Objawy alkoholizmu: 10 sygnałów, których nie wolno ignorować

Początki alkoholizmu – jak rozpoznać pierwsze objawy?

Pierwsze objawy uzależnienia od alkoholu często pozostają niezauważone – zarówno przez osobę pijącą, jak i przez jej otoczenie. To właśnie dlatego początki alkoholizmu bywają tak zdradliwe.

Faza wstępna (prealkoholowa)

Na tym etapie alkohol służy głównie do relaksu i poprawy nastroju. Pojawia się psychiczne przywiązanie do alkoholu jako „leku” na stres czy napięcie. Z czasem rośnie tolerancja – osoba potrzebuje coraz większej ilości trunku, by osiągnąć ten sam efekt. To moment, w którym pozornie „niewinne” picie może przekształcić się w poważne uzależnienie psychiczne.

Faza ostrzegawcza

Charakterystyczne dla tej fazy są tzw. palimpsesty, czyli luki w pamięci po spożyciu alkoholu. Osoba zaczyna pić w samotności, często ukrywa fakt spożycia przed innymi. Pojawia się wewnętrzny konflikt – świadomość, że picie wymyka się spod kontroli, idzie w parze z próbami usprawiedliwienia tego zachowania. Częstym objawem staje się również zapijanie kaca (klinowanie).

Faza ostra

W tej fazie życie osoby uzależnionej zaczyna kręcić się wyłącznie wokół alkoholu. Alkoholik zaniedbuje obowiązki, relacje i swoje zdrowie. Celem staje się utrzymanie stanu odurzenia, by uniknąć objawów odstawienia. Częste są epizody agresji, izolacji społecznej, a także pojawiające się ciągi alkoholowe – dni lub tygodnie intensywnego picia przerywane krótkimi okresami abstynencji.

Faza chroniczna (przewlekła)

Na tym etapie uzależnienie od alkoholu osiąga swoje apogeum. Osoba pije niemal bez przerwy – już nie dla przyjemności, ale z przymusu. Tolerancja na alkohol maleje, a objawy zespołu abstynencyjnego są bardzo nasilone. Rozwijają się ciężkie powikłania neurologiczne i somatyczne, takie jak padaczka alkoholowa, otępienie czy psychozy. To faza największego zagrożenia życia – bez leczenia kończy się często śmiercią.

Fizyczne i psychiczne objawy choroby alkoholowej

Objawy choroby alkoholowej wpływają zarówno na ciało, jak i psychikę osoby uzależnionej. Fizyczne objawy alkoholizmu dotyczą niemal wszystkich układów w organizmie.

U alkoholików często obserwuje się:

• zmiany skórne: zażółcenie skóry, przyspieszone starzenie, naczyniaki, rumień twarzy,
• problemy z układem sercowo-naczyniowym: nadciśnienie, arytmie, niewydolność krążenia,
• choroby układu pokarmowego: wrzody, zapalenie trzustki, marskość wątroby,
• uszkodzenie nerek i zaburzenia elektrolitowe,
• zaburzenia hormonalne: niepłodność, impotencja, rozregulowanie cyklu miesiączkowego,
• zwiększoną podatność na nowotwory, m.in. gardła, krtani, przełyku.

Równie wyniszczające są objawy psychiczne. Alkohol powoduje:

• stany depresyjne,
• lęki, agresję, zaburzenia osobowości,
• osłabienie pamięci i koncentracji,
• zachowania impulsywne i autodestrukcyjne.

Kiedy picie przestaje być „normalne”? Czy jestem alkoholikiem?

Picie alkoholu przestaje być „normalne”, gdy przestajesz nad nim panować – a niekoniecznie wtedy, gdy pijesz codziennie. Choroba alkoholowa to przewlekły zespół objawów somatycznych, poznawczych i emocjonalnych, w którym alkohol staje się najważniejszym elementem życia. WHO definiuje alkoholizm jako kompulsywne picie, które wykracza poza normy społeczne i prowadzi do fizycznego oraz psychicznego wyniszczenia.

Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 alkoholizm jest zaburzeniem pierwotnym, które prowadzi do:

• utraty kontroli nad piciem,
• występowania objawów abstynencyjnych,
• pogłębiających się zaburzeń psychicznych i somatycznych.

