Operacja przepukliny brzusznej z użyciem siatki

Przepukliny, choć w większości bezobjawowe, mogą prowadzić w niektórych sytuacjach do poważnych następstw. Powikłanie w postaci uwięźnięcia przepukliny jest stanem zagrożenia życia, który wymaga pilnej interwencji chirurgicznej. Wynika z tego, że przepuklinę najlepiej zoperować gdy nie doszło jeszcze do żadnych związanych z nią komplikacji.

Obecnie uważa się, że metody leczenia zachowawczego z wykorzystaniem tzw. pasa przepuklinowego są nieefektywne i powinny być stosowane jedynie w wyjątkowych przypadkach. Jedynie przeprowadzenie odpowiedniego zabiegu chirurgicznego daje pacjentowi możliwość wyleczenia przepukliny i trwałego pozbycia się związanych z nią problemów.

Operacja przepukliny brzusznej z siatką – metody

Operację przepukliny brzusznej można przeprowadzić tzw. metodą napięciową lub beznapięciową. Klasyczne, napięciowe metody korekcji przepuklin polegają na tym, że w procesie zamykania wrót przepuklin wykorzystuje się tkanki własne pacjenta. Odpowiednie zszycie wybranych struktur powoduje, że zszywane tkanki są napięte, co wpływa m.in. na ryzyko nawrotu przepukliny w miejscu operowanym.

Rozwój medycyny sprawił, że możliwe stało się wykorzystanie w operacjach przepuklin specjalnych siatek, wykonanych z materiałów syntetycznych, m.in. polipropylenu lub poliestru, w procesie zamykania wrót przepuklin. Odpowiednio wprowadzona i umocowana w ciele pacjenta siatka powoduje, że tkanki własne pacjenta nie są narażone na nadmierne naciągnięcie i napięcie.

Zabiegi z użyciem specjalnych siatek nazywane są operacjami beznapięciowymi.

W wielu ośrodkach stosuje się także techniki laparoskopowe (małoinwazyjne), w których siatkę wprowadza się do jamy brzusznej przez kilka niewielkich nacięć. O wyborze metody (otwarta vs laparoskopowa, z siatką lub bez) decydują m.in. typ i wielkość przepukliny, choroby współistniejące, wcześniejsze operacje oraz preferencje i doświadczenie zespołu chirurgicznego.

Jak działa siatka przepuklinowa?

Same siatki przepuklinowe, zwane też łatami, mają dwie różne powierzchnie, z których jedna jest kierowana przez chirurga w stronę wnętrza jamy brzusznej, a druga w kierunku ściany brzucha. Obie powierzchnie charakteryzują się różnymi właściwościami. Powierzchnia skierowana do wnętrza jamy brzusznej, a więc również jelit, nie wywołuje reakcji zapalnej ze strony pobliskich tkanek.

Ewentualny stan zapalny w tej części naszego ciała mógłby stać się przyczyną groźnych dla zdrowia i życia powikłań w postaci zwężenia, a nawet niedrożności jelit. Powierzchnia zewnętrzna siatki, skierowana w stronę rany operacyjnej, wywołuje lokalny odczyn zapalny, który wspomaga proces stabilizacji wprowadzonej łaty. Proces ten sprawia, że umieszczona w ciele pacjenta siatka lepiej przylega do otaczających tkanek, co wpływa na zapobieganie nawrotom przepuklin w tym miejscu.

Przeciwwskazania do użycia siatki

Kiedy z siatki można zrezygnować lub odroczyć jej użycie? Najczęściej decyduje o tym chirurg. Przeciwwskazania obejmują przede wszystkim sytuacje zwiększające ryzyko zakażenia lub złego gojenia.

Do najważniejszych przeciwskazań należą:

• aktywne zakażenie w polu operacyjnym lub uogólnione (bezwzględne przeciwwskazanie),
• zanieczyszczone pole operacyjne (np. w przypadku martwicy jelita i konieczności jego resekcji) – zwykle rozważa się inną taktykę lub odroczenie wszczepienia siatki,
• duże ryzyko zaburzeń gojenia (np. niekontrolowana cukrzyca, ciężkie niedożywienie) – decyzja jest indywidualna,
• rzadkie uczulenie na składniki siatki – wymaga użycia innego materiału lub innej techniki.

