Sinus lift - zabieg przygotowawczy pod implanty

Dzięki zaawansowanym technologiom stomatologicznym coraz rzadziej mówi się dziś o tzw. beznadziejnych przypadkach. Przeminęły czasy, kiedy pacjent ze znacznym lub całkowitym bezzębiem mógł liczyć tylko na protezę. Współczesne zabiegi w gabinecie dentystycznym kończą się pełną odbudową zębów dzięki implantacji.

Z drugiej strony, tylko u 32% pacjentów wszczepienie implantów nie wymaga dodatkowych operacji. U reszty osób odwiedzających kliniki konieczne są zabiegi przedimplantacyjne, przygotowujące podłoże pod wszczepy. Jedną z najczęstszych przyczyn takich operacji jest niedostateczna ilość kości wyrostka zębodołowego (zbyt mała ilość kości szczęki do umieszczenia implantu).

Kiedy wykonuje się podniesienie dna zatoki szczękowej?

Do zabiegów przedimplantacyjnych należy podniesienie dna zatoki szczękowej, tzw. sinus lift. Zatoka znajduje się nad bocznym odcinkiem górnego łuku zębowego. Jeżeli ilość kości pomiędzy jej dnem a grzbietem wyrostka zębodołowego jest niewystarczająca, uzyskanie stabilnego podłoża dla implantu może nie być możliwe.

Do zmniejszenia wysokości kości dochodzi najczęściej po utracie zębów wskutek zaniku wyrostka zębodołowego i stopniowej pneumatyzacji zatoki szczękowej. Podniesienie jej dna pozwala zwiększyć ilość kości w miejscu planowanej implantacji. W zależności od warunków anatomicznych implant można wprowadzić podczas tej samej operacji albo dopiero po wygojeniu i przebudowie augmentowanego obszaru.

Planowanie i przebieg zabiegu sinus lift

Przed zabiegiem wykonuje się diagnostykę obrazową. Pantomogram może służyć do oceny wstępnej, natomiast tomografia CBCT umożliwia przestrzenną analizę wysokości i szerokości kości, budowy zatoki oraz przebiegu ważnych struktur anatomicznych. Na tej podstawie lekarz wybiera technikę zabiegu i ocenia możliwość jednoczesnego wszczepienia implantu.

Zabieg przeprowadza się najczęściej w znieczuleniu miejscowym. Polega on na ostrożnym uniesieniu błony śluzowej zatoki i utworzeniu przestrzeni, w której może powstać nowa kość. W zależności od wskazań przestrzeń tę można wypełnić materiałem augmentacyjnym.

Techniki wykorzystywane do podnoszenia dna zatoki obejmują:

• dostęp boczny, określany również jako metoda otwarta;

• dostęp przezgrzebieniowy, nazywany metodą zamkniętą;

• techniki balonowe;

• systemy hydrauliczne wspomagające unoszenie błony zatoki.

Metodę z dostępem bocznym rozwinął w latach 70. XX wieku Hilt Tatum. W 1994 roku Robert Summers opisał technikę osteotomową wykorzystującą dostęp przez grzbiet wyrostka zębodołowego.

Metody podniesienia dna zatoki

Dno zatoki podnosi się na dwa sposoby – metodą otwartą i zamkniętą. Różni je cena, czas trwania, inwazyjność i stopień ryzyka powikłań. W obydwóch wariantach umieszcza się materiał kościozastępczy pomiędzy dolną ścianą zatoki szczękowej a wyściełającą ją błoną śluzową. Operacja spłyca dno zatoki i jednocześnie pogrubia kość pacjenta. W rezultacie uzyskuje się podłoże pozwalające na wprowadzenie implantu. Zabieg jest dosyć popularnym na Zachodzie rozwiązaniem w sytuacjach, kiedy zbyt mała ilość kości nie pozwala na wprowadzenie implantu. Również w Polsce coraz więcej klinik posiada go w swojej ofercie.

