Leczenie raka piersi u kobiet z implantami

Zabieg powiększenia piersi (zwany również augmentacją) przeprowadzany jest w znieczuleniu całkowitym (narkozie) i polega na umieszczeniu przez chirurga pod gruczołem piersiowym lub mięśniem implantów (protez) mających za zadanie korekcję rozmiaru i kształtu biustu.

Implanty najczęściej zawierają żel silikonowy, rzadziej roztwór soli fizjologicznej. W rekonstrukcji piersi stosuje się również ekspandery tkankowe, czyli czasowe urządzenia stopniowo rozciągające tkanki przed umieszczeniem docelowego implantu.

Implanty piersi a ryzyko raka

Wyniki dotychczasowych badań wskazują, że obecność implantów piersiowych nie zwiększa ryzyka rozwoju typowego raka gruczołu piersiowego. Nie potwierdzono również, aby implanty wykazywały działanie ochronne lub zmniejszały prawdopodobieństwo zachorowania. Opisywaną w niektórych badaniach mniejszą zachorowalność należy interpretować ostrożnie, ponieważ może ona wynikać m.in. z różnic między badanymi grupami, a nie z biologicznego działania implantów.

Implanty mogą natomiast utrudniać uwidocznienie części tkanki gruczołowej podczas mammografii. Z tego powodu pacjentka powinna poinformować personel pracowni o posiadaniu implantów jeszcze przed badaniem. Pozwala to zastosować dodatkowe projekcje mammograficzne, podczas których implant jest odsuwany, aby możliwie dokładnie zobrazować tkanki piersi.

Osobnym zagadnieniem są rzadkie nowotwory rozwijające się w torebce otaczającej implant. Najlepiej poznanym z nich jest anaplastyczny chłoniak wielkokomórkowy związany z implantami piersiowymi (BIA-ALCL). Nie jest to rak piersi w ścisłym znaczeniu, lecz nowotwór układu chłonnego, którego występowanie wiąże się przede wszystkim z implantami o teksturowanej powierzchni.

Do objawów mogących wskazywać na BIA-ALCL należą nagłe, jednostronne powiększenie piersi, nagromadzenie płynu wokół implantu, ból, wyczuwalny guz, stwardnienie piersi lub powiększenie węzłów chłonnych. Dolegliwości te najczęściej pojawiają się po upływie kilku lat od operacji i wymagają możliwie szybkiej konsultacji lekarskiej oraz odpowiedniej diagnostyki.

Opisywano również bardzo rzadkie przypadki innych nowotworów powstających w torebce implantu, w tym raka płaskonabłonkowego związanego z implantem piersiowym (BIA-SCC). Dostępne dane na jego temat są nadal ograniczone, dlatego ważne jest zgłaszanie lekarzowi każdej późnej zmiany wyglądu, wielkości lub spoistości piersi.

Wczesne wykrywanie raka piersi u kobiet z implantami

Najpopularniejszymi metodami wczesnego wykrycia rozwijającego się raka piersi jest ich regularna kontrola przez same kobiety oraz badania mammograficzne. W przypadku wszczepionych implantów czynności te mogą być utrudnione.

Przeprowadzając samobadanie piersi kobiety z implantami powinny zwrócić szczególną uwagę na każdą zmianę w wielkości, kształcie lub spoistości piersi, a także sprawdzać regularnie czy pod pachami nie ma zgrubień, mogących odpowiadać powiększonym węzłom chłonnym. Co pół roku wskazana jest kontrola u ginekologa z wnikliwym badaniem piersi przez lekarza.

Badania obrazowe

Stosowane obecnie, wypełnione silikonem protezy piersi trzeciej generacji posiadają wielowarstwową powłokę o bardzo dobrej szczelności, a jednocześnie są na tyle cienkie, że posiadają naturalną konsystencję. Ich wadą jest niestety nieprzejrzystość dla promieni rentgenowskich, co znacznie utrudnia wykonanie mammografii.

Zarówno implanty silikonowe, jak i wypełnione solą fizjologiczną mogą zasłaniać część tkanki piersi podczas mammografii. Pacjentka powinna poinformować pracownię o implantach już podczas zapisywania się na badanie. Oprócz standardowych projekcji wykonuje się wówczas dodatkowe zdjęcia z odsunięciem implantu, nazywane projekcjami Eklunda.

