Mayo w przepuklinie pępkowej

Operacja przepukliny pępkowej metodą klasyczną w uproszczeniu polega na wykonaniu nacięcia w obrębie struktur brzucha i cofnięciu zawartości worka przepuklinowego do jamy brzusznej. Zabieg zwykle kończy się prostym zszyciem rozciętych tkanek brzucha, jednak może być również wykonany zgodnie z tzw. metodą Mayo. Wówczas najpierw zaszyciu ulega otrzewna, a kolejne manewry dotyczą powięzi. Elementy tych struktur zostają na siebie nałożone dachówkowato, a następnie zakładane są szwy.

Metoda Mayo jest naprawą tkankową bez użycia siatki, opartą na zszyciu i nałożeniu na siebie własnych tkanek powłok brzusznych. Taki sposób odtworzenia ciągłości ściany brzucha często wiąże się z powstaniem napięcia w linii szwu, co ma znaczenie dla ryzyka nawrotu i doboru pacjentów do tej techniki.

Ponieważ tkanki są zbliżane i zszywane pod napięciem, siły działające na ścianę brzucha koncentrują się w wąskim obszarze szwu. Taki układ sprzyja jego rozciąganiu lub „przecinaniu się” przez tkanki z upływem czasu (np. przy kaszlu, parciu, dźwiganiu), a miejscowy ucisk może pogarszać ukrwienie brzegów rany. W konsekwencji rośnie ryzyko osłabienia zespolenia i nawrotu, zwłaszcza przy większych ubytkach lub w obecności czynników ryzyka.

Metoda Mayo, siatka i laparoskopia

W zamyśle autorów metody Mayo specjalny sposób zszycia tkanek miał zapewnić większą wytrzymałość i zmniejszyć ryzyko nawrotu przepukliny. W rzeczywistości jednak po zabiegu może dojść do ponownego pojawienia się dolegliwości, dlatego coraz większa liczba chirurgów wykonuje operacje z użyciem siatki. Siatka, wykonana ze specjalnego tworzywa, wzmacnia struktury brzucha i znacząco zmniejsza ryzyko ponownego pojawienia się przepukliny.

Doświadczenia kliniczne wykazały, że wykorzystanie siatki jest często bardziej efektywne, zwłaszcza u pacjentów, u których występuje większe ryzyko nawrotu. Techniki minimalnie inwazyjne, takie jak laparoskopia, także zyskują na popularności, oferując szybszy powrót do zdrowia i mniejsze blizny.

Naprawa z użyciem siatki opiera się na koncepcji „tension‑free” – implant przenosi część obciążeń, rozkłada je na większej powierzchni i pozwala zamknąć ubytek bez nadmiernego naciągania tkanek. Dzięki temu zwykle obserwuje się mniejsze ryzyko nawrotu i konieczności kolejnych operacji, szczególnie przy większych ubytkach i w obecności czynników ryzyka.

Porównanie metod naprawy przepukliny pępkowej

Dlaczego metoda Mayo może być mniej efektywna niż użycie siatki?

Metoda Mayo polega na zszyciu własnych tkanek pacjenta, czyli tzw. naprawie „na napięciu”, co w praktyce oznacza, że brzegi ubytku są zbliżane do siebie pod pewnym obciążeniem. Właśnie ten element sprawia, że przy większych przepuklinach lub osłabionych tkankach ryzyko rozejścia się szwu i nawrotu choroby jest wyższe niż w przypadku użycia siatki. W przeciwieństwie do technik siatkowych, metoda Mayo nie zapewnia trwałego wzmocnienia ściany brzucha – jej skuteczność w dużej mierze zależy od jakości tkanek pacjenta. Znaczenie mają tu m.in. zaburzenia metabolizmu kolagenu, przewlekły kaszel, palenie tytoniu, cukrzyca czy nadwaga, które mogą utrudniać gojenie i sprzyjać nawrotom.

Zastosowanie siatki pozwala na wykonanie naprawy bez nadmiernego napięcia i lepsze rozłożenie sił działających na powłoki brzuszne, co zwykle przekłada się na większą trwałość efektu operacji. Dlatego choć przy małych, prostych przepuklinach nadal można rozważać klasyczne zeszycie, przy większych ubytkach lub dodatkowych czynnikach ryzyka częściej rekomenduje się wzmocnienie siatką. Szczególnie dotyczy to sytuacji, gdy współistnieje rozejście kresy białej – wtedy zszycie „na napięciu” bywa mniej trwałe.