Przygotowanie do operacji przepukliny

W wybranych przypadkach (np. niektóre przepukliny pachwinowe operowane metodą otwartą) możliwe jest też znieczulenie miejscowe lub przewodowe – zakres znieczulenia dobiera anestezjolog.

Przygotowanie do zabiegu – najważniejsze kroki:

• konsultacja chirurgiczna i anestezjologiczna, zlecone badania (np. krew, EKG w zależności od wieku i chorób),
• omówienie przyjmowanych leków; niektóre (np. leki przeciwkrzepliwe) mogą wymagać modyfikacji według zaleceń lekarza,
• zaprzestanie palenia tytoniu i optymalizacja chorób przewlekłych (np. cukrzycy) – zmniejsza ryzyko powikłań,
• post zgodnie z instrukcją anestezjologa przed znieczuleniem,
• plan powrotu do domu (osoba towarzysząca, transport) i przygotowanie opieki na pierwsze dni po zabiegu.

Rodzaje przepuklin brzusznych i leczenie

Przepukliny brzuszne dzielą się m.in. na:

• pachwinowe,
• udowe,
• kresy białej,
• pępowinowe.

Sposób leczenia różni się w zależności od typu i wielkości przepukliny, pierwszorazowej czy nawrotowej, a także od chorób współistniejących i stylu życia pacjenta. Spośród nich jedną z częściej spotykanych przepuklin jest przepuklina pachwinowa, którą obecnie najczęściej leczy się tzw. metodą Lichtensteina.

W metodzie Lichtensteina lekarz przeprowadzający zabieg kolejno wypreparowuje worek przepuklinowy, odprowadza jego zawartość do jamy brzusznej, a następnie zamyka wrota przepukliny z użyciem siatki, która wzmacnia tylną ścianę kanału pachwinowego. Jest to otwarta operacja z niedużego nacięcia w pachwinie, podczas której płaska siatka działa jak „łata” wzmacniająca osłabione miejsce.

Rekonwalescencja po operacji przepukliny

W operacjach przepuklin brzusznych siatki mocowane są do okolicznych tkanek szwami, a rozrost tkanki łącznej w sąsiedztwie i pełna stabilizacja wszczepionego materiału zachodzą zazwyczaj po około 2 tygodniach od zabiegu.

 Postępowanie po operacji i rehabilitacja:

• wczesne uruchamianie (spacer już w dniu zabiegu lub następnego dnia) – zmniejsza ryzyko zakrzepicy i przyspiesza rekonwalescencję,
• stosowanie leków przeciwbólowych zgodnie z zaleceniem; umiarkowany ból i tkliwość w okolicy rany są zwykle przejściowe,
• opieka nad raną: utrzymanie opatrunku i skóry w czystości; kąpiel/prysznic według wskazań zespołu operującego,
• stopniowy powrót do aktywności: zwykle lekkie czynności domowe po kilku dniach, praca biurowa po 1–2 tygodniach, a praca fizyczna i sport po kilku tygodniach – dokładne terminy ustala chirurg,
• unikanie dźwigania ciężarów przez pierwsze tygodnie, aby nie zwiększać ciśnienia w jamie brzusznej,
• ćwiczenia oddechowe i proste ćwiczenia aktywujące mięśnie głębokie tułowia mogą być wprowadzane stopniowo według zaleceń,
• kontrola w poradni w ustalonym terminie; usunięcie szwów (jeśli nie są wchłanialne) zgodnie z zaleceniem.

Powikłania po operacji przepukliny

Należy pamiętać, że każdy zabieg operacyjny jest obarczony nawet znikomym ryzykiem powikłań. W przypadku operacji przepuklin może wystąpić m.in. zakażenie rany pooperacyjnej czy powstanie krwiaka. Nowoczesne technologie i materiały stosowane w chirurgii przepuklinowej znacząco zredukowały ryzyko nawrotu przepukliny, jednak nie eliminują go całkowicie.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

W niektórych przypadkach mogą wystąpić także problemy związane z reakcją organizmu na zastosowany materiał siatkowy. Należy więc monitorować objawy takie jak ból, obrzęk czy zaczerwienienie w miejscu operacji i skonsultować się z lekarzem w przypadku ich wystąpienia. U niektórych pacjentów po operacji przepuklin pachwinowych może pojawić się przewlekły ból lub przejściowe drętwienie w okolicy pachwiny; w razie utrzymywania się dolegliwości konieczna jest kontrola u specjalisty.