Przepuklina brzuszna u dziecka

Przepukliną (łac. hernia) określa się stan patologicznego przemieszczenia się narządów jamy brzusznej lub ich fragmentów (np. pętli jelitowych, otrzewnej). Wyróżnia się co najmniej kilka postaci tego problemu: u pacjentów rozpoznawane mogą być m.in. przepukliny pępkowe, udowe czy pachwinowe.

Schorzenia z tej grupy pojawiają się już w trakcie życia (wtedy określane są jako nabyte), jednak bywają one również wrodzone. Przepukliny u dzieci różnią się wieloma cechami od tych, które występują u osób dorosłych, a różnice te dotyczą zarówno czynników ryzyka, jak i postępowania terapeutycznego w przypadku zdiagnozowania problemu.

Przepuklina brzuszna u dziecka – objawy i pierwsze sygnały

Przepuklina brzuszna u dzieci może manifestować się poprzez różne objawy, zależne od lokalizacji i wielkości przepukliny.

Najczęstsze objawy obejmują:

• wybrzuszenie w okolicy brzucha - jest to najbardziej charakterystyczny objaw przepukliny. Wybrzuszenie może być widoczne szczególnie podczas kaszlu, płaczu lub napinania mięśni brzucha.
• ból lub dyskomfort - dzieci mogą odczuwać ból lub dyskomfort w miejscu przepukliny, zwłaszcza przy wysiłku fizycznym lub podczas kaszlu.
• obrzęk i tkliwość - obszar wokół przepukliny może być obrzęknięty i bolesny przy dotyku.
• problemy trawienne - w niektórych przypadkach przepuklina może prowadzić do problemów z trawieniem, takich jak wymioty, nudności lub trudności z wypróżnianiem.

Nie każda przepuklina powoduje dolegliwości bólowe - szczególnie u najmłodszych dzieci objawy mogą być bardzo dyskretne i ograniczać się jedynie do widocznego uwypuklenia.

Objawy przepukliny u niemowląt i starszych dzieci

Objawy przepukliny brzusznej mogą różnić się w zależności od wieku dziecka.

Noworodki i niemowlęta

U najmłodszych dzieci przepukliny, szczególnie przepuklina pępkowa, mogą być łatwo zauważalne jako miękkie wybrzuszenie wokół pępka. Przepukliny te często nie powodują dużego dyskomfortu i mogą samoistnie zniknąć w ciągu pierwszych lat życia. Jednakże, jeśli dziecko jest niespokojne, ma problemy z karmieniem lub wymiotuje, konieczna jest konsultacja lekarska.

Dzieci starsze

U starszych dzieci przepuklina może objawiać się bardziej widocznym wybrzuszeniem i bólem podczas aktywności fizycznej. Dzieci mogą skarżyć się na uczucie ciężkości lub dyskomfort w okolicy przepukliny, szczególnie po długim okresie stania lub biegania.

Nastolatki

W tej grupie wiekowej przepukliny mogą być bardziej związane z urazami sportowymi lub podnoszeniem ciężkich przedmiotów. Objawy mogą obejmować wyraźne bóle, które nasilają się przy wysiłku, oraz widoczne i trwałe wybrzuszenie w okolicy brzucha

Przepuklina brzuszna może powodować ból, ale stopień i charakter bólu mogą się różnić w zależności od rodzaju przepukliny, jej wielkości oraz stanu zaawansowania.

Może być odczuwany dyskomfort, ucisk lub tępy ból w okolicy przepukliny, szczególnie podczas wysiłku fizycznego, kaszlu, kichania lub podnoszenia ciężkich przedmiotów.

W niektórych przypadkach ból może promieniować do innych części ciała, np. do pleców lub nóg, w zależności od lokalizacji przepukliny. W przypadku uwięźnięcia przepukliny ból może stać się nagły, ostry i intensywny i wymaga natychmiastowej interwencji medycznej.