Metoda otwarta

Metodę otwartą stosuje się w sytuacji, gdy grubość kości wynosi mniej niż 6-7 mm. Jest bardziej inwazyjną opcją, mimo to przeprowadzaną częściej, ponieważ można przy niej podnieść zatokę o ok. 5,0-8,0 mm, więcej niż przy metodzie zamkniętej. Po odsunięciu śluzówki chirurg wykonuje otwór w bocznej ścianie zatoki (okienko, stąd nazwa lateral window sinus lift, czyli „dojście z okna bocznego"). Precyzyjnie modeluje błonę zatoki po jej wcześniejszym uniesieniu, uzyskując w ten sposób miejsce do wprowadzenia biomateriału. Następnie umieszcza odpowiednią ilość materiału kościozastępczego, po czym przykrywa operowany obszar specjalną membraną zaporową i śluzówką. Po ok. 6 miesiącach implant i biomateriał tworzą wspólnie stabilne podłoże dla nowego zęba.

Metoda zamknięta

Z kolei metoda zamknięta jest mniej inwazyjna (nie podnosi się śluzówki i nie przebija się przez ścianę zatoki w tak rozległy sposób), ale przy niej można podnieść dno zatoki maksymalnie o 3,0-3,5 mm. Plusem tej opcji jest możliwość jednoczesnego wprowadzenia implantu praktycznie w każdym przypadku. Natomiast wadą zabiegu jest większe ryzyko perforacji błony śluzowej dna zatoki – chirurg nie ma tu pełnej kontroli wzrokowej. Materiał kościozastępczy wprowadza przez otwór na wszczep (na grzbiecie wyrostka zębowego), a przed zabiegiem wykonuje dokładną diagnostykę radiologiczną.

Nowoczesne materiały i technologie

W ostatnich latach rośnie zainteresowanie materiałami kościozastępczymi pochodzenia syntetycznego oraz biokompatybilnymi membranami resorbowalnymi, które eliminują konieczność ich usuwania. Według badań klinicznych mogą one przyspieszyć proces gojenia oraz zmniejszyć ryzyko stanów zapalnych.

Zalety nowoczesnych materiałów kościozastępczych:

• brak konieczności usuwania membrany,

• szybsze gojenie i regeneracja kości,

• zmniejszone ryzyko stanów zapalnych,

• wysoka biokompatybilność z tkankami.

Kwalifikacja i przeciwwskazania do sinus liftu

Przed zabiegiem lekarz ocenia stan jamy ustnej, ilość pozostałej kości oraz budowę zatoki szczękowej. Znaczenie mają także higiena jamy ustnej, palenie tytoniu, choroby przewlekłe i przyjmowane leki. W przypadku podejrzenia choroby zatok może być potrzebna konsultacja laryngologiczna.

Przeciwwskazaniem lub powodem odroczenia zabiegu mogą być:

• aktywne zapalenie zatoki szczękowej;

• nieleczone zakażenia zębopochodne i choroby przyzębia;

• niewyrównana cukrzyca lub inne choroby zwiększające ryzyko zabiegowe;

• nieprawidłowa higiena jamy ustnej;

• brak możliwości przestrzegania zaleceń pozabiegowych;

• niektóre zaburzenia krzepnięcia oraz leki wpływające na gojenie kości.

Możliwe powikłania po podniesieniu dna zatoki

Sinus lift jest przewidywalnym zabiegiem, jednak jak każda operacja wiąże się z ryzykiem powikłań. Najczęstszym problemem śródoperacyjnym jest perforacja błony Schneidera, czyli błony śluzowej wyściełającej zatokę. Sposób postępowania zależy od wielkości uszkodzenia – może obejmować zabezpieczenie go błoną kolagenową, zmianę planu operacji albo odroczenie zabiegu.

Możliwe powikłania obejmują:

• perforację błony zatoki;

• krwawienie i powstanie krwiaka;

• zakażenie rany lub materiału augmentacyjnego;

• zapalenie zatoki szczękowej;

• przemieszczenie materiału albo implantu;

• brak prawidłowego wytworzenia kości;

• utratę implantu;

• bardzo rzadko połączenie ustno-zatokowe.

Czy sinus lift jest zawsze konieczny?

Podniesienie dna zatoki nie jest jedynym sposobem leczenia niedoboru kości w bocznym odcinku szczęki. W określonych warunkach można rozważyć zastosowanie krótszych implantów, zmianę ich położenia lub inny sposób odbudowy protetycznej. Wybór zależy od anatomii, liczby brakujących zębów, oczekiwań pacjenta i przewidywalności poszczególnych rozwiązań.