Przeszczep włosów po urazie lub oparzeniu

Na wykonanie przeszczepu włosów decydują się zwykle mężczyźni, którzy tracą włosy w wyniku łysienia. Przeszczep jest jednak również metodą pozwalającą na ukrycie blizn będących wynikiem urazu lub oparzenia. Przeszczepienie mieszków włosowych jest szczególnie skuteczne w przypadku, gdy blizny są niewielkich rozmiarów. Wówczas udaje się pokryć przeszczepami cały obszar blizny i uzyskać naturalny efekt.

Skuteczność zależy jednak od rodzaju i dojrzałości blizny, jej unaczynienia oraz elastyczności skóry. Niekiedy przed przeszczepem zaleca się przygotowanie blizny (np. zabiegi poprawiające jej jakość lub elastyczność), aby zwiększyć szanse przyjęcia przeszczepów.

Kwalifikacja i przygotowanie do przeszczepu włosów na bliznę

Elementy do rozważenia podczas przygotowania do zabiegu:

• konsultacja z dermatologiem lub chirurgiem plastycznym,
• ocena stanu skóry i stopnia zaawansowania blizn,
• dodatkowe badania krwi w celu wykluczenia przeciwwskazań zdrowotnych,
• informowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach,
• stosowanie specjalnych preparatów ochronnych lub leczniczych,
• unikanie palenia tytoniu i spożywania alkoholu.

Kiedy wykonać przeszczep po oparzeniu lub urazie?

U pacjentów po urazach i oparzeniach kluczowe jest, aby odczekać do pełnego wygojenia i dojrzałości blizny (zwykle wymaga to kilku do kilkunastu miesięcy). W razie wątpliwości lekarz może zaproponować tzw. przeszczep próbny (test grafting) na niewielkim obszarze, aby sprawdzić, jak blizna przyjmuje nowe mieszki włosowe.

U osób z łysieniem bliznowaciejącym przeszczep rozważa się dopiero po potwierdzeniu długotrwałej remisji choroby i wyciszeniu stanu zapalnego.

Metody rekonstrukcji owłosienia po urazach i oparzeniach

Do leczenia rozległych blizn pokrywających duże powierzchnie skóry głowy wykorzystywane są ekspandery. Przeszczep włosów może stanowić uzupełnienie tej metody, aby zapewnić pacjentowi możliwie najbardziej korzystny wygląd.

Przede wszystkim jednak bezpośrednio po urazie należy doprowadzić do całkowitego zagojenia się rany. Dopiero wówczas można zastanowić się, jaki sposób rekonstrukcji owłosienia będzie dla pacjenta najbardziej korzystny. Należy pamiętać o tym, że rozległe blizny mogą wymagać wykonania kilku zabiegów.

Ekspandery tkanek w rekonstrukcji owłosienia

Jak działają ekspandery w leczeniu blizn po oparzeniach i urazach? Ekspander to silikonowy „balon” wszczepiany pod zdrową, owłosioną skórę w pobliżu blizny. W kolejnych tygodniach jest on stopniowo wypełniany roztworem soli fizjologicznej, co powoduje rozciąganie i „rozrost” zdrowej skóry z włosami.

Gdy uzyska się odpowiednią ilość tkanki, wykonuje się zabieg operacyjny polegający na usunięciu ekspandera i przemieszczeniu rozciągniętej, owłosionej skóry tak, aby przykryła obszar blizny. Przeszczep włosów bywa następnie używany do wyrównania granic, poprawy gęstości lub uzupełnienia drobnych ubytków. Zwykle proces ekspansji trwa kilka–kilkanaście tygodni i wymaga 1–2 etapów operacyjnych.

Potencjalne ograniczenia tej metody to m.in.:

• dyskomfort związany z ekspansją,
• ryzyko zakażenia,
• możliwość wystąpienia miejscowego bólu,
• prześwitywania ekspandera,
• konieczność systematycznych wizyt kontrolnych w czasie wypełniania.

Techniki FUE i STRIP

Metody uzyskiwania zespołów mieszkowych:

• STRIP: pobranie fragmentu skóry owłosionej głowy z potylicy i uzyskanie z niego gotowych przeszczepów,
• FUE: pozyskiwanie pojedynczych mieszków włosowych z różnych okolic głowy,
• BHT: pobieranie włosów z brody, pach lub klatki piersiowej do przeszczepów.

