Jak rozpoznać przepuklinę?

O przepuklinie mówimy wówczas, gdy narząd lub jego część przemieszcza się poza miejsce jego naturalnego występowania – najczęściej mamy do czynienia z przemieszczeniem się części jelita cienkiego lub grubego na zewnątrz jamy brzusznej poprzez pierwotne (np. pępek, kanał udowy lub pachwinowy) lub wtórne otwory. Do najczęściej występujących przepuklin brzusznych zalicza się przepuklinę pachwinową, pępkową i udową. 

Według statystyk, różne typy przepuklin dotyczą nawet 20% społeczeństwa, przy czym najczęściej rozpoznawana jest przepuklina pachwinowa - stanowi ona 60-70% wszystkich zachorowań. Pacjenci często zastanawiają się, jak zdiagnozować przepuklinę. Na ogół daje ona dość charakterystyczne objawy i często można wstępnie rozpoznać ją samemu, zawsze jednak należy udać się do lekarza celem profesjonalnej diagnozy. Specjalista będzie także w stanie ocenić, czy przepuklina kwalifikuje się do pilnej operacji, czy zabieg można odłożyć w czasie.

Przepuklina - jak ją rozpoznać?

Jak wykryć przepuklinę? Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest dobrze wyczuwalny guz w miejscu, w którym doszło do przemieszczenia się narządów. W początkowych etapach rozwoju choroby guzek jest praktycznie niewidoczny, można go jedynie wyczuć pod palcami, jednak z czasem jego widoczność się zwiększa. Przepuklina nie jest twarda - to najczęściej miękka wypukłość, a jej dotykanie może powodować charakterystyczny, promieniujący ból czy uczucie „pociągania” lub pieczenia. Doznania bólowe mogą być także wywołane przez czynności, zwiększające ciśnienie w jamie brzusznej – ból zazwyczaj potęguje się podczas kaszlu, płaczu, kichania czy parcia na stolec, a także podczas dźwigania ciężarów.

Czy przepuklina zawsze jest widoczna?

Przepuklina nie zawsze powoduje powstanie widocznego lub wyczuwalnego guzka. Niewielka albo głęboko położona przepuklina może objawiać się jedynie bólem, pieczeniem, uczuciem ciężaru lub ciągnięcia, nasilającym się podczas kaszlu, wysiłku i długiego stania. Brak wypukłości nie wyklucza więc przepukliny, szczególnie u kobiet oraz osób z otyłością.

Diagnoza przepukliny

Rozpoznanie przepukliny ściany brzucha najczęściej opiera się na badaniu przeprowadzonym w pozycji stojącej i leżącej. Lekarz może poprosić pacjenta o kaszel albo wykonanie próby Valsalvy, ponieważ wzrost ciśnienia w jamie brzusznej ułatwia uwidocznienie wypukłości.

Badanie obrazowe nie zawsze jest konieczne. USG, często wykonywane dynamicznie podczas kaszlu lub parcia, stosuje się przy niejednoznacznym badaniu fizykalnym. Tomografia komputerowa albo rezonans magnetyczny mogą być potrzebne w przypadku przepuklin głęboko położonych, pooperacyjnych, nawrotowych lub podejrzenia powikłań.

Zakres diagnostyki zależy od rodzaju przepukliny; w przypadku przepuklin pooperacyjnych TK jest czulsza od samego badania fizykalnego.

Co może przypominać przepuklinę?

Guzek lub ból w pachwinie albo na brzuchu nie zawsze oznacza przepuklinę. Podobne objawy mogą powodować między innymi powiększone węzły chłonne, tłuszczak, krwiak, ropień, wodniak jądra, żylaki powrózka nasiennego, tętniak oraz rozejście mięśni prostych brzucha. Z tego powodu samodzielna ocena wypukłości nie zastępuje badania lekarskiego.

Uwięźnięcie i zadzierzgnięcie przepukliny – objawy alarmowe

Uwięźnięcie oznacza, że zawartości worka przepuklinowego nie można odprowadzić do jamy brzusznej. Jeżeli dodatkowo dochodzi do zaburzenia dopływu krwi do uwięźniętej tkanki, mówi się o zadzierzgnięciu przepukliny. Może ono prowadzić do niedokrwienia i martwicy jelita, dlatego wymaga pilnego leczenia.

Natychmiastowej oceny lekarskiej wymagają:

• nagły lub szybko nasilający się ból;

• twarda, bolesna i nieodprowadzalna wypukłość;

• zaczerwienienie albo zmiana koloru skóry nad przepukliną;

• nudności i wymioty;

• narastające wzdęcie brzucha;

• zatrzymanie gazów lub stolca;

• gorączka albo wyraźne pogorszenie stanu ogólnego.

Czy każdą przepuklinę trzeba operować?

Trwałe usunięcie przepukliny ściany brzucha jest możliwe dzięki leczeniu operacyjnemu, ale nie każda przepuklina wymaga natychmiastowego zabiegu. Obserwację można rozważyć między innymi u części mężczyzn z bezobjawową lub skąpoobjawową przepukliną pachwinową. Objawowe przepukliny oraz przepukliny pachwinowe u nieciężarnych kobiet wymagają wcześniejszej konsultacji chirurgicznej, ponieważ u kobiet częściej występują trudniejsze do rozpoznania przepukliny udowe.

Jak sprawdzić czy ma się przepuklinę?

Warto wiedzieć, że istnieje zestaw czynników, które predysponują do rozwoju przepukliny – osoby, znajdujące się w grupach ryzyka powinny szczególnie bacznie obserwować swoje ciało pod kątem występowania objawów potencjalnej przepukliny. Na rozwój przypadłości narażone są osoby, u których przez dłuższy czas utrzymuje się podwyższone ciśnienie wewnątrzbrzuszne.

Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju przepukliny należą:

• przewlekłe zaparcia,
• przerost gruczołu krokowego,
• choroby płuc przebiegające z intensywnym kaszlem.

Na przepukliny częściej chorują kobiety po porodach osoby regularnie dźwigające ciężary, a także śpiewacy operowi i osoby starsze. Do czynników, sprzyjających rozwojowi schorzeń tego rodzaju, zalicza się także otyłość oraz palenie papierosów.