Rekonwalescencja po operacji przepukliny pępkowej

Podczas operacji sposobem Mayo stosuje się znieczulenie ogólne. Opuszczenie kliniki możliwe jest często tego samego dnia, czasami następuje to jednak później. Konieczność pozostania w szpitalu występuje głównie wtedy, gdy operowana przepuklina była duża. Okres rekonwalescencji trwa od dwóch do czterech tygodni, a po tym czasie operowany może już wrócić do trybu życia sprzed operacji, z pominięciem ciężkiego wysiłku fizycznego.

Postępowanie po operacji przepukliny pępkowej

Rodzaj znieczulenia dobiera się indywidualnie – u części chorych, zwłaszcza z małą przepukliną i bez obciążeń, możliwe bywa także znieczulenie przewodowe lub miejscowe. Należy liczyć się z tym, że ograniczenia dotyczące dźwigania mogą potrwać dłużej (często co najmniej 4–6 tygodni), a powrót do pełnej pracy fizycznej wymaga zgody lekarza prowadzącego.

Należy pamiętać o regularnych kontrolach po operacji, aby monitorować gojenie się rany i wcześnie wykrywać ewentualne powikłania. Fizjoterapia może być zalecana, aby przywrócić pełną sprawność mięśni brzucha.

W przypadku naprawy tkankowej (metoda Mayo) fizjoterapia bywa szczególnie pomocna, ponieważ uczy kontroli ciśnienia śródbrzusznego i aktywacji mięśni głębokich bez nadmiernego obciążania linii szwu, co sprzyja bezpiecznemu powrotowi do aktywności.

Wybór metody operacyjnej przy przepuklinie pępkowej

Wielu pacjentów, myślących o leczeniu operacyjnym przepukliny pępkowej, rozważa wybór pomiędzy zabiegiem metodą klasyczną, sposobem Mayo a operacją laparoskopową. Należy tutaj nadmienić, że nie tylko koszty, preferencje chorego czy umiejętności chirurga odgrywają rolę w wyborze metody. U niektórych osób leczenie laparoskopowe jest przeciwwskazane. Taka sytuacja występuje m.in. wtedy, gdy pacjent przechodził już wcześniej zabiegi operacyjne w obrębie jamy brzusznej i istnieje ryzyko występowania zrostów w jej wnętrzu. Do innych stanów, w których metody klasyczne są preferowane, należą zaburzenia krzepliwości krwi.

W praktyce na wybór metody wpływają także:

• wielkość ubytku,
• czynniki ryzyka nawrotu (np. otyłość, przewlekły kaszel, palenie),
• choroby współistniejące,
• oczekiwania pacjenta co do rekonwalescencji.

Przy większych ubytkach częściej rozważa się wzmocnienie siatką, ponieważ zmniejsza to ryzyko nawrotu w porównaniu z samym szwem tkankowym.

U pacjentów z otyłością metoda Mayo jest zwykle niezalecana ze względu na większe ryzyko niepowodzenia naprawy „na napięciu”. Przy bardzo małych przepuklinach możliwe bywa leczenie szwem pierwotnym, jednak decyzja powinna uwzględniać indywidualne ryzyko. Przed podjęciem decyzji o rodzaju operacji, pacjent powinien omówić ze swoim chirurgiem wszystkie możliwe opcje, biorąc pod uwagę swoje indywidualne potrzeby zdrowotne i styl życia. Ważne jest, aby świadomie wybrać najbardziej odpowiednią metodę, co przyczyni się do pomyślnego wyniku leczenia.

Czynniki ryzyka i przeciwwskazania

U pacjentów z otyłością ryzyko nawrotu po naprawie tkankowej jest istotnie wyższe. Wynika to m.in. z podwyższonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego, które obciąża linię szwu, częstszych problemów z gojeniem ran i zakażeniami oraz gorszej jakości tkanek. Z tych powodów u osób z otyłością częściej rozważa się wzmocnienie ściany brzucha z użyciem siatki, a w wybranych przypadkach także dostęp minimalnie inwazyjny.

Dodatkowo u osób z otyłością centralną krawędzie ubytku bywają bardziej od siebie oddalone i częściej współistnieje rozejście kresy białej, a warstwa tkanki tłuszczowej nad powięzią jest grubsza. Zbliżenie tkanek w metodzie Mayo wymaga więc większego napięcia, co zwiększa prawdopodobieństwo pęknięcia szwów, zbierania się płynu (seroma) i zakażenia, pogarszając wyniki takiej naprawy.

Jeśli to możliwe, przed planowym zabiegiem warto wdrożyć optymalizację: redukcję masy ciała, dobrą kontrolę glikemii u chorych na cukrzycę oraz zaprzestanie palenia tytoniu – zmniejsza to ryzyko powikłań i nawrotu niezależnie od wybranej techniki.