Objawy uzależnienia od alkoholu – 10 typowych sygnałów ostrzegawczych

Jeśli zauważysz u siebie lub bliskiej osoby co najmniej trzy z poniższych objawów, może to oznaczać rozwój uzależnienia od alkoholu.

• 1. Głód alkoholowy – silne, trudne do opanowania pragnienie wypicia.
• 2. Brak kontroli – nieumiejętność zatrzymania się po jednej czy dwóch porcjach alkoholu.
• 3. Zespół abstynencyjny – bezsenność, drżenie rąk, nudności, nadciśnienie.
• 4. Wzrost tolerancji – konieczność wypijania coraz większych dawek.
• 5. Klinowanie – picie, by złagodzić objawy abstynencji.
• 6. Picie według schematu – np. codziennie wieczorem, zawsze po pracy.
• 7. Zaniedbywanie obowiązków – dom, praca, relacje schodzą na dalszy plan.
• 8. Samotne spożywanie alkoholu – nie dla towarzystwa, ale z potrzeby.
• 9. Ukrywanie picia – przed rodziną, znajomymi, współpracownikami.
• 10. Zaprzeczanie problemowi – racjonalizowanie, porównywanie się do „gorszych”.

Czy alkoholik zawsze pije codziennie? Mity na temat uzależnienia

Nie, alkoholik nie musi pić codziennie. To jeden z najczęstszych mitów, który utrudnia rozpoznanie problemu – zarówno osobie uzależnionej, jak i jej bliskim. W rzeczywistości wiele osób zmagających się z uzależnieniem prowadzi pozornie normalne życie – pracują, mają rodziny, a mimo to ich relacja z alkoholem jest chorobowa. To tzw. wysokofunkcjonujący alkoholicy, którzy często przez lata utrzymują pozory normalności.

Jak pomóc osobie uzależnionej od alkoholu? Co robić, gdy podejrzewasz alkoholizm u bliskiego?

Pomoc osobie z problemem alkoholowym wymaga cierpliwości, wiedzy i zdecydowania. Najtrudniejszy moment to ten, w którym chory nie dostrzega jeszcze problemu – albo aktywnie mu zaprzecza.

Co możesz zrobić?

• Zacznij od rozmowy – spokojnej, nieoskarżającej, pełnej troski.
• Nie usprawiedliwiaj i nie ukrywaj konsekwencji picia.
• Zaproponuj wsparcie – wspólne pójście na konsultację, telefon do ośrodka.
• Zachęć do wykonania testu AUDIT – dostępny bezpłatnie online na stronie PARPA.

Gdzie szukać pomocy? Leczenie alkoholizmu krok po kroku

Leczenie alkoholizmu w Polsce jest ogólnodostępne i bezpłatne – nie wymaga skierowania ani spełnienia dodatkowych warunków.

Pomocy udzielają m.in.:

• poradnie leczenia uzależnień,
• oddziały szpitalne,
• ośrodki terapii dziennej i całodobowej.

Proces leczenia obejmuje:

• diagnozę i konsultację,
• detoks organizmu,
• psychoterapię indywidualną i grupową,
• wsparcie farmakologiczne,
• terapię nawrotów i utrwalającą,
• pracę z rodziną i współuzależnionymi.

W Polsce dominującym modelem leczenia jest model Minnesota, oparty na idei trzeźwości, pracy w grupie oraz programie 12 kroków wspólnoty AA.

Co robić, gdy osoba uzależniona nie chce podjąć leczenia?

Jeśli chory odmawia leczenia, możliwe jest skierowanie go na terapię przymusową na mocy ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

Procedura wygląda następująco:

1. Członek rodziny zgłasza sprawę do Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.
2. Komisja kieruje osobę na badanie przez biegłego.
3. Po potwierdzeniu uzależnienia sąd może nałożyć obowiązek leczenia.

Czy można samodzielnie wyjść z alkoholizmu?

Choć zdarzają się przypadki samodzielnego wyjścia z nałogu, skuteczne leczenie alkoholizmu wymaga wsparcia specjalistów. Zbyt wiele osób bagatelizuje objawy, tracąc cenny czas. Samodzielna walka z nałogiem często kończy się nawrotem, dlatego:

• nie wstydź się prosić o pomoc,
• skorzystaj z pomocy psychoterapeuty, lekarza, grup wsparcia,
• wykonaj test AUDIT – to dobry początek.