Leczenie żylaków powrózka nasiennego metodą embolizacji

Jak podają współczesne źródła, żylaki powrózka nasiennego występują u około 15% męskiej populacji, a w grupie mężczyzn z niepłodnością – zwykle u około 35–40% (w niepłodności wtórnej odsetek może być jeszcze wyższy). Powrózek nasienny (łac. funiculus spermaticus) to struktura anatomiczna, będąca skupiskiem wszystkich naczyń, nerwów i mięśni wchodzących i wychodzących z moszny.

Warto podkreślić, że żylaki powrózka nasiennego znacznie częściej występują po stronie lewej, co wynika z odmiennych warunków anatomicznych odpływu żylnego. Lewa żyła jądrowa uchodzi do żyły nerkowej pod kątem prostym, co sprzyja wzrostowi ciśnienia żylnego i powstawaniu zastoju krwi. Zmiany obustronne lub prawostronne występują rzadziej i mogą wymagać pogłębionej diagnostyki.

Żylaki powrózka nasiennego – przyczyny i mechanizm powstawania

O żylakach powrózka nasiennego mówimy, gdy dochodzi do nieprawidłowego poszerzenia splotu żylnego wiciowatego, w którego skład wchodzą dwie żyły nasieniowodu oraz żyły mięśnia dźwigacza jądra, z których następnie powstaje żyła jądrowa. Zastój krwi w żyle prowadzi do obrzęku i bólu worka mosznowego oraz podwyższenia temperatury jądra, co wpływa na obniżoną jakość nasienia. Żylaki powrózka nasiennego są jedną z częstych przyczyn niepłodności u mężczyzn.

U części pacjentów schorzenie przebiega bezobjawowo i jest wykrywane przypadkowo, np. podczas diagnostyki niepłodności. U innych dominują objawy takie jak uczucie ciężkości moszny, tępy ból nasilający się w pozycji stojącej lub po wysiłku fizycznym oraz widoczne poszerzone naczynia żylne.

Najczęstsze objawy żylaków powrózka nasiennego:

• uczucie ciężkości w mosznie
• tępy ból nasilający się podczas stania lub wysiłku
• obrzęk lub dyskomfort w obrębie worka mosznowego
• widoczne lub wyczuwalne poszerzone naczynia żylne
• pogorszenie parametrów nasienia w badaniach kontrolnych

Leczenie żylaków powrózka nasiennego – dostępne metody

Wskazaniem do leczenia żylaków powrózka nasiennego są dolegliwości bólowe powodujące dyskomfort, związane z obrzękiem worka mosznowego oraz prowadzące do zaburzeń spermatogenezy i niepłodności. W leczeniu stosuje się najczęściej metodę operacyjną oraz wewnątrznaczyniową embolizację. Metoda operacyjna polega na chirurgicznym podwiązaniu żyły jądrowej i jest obarczona ryzykiem powikłań.

Decyzja o wyborze metody leczenia powinna być podejmowana indywidualnie, z uwzględnieniem wieku pacjenta, nasilenia objawów, wyników badania nasienia oraz planów prokreacyjnych. W aktualnych wytycznych coraz częściej podkreśla się rolę technik małoinwazyjnych jako skutecznej alternatywy dla klasycznej chirurgii.

Embolizacja żylaków powrózka nasiennego – przebieg zabiegu

Embolizacja żylaków powrózka nasiennego jest to zamierzone zamknięcie światła naczynia tętniczego lub żylnego. W przypadku embolizacji żyły jądrowej najczęściej stosowanym materiałem są wolne spirale embolizacyjne, skutecznie zamykające naczynie. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym i najczęściej wymaga krótkiej hospitalizacji.

Procedura rozpoczyna się od wykonania badania flebograficznego, w czasie którego potwierdza się obecność żylaków. Następnie przez cewnik podaje się do żyły 2% aetoxysklerol, który jest środkiem obliterującym, powodującym zarośnięcie światła żyły. Kolejnym krokiem jest wprowadzenie spirali, które trwale zamykają naczynie.

Główne etapy zabiegu embolizacji:

• wykonanie badania flebograficznego i potwierdzenie zmian
• podanie środka obliterującego do światła żyły
• wprowadzenie spiral embolizacyjnych zamykających naczynie
• kontrolne badanie flebograficzne po zakończeniu procedury

Na zakończenie zabiegu ponownie wykonuje się kontrolne badanie flebograficzne, które w przypadku prawidłowo przeprowadzonej procedury wykazuje brak przepływu krwi w żyle jądrowej.

Współczesne doniesienia wskazują, że coraz częściej stosuje się nowoczesne materiały embolizacyjne oraz zaawansowane techniki obrazowania, co pozwala na dokładniejsze zamknięcie naczyń i ograniczenie ryzyka nawrotu choroby.

Skuteczność embolizacji i wpływ na płodność

Embolizacja wewnątrznaczyniowa jest metodą małoinwazyjną, stanowiącą alternatywę dla leczenia operacyjnego, o porównywalnej skuteczności klinicznej i niewielkim ryzyku powikłań.

Skuteczność techniczna embolizacji u chorych z żylakami powrózka nasiennego wynosi około 90–96%, a ryzyko nawrotu choroby jest zazwyczaj niskie (najczęściej 5–10%), zależnie od metody i kontroli pooperacyjnej.

Badania opublikowane w ostatnich latach potwierdzają korzystny wpływ embolizacji na parametry nasienia, takie jak koncentracja i ruchliwość plemników. Poprawa jest zwykle obserwowana po kilku miesiącach, zgodnie z fizjologicznym cyklem spermatogenezy.

Paweł Poluha i wsp. dokonali retrospektywnej oceny skuteczności leczenia żylaków powrózka nasiennego metodą embolizacji u 424 pacjentów. Po 24 miesiącach od zabiegu badanie kontrolne przeprowadzono u 316 z nich, a pozytywny wynik leczenia stwierdzono u 96,5% badanych.

Ponadto stwierdzono, że z 72 mężczyzn, którzy mieli wykonany zabieg z powodu niepłodności męskiej, aż 42 uzyskało potomstwo w ciągu 24 miesięcy obserwacji.

Rekonwalescencja po embolizacji żylaków powrózka nasiennego

Dodatkową zaletą embolizacji jest krótki czas rekonwalescencji – w wielu krajach zabieg wykonywany jest w trybie ambulatoryjnym, dzięki czemu pacjenci szybko wracają do aktywności. Embolizacja żylaków powrózka nasiennego jest procedurą refundowaną przez NFZ.

Zalecenia po embolizacji żylaków powrózka nasiennego:

• krótkotrwałe ograniczenie intensywnego wysiłku fizycznego
• kontrola urologiczna lub andrologiczna zgodnie z zaleceniami
• ocena efektu leczenia i ewentualnych zmian parametrów nasienia

Po zabiegu zaleca się czasowe ograniczenie wysiłku fizycznego oraz kontrolę urologiczną lub andrologiczną, która pozwala ocenić efekt leczenia i ewentualne zmiany parametrów nasienia.