W przeszczepach na podłożu blizny często preferuje się etapowe postępowanie i mniej agresywną gęstość nasadzeń, ponieważ unaczynienie w bliznach bywa gorsze niż w zdrowej skórze. W wybranych sytuacjach lekarz może zaproponować użycie mieszków z brody (jako przeszczepy o silniejszym trzonie) lub wykonanie przeszczepu próbnego w celu oceny przeżywalności graftów, zanim zaplanuje się większy etap.

Dla osób, które z dowolnych względów nie zdecydowały się na zastosowanie ekspandera, a posiadają rozległe blizny, rozwiązaniem może być zastosowanie metody BHT (body hair transplantation).

Pojedyncze mieszki włosowe są pobierane między innymi z brody, pach lub klatki piersiowej i następnie wszczepiane w bliznę. Główną zaletą tej metody jest oszczędzenie włosów na głowie i możliwość uzyskania dużej liczby przeszczepów. Niestety włosy pochodzące z innych części ciała mają inną strukturę i kolor, co może być przyczyną nienaturalnego wyglądu.

Dodatkowo należy pamiętać o tym, że pobieranie włosów z odległych części ciała wymaga podania środka znieczulającego na duże obszary ciała pacjenta.

Warto rozważyć również alternatywne metody leczenia i uzupełniające formy terapii: w niektórych przypadkach pomocne bywa chirurgiczne wycięcie lub plastyka blizny, zabiegi poprawiające jakość blizny (np. laser frakcyjny, terapia światłem, iniekcje środków przeciwbliznowych), mikropigmentacja skóry głowy (SMP) jako kamuflaż, a także systemy uzupełnień włosów.

U pacjentów z aktywnym łysieniem bliznowaciejącym kluczowe jest najpierw leczenie dermatologiczne choroby podstawowej i uzyskanie stabilizacji procesu zapalnego.

Rekonwalescencja, opieka po zabiegu i możliwe powikłania

Po przeszczepieniu mieszków włosowych w miejsce blizny przez około tydzień trwa faza gojenia. Po jej zakończeniu przeszczepione włosy wypadają, co jest zjawiskiem zupełnie prawidłowym. Po upływie około trzech miesięcy na głowie pacjenta pojawiają się nowe włosy i wtedy zaczyna być widoczny efekt przeprowadzonego zabiegu.

Po tym czasie pacjent wraz z lekarzem podejmują decyzję, czy są konieczne kolejne etapy leczenia, czy można zakończyć terapię.

Opieka pooperacyjna i rekonwalescencja obejmują:

• delikatną pielęgnację przeszczepionej okolicy, unikanie ucisku (czapki, kaski) w pierwszych dniach, ochronę przed słońcem oraz stopniowy powrót do aktywności,
• strupki utrzymują się zazwyczaj 7–10 dni,
• obrzęk czoła i okolicy oczu może wystąpić przez 2–4 dni,
• do lekkiej pracy biurowej można wrócić często po 1–3 dniach,
• do intensywnego wysiłku fizycznego można wrócić zwykle po 10–14 dniach (zgodnie z zaleceniami lekarza),
• pełny efekt zagęszczenia ocenia się po kilku do kilkunastu miesiącach, w zależności od rozległości zabiegu i warunków w bliznie.

Możliwe powikłania po przeszczepie włosów

Możliwe komplikacje i efekty uboczne po przeszczepie włosów obejmują zarówno typowe, przemijające dolegliwości, jak i rzadkie powikłania. Warto je omówić przed zabiegiem.

Dolegliwości przejściowe:

• ból
• obrzęk czoła,
• zaczerwienienie,
• strupki,
• świąd,
• uczucie drętwienia w okolicy biorczej lub dawczej.

Powikłania rzadkie:

• zakażenie miejsca operowanego lub mieszków (zapalenie mieszków włosowych) – zwykle leczone miejscowo lub antybiotykiem według zaleceń,
• krwawienie/krwiak, przedłużone sączenie rany,
• bliznowacenie w obszarze dawczym (po STRIP blizna linijna; po FUE drobne blizenki) oraz ryzyko pogrubienia blizny u osób z predyspozycją,
• niekorzystna tekstura skóry (tzw. „cobblestoning”) lub nierówności w bliznach o gorszej jakości tkanki,
• „shock loss” – przejściowe przerzedzenie okolicznych włosów, zwykle odrastających w kolejnych miesiącach,
• niepełne przyjęcie przeszczepów (niepowodzenie części graftów), co może wymagać zabiegu uzupełniającego.