Co to jest torbiel włosowa?

Torbiel włosowa to choroba zapalna skóry i tkanki podskórnej. Najczęściej rozwija się między pośladkami (w tzw. szparze międzypośladkowej) lub tuż nad nimi – na wysokości kości ogonowej (guzicznej) albo krzyżowej. Jest trudna do wyleczenia, bo dotąd nie znaleziono na to jednej skutecznej metody. Co więcej, specjaliści poszukują genezy schorzenia, spierając się, czy jest wrodzone czy nabyte. Obecnie za najbardziej prawdopodobną przyczynę torbieli włosowej uznaje się patologiczne wrastanie włosów w głąb skóry, co wywołuje stan zapalny.

Stąd zresztą oficjalna nazwa choroby: torbiel pilonidalna (termin „pilonidal” pochodzi od łacińskich słów pilus – włos i nidus – gniazdo). Często używa się też pojęć: zatoka włosowa, przetoka włosowa, zatoka pilonidalna, choroba pilonidalna, przetoka pilonidalna, torbiel nadguziczna, torbiel krzyżowa czy torbiel kości ogonowej. Najbardziej oryginalnym określeniem jest „choroba jeepów” (ang. jeep disease). Powstało po tym, jak w czasie II wojny światowej na torbiel włosową zachorowało prawie 80 tys. amerykańskich żołnierzy, jeżdżących właśnie jeepami.

Rozwojowi choroby – co może trwać wiele lat – sprzyja umiejscowienie między pośladkami. Ciepło, wilgoć, złuszczony martwy naskórek, wydzielina z mieszków włosowych, brak powietrza to idealne warunki działania bakterii, wywołujących infekcje.

Torbiel włosowa objawy

Najczęstszym zauważalnym objawem torbieli pilonidalnej jest guz w okolicy kości ogonowej, wypełniony ropnym płynem i rosnącymi w środku włosami. Czasem boli, skóra wokół jest podrażniona. Z guza może się też sączyć – z jednego lub kilku miejsc – ropna lub krwista wydzielina o nieprzyjemnym zapachu. 

Kiedy stan zapalny zaczyna się rozszerzać na okoliczne tkanki, pojawia się silny ból, obrzęk i mocne zaczerwienienie skóry, zdarzają się nawet gorączka i dreszcze. Może też dojść do zatkania ujścia w torbieli, wystąpić ostry stan zapalny i powstać ropień, wymagający pilnej interwencji chirurga. 

Z czasem te incydenty powtarzają się coraz częściej, a zatoka włosowa się powiększa.

Warto wiedzieć: Według specjalistów torbiel pilonidalna dotyka osób w wieku około 20-40 lat, głównie mężczyzn, zwykle o ciemnej karnacji i obfitym owłosieniu.

Rozwojowi choroby sprzyjają:

  • nadmierna potliwość,
  • skłonność do zapaleń mieszków włosowych,
  • częste mikrourazy (otarcia) okolic kości ogonowej,
  • brak higieny,
  • siedzący tryb życia,
  • otyłość,
  • obniżona odporność organizmu,
  • choroby metaboliczne, przewlekłe, cukrzyca,
  • predyspozycje rodzinne.

Torbiel włosowa może się rozrastać i objąć znaczną część skóry i tkanki w okolicy kości ogonowej. Choroba – choć bardzo rzadko – pojawia się też w innych miejscach ciała: na karku, twarzy, dłoniach.

Torbiel włosowa – leczenie

Zatoka włosowa bezpośrednio nie zagraża życiu, ale jest chorobą bardzo uciążliwą. Co więcej, torbiel włosowa nieleczona może doprowadzić do ciężkich powikłań – nie tylko w obrębie pośladków, ale i całego organizmu. Jej następstwem mogą być m.in.: 

  • bakteryjne zakażenie innych tkanek, 
  • utworzenie przetoki prowadzącej do odbytu, 
  • rozwój komórek rakowych w torbieli. 

