Wszywka alkoholowa (Esperal) - czy warto?

Według danych Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom rejestrowane spożycie alkoholu w Polsce w 2025 roku wyniosło około 8,3 litra czystego alkoholu na jednego mieszkańca, wobec 8,8 litra w 2024 roku. Pomimo obserwowanego spadku alkohol nadal pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego.

Skuteczna walka z nałogiem bardzo często sprawia wiele trudności. By osiągnąć sukces i wytrwać przez całe dalsze życie bez picia niezbędna jest chęć i silna wola uzależnionego. Nie każdy jednak potrafi samodzielnie pokonać nałóg - zdarza się, że potrzebna jest specjalistyczna terapia. Z pomocą przychodzi również farmakologia i lek znany od lat pod nazwą Esperal.

Co to jest wszywka alkoholowa (Esperal)?

Disulfiram, czyli disiarczek bis(dietylotiokarbamoilu) należy do grupy ditiokarbaminianów i jest głównym składnikiem leku jakim jest Esperal. Historia jego przydatności sięga przełomu XVIII i XIX wieku, kiedy to został użyty do produkcji gumy. Potencjał tej substancji w celu odstraszania od spożywania alkoholu został po raz pierwszy okryty w 1937 roku, kiedy to lekarz, chemik E. E. Williams opisał nieprzyjemne objawy jakie pojawiły się u robotników eksponowanych na działanie disulfiramu, a którzy spożyli alkohol. Dziesięć lat później inni naukowcy Hald i Jacobsen badając potencjalne właściwości disulfiramu jako środka przeciw pasożytom zaobserwowali takie same właściwości w połączeniu tej substancji z alkoholem i we współpracy z O. Martensen-Larsen’em w badaniach klinicznych udowodnili wspomagające działanie disulfiramu w walce z nałogiem alkoholowym.

Wszywka alkoholowa - jak działa?

Działanie disulfiramu polega na silnym hamowaniu enzymu – dehydrogenazy aldehydowej, która bierze udział w metabolizmie alkoholu. Brak aktywności tego enzymu prowadzi do wzrostu we krwi metabolitu alkoholu - aldehydu octowego, który jest związkiem trującym i wywołuje objawy zatrucia. Spożycie nawet minimalnej ilości alkoholu przy obecności disulfiramu, prowadzi do tzw. reakcji disulfiramowej, która skutkuje przykrymi dla pacjenta dolegliwościami.

Objawy reakcji disulfiramowej po spożyciu alkoholu:

• zaczerwienienie twarzy,

• nadmierna potliwość,

• zaburzenia oddychania,

• duszność,

• nudności i wymioty,

• lęk,

• pulsujący ból głowy,

• spadek ciśnienia tętniczego,

• zawroty głowy,

• ból w klatce piersiowej,

• zaburzenia rytmu serca,

• zaburzenia świadomości,

• drgawki,

• zapaść krążeniową.

Znane są przypadki śmiertelne po spożyciu alkoholu u pacjentów z wszytym disulfiramem.

Jak przebiega zabieg wszycia Esperalu?

Esperal aplikuje się podskórnie, dlatego nosi on miano wszywki alkoholowej. Ile trwa zabieg? Ze względu na to, że procedura jest bardzo prosta, zajmuje nie dłużej niż trzydzieści minut. Zabieg kończy się założeniem pojedynczych szwów skórnych. Ważne jest by pacjent na minimum 12 godzin przed planowanym wszyciem Esperalu nie spożywał alkoholu, co skrupulatnie sprawdza odpowiednimi badaniami lekarz przeprowadzający zabieg. Niektóre kliniki oferują specjalny detoks, który przygotowuje organizm przed procedurą.

Detoksykacja nie leczy samego uzależnienia. Jej zadaniem jest bezpieczne opanowanie objawów odstawiennych. Osoba pijąca codziennie lub w dużych ilościach nie powinna nagle odstawiać alkoholu bez konsultacji, ponieważ zespół abstynencyjny może prowadzić do drgawek, majaczenia i zagrożenia życia.

Jak długo działa wszywka?

Zgodnie z informacjami podanymi przez producenta Esperalu wszyte podskórnie tabletki działają przez okres 8 miesięcy, ale jest to wartość osobniczo zmienna i zależna do kilku czynników, m.in. od aktywności fizycznej, ogólnego stanu zdrowia czy wagi pacjenta. Wspomagająca terapia uzależniania alkoholowego przy użyciu wszywki z Esperalu może być okresowo powtarzana.

Ile tabletek Esperalu się wszywa?

 Podczas zabiegu wszczepia się podpowięziowo 8–10 tabletek, rozmieszczając je gwiaździście. O kwalifikacji i sposobie wykonania zabiegu decyduje lekarz. Procedurę można powtórzyć po ośmiu miesiącach. Lek najczęściej umieszcza się w okolicy pośladka lub łopatki. Wszywka jest aktywna przez okres około 8-10 miesięcy. W razie konieczności procedura może zostać powtórzona. Podkreślić należy, iż zabieg wszycia Esperalu może zostać przeprowadzony jedynie u pacjenta, który jest świadomy działania leku i ewentualnych konsekwencji nie stosowania się do zaleceń zachowania trzeźwości. Same wszywki nie powinny być jedynym sposobem leczenia uzależnienia od alkoholu, a jedynie uzupełnieniem psychoterapii.

Wszywka alkoholowa – zalety i wady

Zalety wszywki alkoholowej:

• Skuteczność w zniechęcaniu do picia – Esperal wywołuje silne reakcje fizjologiczne po spożyciu alkoholu (m.in. nudności, wymioty, ból głowy, kołatanie serca), co działa jako skuteczny środek odstraszający od picia.

• Długotrwałe działanie – Lek działa przez okres od kilku miesięcy do roku, co oznacza, że nie wymaga codziennego stosowania, jak inne terapie farmakologiczne.

• Wzmacnianie dyscypliny – Wszywka może pomóc osobie uzależnionej zachować abstynencję, szczególnie w pierwszych miesiącach po leczeniu, kiedy ryzyko nawrotu jest wysokie.

• Prosta procedura – Zabieg wszycia jest krótki i stosunkowo prosty, wykonywany najczęściej w znieczuleniu miejscowym.

• Wsparcie psychologiczne – Dla wielu osób sama świadomość obecności wszywki w organizmie działa motywująco i pomaga w utrzymaniu trzeźwości.

Wady wszywki alkoholowej:

• Skutki uboczne po spożyciu alkoholu – Choć jest to częścią mechanizmu działania Esperalu, reakcje na alkohol mogą być wyjątkowo nieprzyjemne, a nawet groźne dla zdrowia (np. gwałtowny spadek ciśnienia, zaburzenia oddychania).

• Brak wpływu na psychiczne aspekty uzależnienia – Wszywka nie leczy przyczyn uzależnienia, takich jak psychiczne potrzeby picia czy trudności emocjonalne, które często są kluczowe w terapii uzależnienia.

• Ryzyko nawrotów po usunięciu wszywki – Po zakończeniu działania wszywki pacjenci mogą wrócić do nałogu, jeśli nie podejmą dalszych działań terapeutycznych.

• Niska skuteczność bez odpowiedniej motywacji – Wszywka może być nieskuteczna, jeśli osoba nie jest rzeczywiście zmotywowana do walki z nałogiem i postrzega ją jako jedyną formę terapii, bez dodatkowego wsparcia psychologicznego czy farmakologicznego.

Czy wszywka alkoholowa jest skuteczna w leczeniu alkoholizmu?

Wszywka alkoholowa (Esperal) może być skuteczna jako wsparcie w leczeniu alkoholizmu, ale działa głównie na poziomie fizycznym. Wywołuje nieprzyjemne objawy po spożyciu alkoholu, co zniechęca do picia i pomaga utrzymać abstynencję. Jednak jej efektywność zależy od motywacji pacjenta i najlepiej sprawdza się jako element szerszej terapii, obejmującej psychoterapię i wsparcie specjalistów. Sama wszywka nie leczy psychicznych przyczyn uzależnienia, a jej działanie jest tymczasowe, co oznacza, że bez dodatkowego leczenia istnieje ryzyko nawrotu nałogu.

W leczeniu zaburzenia używania alkoholu stosuje się również leki, które mogą zmniejszać ryzyko nawrotu lub ilość wypijanego alkoholu. Należą do nich między innymi naltrekson, akamprozat i – w odpowiednio wybranych przypadkach – nalmefen. Dobór preparatu zależy od celu terapii, pracy wątroby i nerek, przyjmowania opioidów, chorób współistniejących oraz możliwych interakcji.

Czy wszywka Esperal jest dla każdego?

Wszywka Esperal nie jest odpowiednia dla każdego. Decyzja o jej zastosowaniu zależy od wielu czynników, w tym od stanu zdrowia pacjenta, motywacji do leczenia oraz ewentualnych przeciwwskazań medycznych. Wszywka Esperal może być stosowana u osób, które są świadome swojego uzależnienia i mają silną wolę zachowania abstynencji.

Przeciwskazania do stosowania Disulfiram WZF:

• uczulenie na disulfiram, tiokarbaminiany lub składniki preparatu,

• stan upojenia alkoholowego,

• spożycie alkoholu lub zastosowanie preparatu z alkoholem w ciągu ostatnich 12 godzin,

• niewydolność serca,

• choroba niedokrwienna serca,

• nadciśnienie tętnicze,

• przebyta niewydolność krążenia obwodowego,

• zaburzenia psychiczne i psychozy, z wyjątkiem przebytych ostrych psychoz alkoholowych,

• próby samobójcze w wywiadzie,

• brak świadomej zgody pacjenta.

Dlatego przed decyzją o wszyciu Esperalu konieczna jest szczegółowa konsultacja z lekarzem, który oceni, czy ta metoda jest bezpieczna i odpowiednia dla danego pacjenta.

Wszywka alkoholowa z dojazdem do domu

Wszywka alkoholowa z dojazdem do domu to usługa, która umożliwia pacjentom przeprowadzenie zabiegu wszycia Esperalu w komfortowych warunkach domowych. Tego typu rozwiązanie jest wygodne dla osób, które chcą uniknąć wizyty w klinice, mają trudności z dojazdem lub cenią sobie dyskrecję.

Zabieg przeprowadzany jest przez wykwalifikowanego lekarza, który przyjeżdża do domu pacjenta. Cała procedura, podobnie jak w placówce medycznej, odbywa się w znieczuleniu miejscowym i trwa zazwyczaj kilkadziesiąt minut. Po zakończeniu pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące rekonwalescencji oraz informacje na temat ewentualnych skutków ubocznych.

Zaletą tej opcji jest oszczędność czasu, dyskrecja oraz komfort pacjenta, który może przejść zabieg w znanym, bezpiecznym środowisku.

Gdzie szukać pomocy w leczeniu uzależnienia?

Pomocy można szukać w poradni leczenia uzależnień, poradni zdrowia psychicznego, u psychiatry lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W leczeniu wykorzystuje się między innymi terapię indywidualną i grupową, wywiad motywujący, terapię poznawczo-behawioralną, farmakoterapię oraz grupy samopomocowe. Wystąpienie myśli samobójczych, drgawek, omamów lub zaburzeń świadomości wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.