Pessaroterapia w leczeniu nietrzymaniu moczu

Zaburzenia statyki narządów miednicy mniejszej oraz wysiłkowe nietrzymanie moczu to jedne z najczęściej występujących chorób z kręgu uroginekologii. Dolegliwości te nierzadko kwalifikują się do leczenia operacyjnego, jednak – jak zgodnie twierdzi wielu lekarzy specjalistów – z uwagi na ryzyko powikłań w każdym przypadku powinno się najpierw rozważyć terapie najmniej inwazyjne. W przypadku nietrzymania moczu zaliczamy do nich m.in. biofeedback i pessaroterapię.

Współczesna uroginekologia coraz częściej podkreśla znaczenie leczenia zachowawczego, szczególnie u pacjentek planujących ciążę, obciążonych chorobami przewlekłymi lub niekwalifikujących się do zabiegu operacyjnego. Pessaroterapia również bywa traktowana jako rozwiązanie przejściowe, umożliwiające poprawę komfortu życia przed planowanym leczeniem operacyjnym.

Pessaroterapia w leczeniu nietrzymania moczu

Jedną z metod pomocy kobietom borykającym się z wysiłkowym nietrzymaniem moczu jest pessaroterapia, czyli umieszczenie w pochwie specjalnych wkładek z antyseptycznego silikonu, zwanych pessarami. Mogą one mieć różne kształty i rozmiary (najczęściej pierścienia, talerzyka lub sześcianu), co pozwala na ich indywidualny dobór, w zależności od uwarunkowań anatomicznych pacjentki oraz jej dolegliwości.

Pessary mają za zadanie podtrzymywać kobiecy narząd rodny poprzez oparcie o mięśnie dna miednicy. Te wykorzystywane w przypadkach inkontynencji posiadają zgrubienie podpierające cewkę moczową i zapobiegające mimowolnemu transportowi moczu z pęcherza do cewki.

Aktualne wytyczne kliniczne wskazują, że pessaroterapia może być skuteczna zarówno jako element terapii skojarzonej, np. w połączeniu z ćwiczeniami mięśni dna miednicy, jak i jako samodzielna metoda leczenia. Regularne stosowanie pessara sprzyja poprawie kontroli nad oddawaniem moczu i zmniejszeniu epizodów inkontynencji.

Rodzaje pessarów na wysiłkowe nietrzymanie moczu

Do pessarów najczęściej wykorzystywanych w przebiegu nietrzymania moczu należą:

• Pessar cewkowy, który znalazł zastosowanie przede wszystkim w leczeniu nietrzymania moczu o charakterze wysiłkowym lub mieszanym. Zapobiega on ewentualnemu otwarciu górnej części cewki moczowej, do którego mogłoby dojść w przypadku znacznie zwiększonego ciśnienia w jamie brzusznej (np. podczas kaszlu).
• Pessar pierścieniowy z możliwością odkształcania – zbudowany jest z aluminiowego rdzenia, który jest na tyle plastyczny, że można go odkształcić w taki sposób, aby był idealnie dopasowany do warunków anatomicznych każdej pacjentki. Sprawdza się u kobiet, które cierpią na wysiłkowe nietrzymanie moczu, a w przeszłości przechodziły zabiegi operacyjne, w następstwie których powstały nieodwracalne zmiany anatomiczne.
• Pessar kołnierzowy – z charakterystycznym zgrubieniem na okolicę cewki moczowej. Zalecany jest u pacjentek, które nie tylko cierpią na wysiłkowe nietrzymanie moczu, ale także na obniżenie ścian pochwy lub całkowite wypadanie tego narządu.

Właściwy dobór rozmiaru wkładki dopochwowej na nietrzymanie moczu jest niezwykle ważny i wymaga niekiedy kilku wizyt u lekarza oraz wykonania USG miednicy. Zbyt mały pessar nie będzie spełniał swego zadania i będzie wysuwać się z pochwy. Zbyt duży pessar będzie stwarzał uczucie dyskomfortu, może utrudniać oddawanie moczu i będzie sprawiał kłopot przy zakładaniu i wyjmowaniu.

Zwraca się także uwagę na edukację pacjentek w zakresie samodzielnej kontroli ułożenia pessara oraz zasad prawidłowej higieny, co znacząco zmniejsza ryzyko powikłań miejscowych.

Skuteczność pessaroterapii i komfort pacjentek

Opinie dotyczące pessaroterapii w większości są pozytywne. Do niezaprzeczalnych zalet tej metody leczenia  nietrzymania moczu należą:

• szeroka dostępność pessarów w gabinetach ginekologicznych i aptekach
• szybki efekt terapeutyczny i stosunkowo wysoka skuteczność
• mała inwazyjność i brak efektów ubocznych charakterystycznych dla farmakoterapii

Podczas wizyty w gabinecie pacjentka przechodzi szkolenie z zakresu prawidłowego zakładania i zdejmowania pessara. Nietrzymanie moczu jest dolegliwością, w przypadku której zwykle nie ma konieczności całodobowego noszenia wkładki. U kobiet cierpiących na mniej zaawansowaną formę inkontynencji, dopuszczalne jest zakładanie pessarów tylko w wybranych sytuacjach, np. podczas aktywności fizycznej.

Zdecydowana większość specjalistów sugeruje także, aby przed stosunkiem płciowym usunąć pessar. Mimo iż produkt wykonany jest z delikatnego, silikonowego tworzywa, jego długotrwałe noszenie wiąże się z ryzykiem występowania upławów, a nawet odleżyn. Właśnie dlatego wszelkie niepokojące objawy należy natychmiast zgłosić lekarzowi prowadzącemu.