Dlatego choroba wymaga interwencji lekarza. Tym bardziej, że domowe sposoby (np. ziołowe okłady czy kąpiele nasiadowe) są praktycznie nieskuteczne.

Niestety, torbiel pilonidalna tylko pozornie jest łatwa do leczenia. Objawy – szczególnie w pierwszych stadiach choroby – mogą przypominać inne schorzenia. To m.in. przetoka odbytu, choroba Leśniowskiego-Crohna, zmiany skórne wywołane przez gruźlicę. Dlatego lekarz (najczęściej chirurg lub proktolog – specjalista od chorób odbytu i jelita grubego) musi je najpierw wykluczyć. Do postawienia diagnozy wykorzysta m.in. badanie USG. 

Dalsze postępowanie zależy od stopnia zaawansowania torbieli pilonidalnej oraz dolegliwości.

Torbiel włosowa, która nie wywołuje dokuczliwych objawów, czasem jest pozostawiana do obserwacji. W przypadku łagodnego przebiegu choroby wprowadzane jest leczenie zachowawcze:

  • podawane są antybiotyki, leki przeciwzapalne i przeciwbólowe,
  • można usunąć włosy wystające z torbieli,
  • zalecane są: szczególna higiena, depilacja okolicy kości ogonowej (np. laserowa), czasem miejscowa ozonoterapia, która zwalcza zakażenia wywołane m.in. przez bakterie.

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów lub gdy objawy torbieli włosowej stają się bardziej uciążliwe, lekarz proponuje leczenie operacyjne.

Bezwzględnie działania chirurga wymaga ropień, który trzeba naciąć i opróżnić.

Torbiel włosowa – operacja

Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej efektywne, by pokonać chorobę. Niestety, nie wypracowano dotąd jednej skutecznej metody. Te obecnie stosowane różnią się między sobą rozległością i radykalnością zabiegu, sposobem prowadzenia cięcia, znieczuleniem (ogólne, miejscowe), czasem gojenia rany, stopniem zniekształcenia skóry po zabiegu, odsetkiem nawrotów choroby i występujących powikłań. 

O tym, którą metodę wybrać w konkretnym przypadku, decydują m.in. wielkość torbieli pilonidalnej, medyczne możliwości wykonania zabiegu i to, czy pacjent już wcześniej poddawał się takim operacjom. W przypadku torbieli nawrotowych unika się metody, którą już wykorzystano.

  • We wczesnym stadium torbieli włosowej leczenie operacyjne może polegać na nacięciu zmiany i usunięciu z niej ropnej wydzieliny oraz włosów. Miejsce objęte chorobą dokładnie się oczyszcza, by uniknąć ponownego zakażenia. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i w trybie tzw. chirurgii jednego dnia. Po nim podaje się środki przeciwzapalne, ewentualnie antybiotyk.
  • Na zaawansowanym etapie choroby celem operacji jest całkowite wycięcie zmiany, czasem z fragmentem zdrowej tkanki wokół. Lekarze, by to zrobić, sięgają po techniki klasyczne lub określone jako zaawansowane metody m.in. Bascoma II, Suchorskiego Karadakisa, Limberga, V-Y, Z. 

W trakcie niektórych, poza usunięciem torbieli włosowej, spłyca się lub przemieszcza szparę międzypośladkową, co ma zapobiec nawrotom choroby. Różnie też traktuje się powstałą ranę: pozostawia otwartą do gojenia przez ziarninowanie, zszywa, albo uzupełnia ubytek przesuniętym płatem skóry.

Te operacje wymagają kilkudniowego pobytu w szpitalu i znieczulenia ogólnego lub dolędźwiowego (podpajęczynówkowego). Później, jeśli jest taka potrzeba, stosuje się antybiotykoterapię. Czasem to, co zawierała torbiel pilonidalna, zostaje poddane badaniu histopatologicznemu, by wykluczyć obecność komórek nowotworowych.