Ból może być także związany z innymi dolegliwościami, takimi jak nudności, wymioty, zaparcia czy gorączka, co może wskazywać na powikłania.

Przepuklina u dziecka – przyczyny wrodzone i nabyte

Podanie dokładnej częstości występowania przepuklin brzusznych u dzieci jest niemożliwe, ponieważ zmienia się ona w zależności od tego, jaką grupę pacjentów poddaje się ocenie. Nie ma jednak wątpliwości co do tego, że skala problemu jest większa w przypadku dzieci urodzonych przedwcześnie.

Do powstawania przepuklin mogą przyczyniać się również:

• czynniki genetyczne,
• zaburzenia syntezy kolagenu,
• choroby wpływające na osłabienie tkanki łącznej,
• predyspozycje rodzinne,
• czynniki środowiskowe - przewlekły kaszel, zaparcia, nadwaga.

Nabyte przyczyny przepukliny brzusznej

Choć przepukliny brzuszne u dzieci są zazwyczaj wrodzone, istnieją również przypadki przepuklin nabytych.

Mogą one wynikać z osłabienia ściany brzucha na skutek:

• operacji chirurgicznych, gdzie nacięcia mogą osłabić mięśnie i powięzi brzucha,
• urazy brzucha, które mogą uszkodzić struktury brzuszne i sprzyjać powstawaniu przepukliny,
• zwiększonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego, co może być wynikiem uporczywego kaszlu, zaparć lub podnoszenia ciężkich przedmiotów.

Leczenie przepukliny u dziecka – obserwacja czy operacja?

Opisywane aspekty mają bardzo istotne znaczenie dla przebiegu klinicznego przepuklin brzusznych u dzieci. Otóż w momencie, gdy na skutek rozwoju dziecka obecne wcześniej ubytki w ścianie jamy brzusznej ulegną zamknięciu, część przepuklin może samoistnie przemijać. Taką sytuację obserwuje się m.in. w przypadku przepukliny pępkowej u dzieci, dlatego nie zaleca się leczenia tej dolegliwości od razu po jej rozpoznaniu.

Jeżeli problem nie wiąże się z przykrymi objawami, możliwe jest czekanie i baczne obserwowanie przepukliny. W większości przypadków przepuklina pępkowa zanika przed ukończeniem przez dziecko 2. roku życia.

Podane powyżej informacje mogą wzbudzać lęk u rodziców, podkreślić należy jednak pewien istotny aspekt: nie wszystkie przepukliny brzuszne są groźne. Każda z nich powinna jednak zostać oceniona przez lekarza.

Operacja przepukliny i możliwe powikłania

Niestety nie każdy mały pacjent z przepukliną uniknie operacji. Leczenie zabiegowe potrzebne będzie dzieciom, u których problem nie zniknie po ukończeniu przez nie 4-5 lat. Operacje czasami stanowią jedyną metodę leczenia przepuklin - tak jest w przypadku przepuklin pachwinowych, które nie cofają się samoistnie.

Nowoczesne techniki chirurgiczne, w tym metody małoinwazyjne, pozwalają na skrócenie czasu rekonwalescencji oraz zmniejszenie ryzyka powikłań pooperacyjnych. Zabiegi te są obecnie uznawane za bezpieczne i rutynowo wykonywane u dzieci.

Nawet jeżeli operacja zostanie odroczona, dziecko i tak powinno być regularnie badane przez lekarza. Rodzice również powinni się mieć na baczności, bo istniejąca u dziecka przepuklina może podlegać uwięźnięciu, które zaliczane jest do stanów zagrożenia życia.

Objawami, sugerującymi uwięźnięcie są m.in.:

• gorączka,
• znaczny ból brzucha,
• zaczerwienienie skóry,
• obrzęk w okolicy przepukliny.

Pojawienie się tego rodzaju dolegliwości powinno skłonić rodziców dziecka do zasięgnięcia pilnej konsultacji lekarskiej.