Alternatywne techniki diagnostyczne, takie jak rezonans magnetyczny (MRI) oraz ultrasonografia, coraz częściej są zalecane jako uzupełnienie mammografii u kobiet z implantami. MRI pozwala na dokładniejszą ocenę zarówno stanu implantu, jak i otaczających tkanek gruczołu piersiowego.

U kobiet bez objawów posiadających implanty silikonowe kontrolę ich integralności za pomocą USG lub rezonansu magnetycznego bez kontrastu zaleca się rozpocząć po 5–6 latach od operacji, a następnie powtarzać co 2–3 lata. Badania te służą przede wszystkim wykrywaniu bezobjawowego pęknięcia implantu i nie zastępują mammografii ani innych badań onkologicznych. Rezonans piersi z kontrastem wykonuje się natomiast według wskazań wynikających z ryzyka zachorowania lub podejrzenia zmiany nowotworowej.

Leczenie raka piersi u kobiet z implantami

W przypadku raka piersi u kobiet z wszczepionymi implantami procedury medyczne niczym nie różnią od standardowego postępowania, chociaż jeszcze do niedawna uważano, że istnieją przeciwwskazania do leczenia oszczędzającego, polegającego na usunięciu guza z dużym marginesem tkanek a nie całej piersi oraz zaaplikowaniu serii naświetlań (radioterapii).

W 2008 roku naukowcy zweryfikowali pogląd na tą sprawę i doszli do wniosku, że u kobiet z wszczepionymi implantami można, bez obaw, wykonać zabieg oszczędzający. Co istotne, także rokowanie w przypadku stwierdzonego raka piersi jest podobne jak w przypadku pozostałych kobiet.

Radioterapia może zwiększać ryzyko stwardnienia torebki włóknistej, deformacji piersi, bólu oraz pogorszenia efektu kosmetycznego. U pacjentek po rekonstrukcji implantem może także zwiększać ryzyko ponownej operacji lub utraty rekonstrukcji. Nie oznacza to jednak, że radioterapia jest przeciwwskazana – jej korzyści onkologiczne ocenia się indywidualnie.

Implanty a operacja i rekonstrukcja

Obecność implantów może jednak wpływać na zakres zabiegu chirurgicznego, szczególnie jeśli doszło do uszkodzenia implantu lub utworzenia torebki włóknistej. W takich przypadkach często wykonuje się jednoczasową wymianę lub usunięcie implantu. W razie potrzeby możliwa jest rekonstrukcja piersi – zarówno za pomocą nowych implantów, jak i z użyciem własnych tkanek pacjentki.

W niektórych przypadkach kobiety po leczeniu onkologicznym decydują się na całkowite usunięcie implantów. Decyzja ta jest zazwyczaj podejmowana po konsultacji z chirurgiem onkologiem i chirurgiem plastycznym, uwzględniając względy zdrowotne i osobiste.

Świadomy wybór i profilaktyka

Każda kobieta rozważająca zabieg augmentacji piersi powinna być świadoma potencjalnych korzyści i ryzyk, w tym wpływu implantów na diagnostykę i leczenie raka piersi. Przed podjęciem decyzji warto zasięgnąć opinii kilku specjalistów – chirurga plastycznego, onkologa oraz radiologa – aby uzyskać pełny obraz ewentualnych konsekwencji.

Wybór odpowiedniego rodzaju implantu (tekstura powierzchni, wypełnienie, kształt) powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjentki oraz zaleceń medycznych. Coraz większą popularnością cieszą się implanty o gładkiej powierzchni, które według aktualnych badań wiążą się z niższym ryzykiem wystąpienia BIA-ALCL.

Równie ważna jak sam zabieg jest późniejsza kontrola stanu zdrowia – regularne badania obrazowe, samokontrola oraz szybkie reagowanie na ewentualne objawy pozwalają zwiększyć bezpieczeństwo kobiet z implantami i umożliwiają wczesne wykrycie niepokojących zmian.