Ważne: W zależności od użytej metody i potraktowania rany, gojenie trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Skóra w operowanej okolicy powinna być starannie depilowana. Lekarz wyznacza wizyty kontrolne. Jak w przypadku każdej operacji możliwe są powikłania, w tym silny ból, zakażenie rany pooperacyjnej i jej rozejście się.

Metoda laserowa

Alternatywą dla mocno obciążającego organizm leczenia operacyjnego jest laser, stosowany przez coraz więcej ośrodków medycznych w Polsce. Metoda laserowej ablacji torbieli pilonidalnej (SiLaC) jest znacznie mniej inwazyjna. 

Polega na wprowadzeniu do wnętrza torbieli światłowodu i zniszczeniu jej ścian przy użyciu energii lasera. Zabieg trwa 20-30 minut. Można go przeprowadzić w znieczuleniu miejscowym i w ramach chirurgii jednego dnia. Pacjent po kilku godzinach wraca więc do domu. Rana znacznie szybciej się goi, mniej boli, a blizna jest niewielka.

Stosujący tę metodę lekarze podkreślają jej wyższą skuteczność niż inne operacyjne sposoby oraz niewielkie ryzyko wtórnego zakażenia.

Torbiel włosowa po operacji

Właśnie możliwość nawrotu choroby jest problemem, z którym zmagają się zarówno pacjenci, jak i lekarze. Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej skuteczne, niestety, nie w stu procentach. Torbiel pilonidalna często pojawia się znowu. Czasem to efekt zbyt oszczędnego usunięcia zmienionej tkanki. Czasem torbiel włosowa po prostu zaczyna się rozwijać w innym miejscu.

Aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby, specjaliści zalecają, by po operacji:

  • rygorystycznie przestrzegać zasad higieny, 
  • nosić luźną bieliznę, unikając w ten sposób mikrootarć okolicy kości ogonowej i krzyżowej, 
  • depilować okolicę pośladków.

FAQ, czyli najczęstsze pytania o wycięcie torbieli włosowej

  • Czy torbiel włosowa jest groźna?

    Choroba bezpośrednio nie zagraża życiu. Torbiel włosowa nieleczona lub źle leczona może jednak doprowadzić do ciężkich powikłań, np. utworzenia przetoki prowadzącej do odbytu, rozwoju komórek rakowych w torbieli, rozprzestrzeniania się bakteryjnego zakażenia na inne tkanki. Jak każda infekcja i ta może być groźna dla całego organizmu.

  • Torbiel włosowa – jak leczyć?

    Leczenie operacyjne jest uznawane za najbardziej efektywne w walce z torbielą pilonidalną. Domowe sposoby (np. ziołowe okłady czy kąpiele nasiadowe) są praktycznie nieskuteczne. Leczenie zachowawcze można stosować tylko w przypadku łagodnego przebiegu choroby, ale i tak nie zawsze przynosi efekty. Niestety, dotąd nie wypracowano jednej skutecznej metody operacyjnej. Problemem jest także duża tendencja do nawrotów choroby. Torbiel włosowa kości ogonowej po operacji może pojawić się znowu - w tym samym lub innym miejscu.

  • Torbiel włosowa – jaki lekarz?

    Najlepiej zwrócić się do chirurga – także plastycznego – lub proktologa, specjalisty od chorób odbytu i jelita grubego. Leczenie można też zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego, który obejrzy zmianę, wstępnie oceni, czy to torbiel pilonidalna i skieruje na dalsze leczenie do specjalisty.

Wycięcie torbieli włosowej - opinie pacjentów

Poniżej przeczytasz opinie pacjentów, którzy zdecydowali się na wycięcie torbieli włosowej. Wszystkie zamieszczone komentarze pochodzą od osób, które zapisały się na zabieg za pośrednictwem naszego portalu, dzięki czemu są one w 100% rzetelne i zweryfikowane.

Ryszard.

Wspaniały lekarz b. cierpliwy człowiek.
  

Wspaniałe przeprowadzony.

Opinia o: EuroMediCare Szpital Specjalistyczny z Przychodnią, Wrocław (lek. Andrzej Gebuza)

Źródła: