Czym jest krioterapia szyjki macicy?

Krioterapia szyjki macicy to metoda leczenia, która polega na miejscowym zamrażaniu zmienionych chorobowo komórek przy użyciu bardzo niskich temperatur. W praktyce ginekologicznej stosuje się ciekły azot lub podtlenek azotu, które powodują niszczenie tkanek poprzez ich zamrożenie i naturalne złuszczenie.

Zabieg ten, znany również jako kriokoagulacja, wykorzystywany jest głównie w leczeniu nadżerek oraz łagodnych i przednowotworowych zmian szyjki macicy (np. CIN 1). Znajduje także zastosowanie w terapii kłykcin kończystych wywołanych przez wirusa HPV. Proces zamrażania trwa zaledwie kilka bądź kilkanaście minut i odbywa się z użyciem specjalnej sondy kriogenicznej.

Warto wiedzieć: Krioterapia działa powierzchniowo, co oznacza, że uszkadza wyłącznie zmienioną tkankę na głębokość kilku milimetrów, pozostawiając zdrowe struktury w nienaruszonym stanie. Dzięki temu nie dochodzi do powstania blizn ani zwężenia kanału szyjki macicy.

Kiedy lekarz zaleca kriochirurgię przy nadżerce?

Krioablacja nadżerki szyjki macicy jest zabiegiem ambulatoryjnym, zwykle krótkim i niewymagającym znieczulenia

Kriochirurgia jest zalecana, gdy zmiany na szyjce macicy mają charakter łagodny lub niskiego stopnia i zostały potwierdzone badaniami, takimi jak cytologia czy kolposkopia. Metoda ta jest preferowana u kobiet, które nie wymagają bardziej inwazyjnych procedur oraz u pacjentek planujących ciążę. Kriochirurgii nie wykonuje się u kobiet w ciąży, z podejrzeniem raka szyjki macicy, aktywnymi stanami zapalnymi dróg rodnych lub niejednoznacznymi zmianami wymagającymi dalszej diagnostyki (np. polipy, mięśniaki).

Pamiętaj: Obecność wkładki wewnątrzmacicznej (IUD) nie stanowi przeciwwskazania do przeprowadzenia krioterapii.

Jak wygląda zabieg wymrażania nadżerki szyjki macicy?

Zabieg krioterapii polega na precyzyjnym zamrażaniu zmienionej chorobowo tkanki przy użyciu sondy, która emituje gaz chłodzący. Proces ten prowadzi do obumarcia komórek, które następnie są usuwane przez organizm, a w ich miejscu odbudowuje się zdrowa błona śluzowa. Procedura wykonywana jest w gabinecie ginekologicznym, na fotelu zabiegowym. Lekarz wprowadza wziernik, a następnie aplikuje sondę kriogeniczną bezpośrednio na powierzchnię szyjki macicy. Zabieg składa się z 2–3 cykli zamrażania i rozmrażania, trwających łącznie od 1 do 3 minut. Zabieg jest zazwyczaj bezbolesny. Niektóre kobiety mogą odczuwać delikatne skurcze, uczucie zimna lub mrowienia w podbrzuszu. W rzadkich przypadkach stosuje się miejscowe znieczulenie.

Ważne: Dzięki powierzchniowemu działaniu krioterapia idealnie sprawdza się przy leczeniu zmian ograniczonych do nabłonka – np. nadżerek czy łagodnych dysplazji.

Jak przygotować się do kriochirurgii nadżerki?

Przed wykonaniem zabiegu krioterapii konieczna jest konsultacja ginekologiczna i wykonanie odpowiednich badań diagnostycznych, takich jak cytologia, kolposkopia oraz test HPV. Celem jest potwierdzenie wskazań i wykluczenie przeciwwskazań. Zabieg najlepiej przeprowadzić w pierwszej połowie cyklu, po zakończeniu miesiączki, ale przed owulacją. Pozwala to ograniczyć ryzyko krwawienia oraz sprzyja prawidłowej regeneracji nabłonka.

Warto wiedzieć: Przed zabiegiem należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, chorobach współistniejących oraz dacie ostatniej miesiączki.

Jakie są zalecenia po kriochirurgii nadżerki szyjki macicy?

Wymrażanie szyjki macicy rzadko powoduje powikłania

Po zabiegu krioterapii mogą wystąpić wodniste upławy – to naturalna reakcja organizmu, który w ten sposób usuwa martwą tkankę. Upławy te są obfite, ale nie powinny budzić niepokoju – zwykle ustępują w ciągu 2–3 tygodni. W okresie rekonwalescencji szczególną uwagę należy zwrócić na higienę intymną. Nie ma przeciwwskazań do wykonywania codziennych czynności, jednak niektóre aktywności powinny zostać ograniczone.

Zalecenia po krioterapii:

  • nie korzystaj z solarium,
  • unikaj kąpieli w wannie i na basenie,
  • powstrzymaj się od współżycia (najlepiej przez 3 tygodnie),
  • nie stosuj tamponów ani globulek dopochwowych.

Pamiętaj: Czas wstrzemięźliwości może się wydłużyć, jeśli wydzielina utrzymuje się dłużej – decyzję powinien podjąć lekarz podczas kontroli.

Po około 4 tygodniach należy zgłosić się na wizytę kontrolną w celu oceny efektów leczenia i stopnia regeneracji błony śluzowej szyjki macicy.

Rekonwalescencja po krioterapii

Proces rekonwalescencji po krioterapii szyjki macicy zazwyczaj przebiega łagodnie i nie wymaga specjalistycznej opieki szpitalnej. Odbudowa nabłonka szyjki macicy następuje stopniowo – w miejscu usuniętej tkanki tworzy się nowa, zdrowa błona śluzowa. Całkowite wygojenie zajmuje zazwyczaj od kilku do kilkunastu tygodni, jednak pierwsze etapy regeneracji widoczne są już w ciągu 2–4 tygodni po zabiegu.

Warto wiedzieć: Wodniste upławy, które pojawiają się po krioterapii, są wynikiem naturalnego procesu oczyszczania się szyjki macicy z martwej tkanki. Choć mogą być uciążliwe, świadczą o tym, że organizm prawidłowo reaguje na leczenie.

Po zabiegu warto zwrócić uwagę na ogólny stan organizmu. Ciało potrzebuje czasu, aby odbudować uszkodzony nabłonek – regeneracja odbywa się na poziomie komórkowym, dlatego kluczowe znaczenie ma nie tylko przestrzeganie zaleceń higienicznych, ale także wspieranie naturalnych procesów odpornościowych. Dobrze zbilansowana dieta, odpowiednia ilość snu i unikanie stresu sprzyjają szybszemu powrotowi do zdrowia.

Pamiętaj: Choć większość pacjentek wraca do codziennych obowiązków już następnego dnia, warto zaplanować sobie w tym czasie mniej wymagające dni – zwłaszcza jeśli pojawi się uczucie zmęczenia lub delikatny dyskomfort w podbrzuszu.

Kriochirurgia szyjki macicy wymaga po zabiegu wstrzemięźliwości seksualnej i unikania tamponów

Niezwykle istotnym etapem rekonwalescencji jest wizyta kontrolna, która zwykle odbywa się po około 4–6 tygodniach od zabiegu. Lekarz ocenia stopień zagojenia szyjki macicy oraz skuteczność krioterapii. W razie potrzeby wykonywana jest także cytologia lub kolposkopia.

Dla kobiet planujących ciążę ważną informacją jest to, że starania o dziecko mogą rozpocząć się zazwyczaj po 2–3 miesiącach od zabiegu, po wcześniejszym potwierdzeniu przez lekarza pełnego zagojenia szyjki. Dzięki temu możliwe jest zmniejszenie ryzyka komplikacji w czasie ciąży i porodu.

 Ważne: U kobiet, które były leczone z powodu dysplazji szyjki macicy, zaleca się regularne badania cytologiczne – co 6–12 miesięcy przez okres 2–3 lat. Pozwala to wcześnie wychwycić ewentualne nawroty zmian, szczególnie w przypadku przewlekłej infekcji HPV.

Czy po kriochirurgii można zajść w ciążę?

Kriochirurgiczne leczenie nadżerki nie wpływa negatywnie na płodność kobiety. Metoda ta nie powoduje blizn ani zwężenia kanału szyjki macicy, dzięki czemu nie utrudnia zajścia w ciążę ani przebiegu porodu.

Ważne: Kobiety planujące potomstwo mogą starać się o dziecko po około 2–3 miesiącach od zabiegu, po uprzednim potwierdzeniu całkowitego zagojenia szyjki macicy podczas wizyty kontrolnej.

Jakie są możliwe skutki uboczne po kriochirurgicznym leczeniu nadżerki?

Kriochirurgia, choć bezpieczna, może wiązać się z pewnymi skutkami ubocznymi.

Najczęstsze z nich to:

  • wodniste upławy (do 3 tygodni),
  • skurcze podbrzusza,
  • lekkie plamienia.

Rzadkie powikłania:

  • infekcje intymne,
  • krwawienie,
  • alergia na gaz chłodzący.

Kriochirurgia może być mniej skuteczna w przypadku głębokich lub rozległych zmian – w takich przypadkach konieczne może być powtórzenie zabiegu lub zastosowanie alternatywnych metod (np. LEEP).

Pamiętaj: Regularne kontrole po zabiegu są kluczowe, szczególnie u kobiet z dodatnim wynikiem testu HPV.

Ile kosztuje zabieg kriochirurgiczny nadżerki szyjki macicy? Czy jest refundowany? }

Koszt zabiegu kriochirurgii szyjki macicy w Polsce waha się od 200 do 1000 zł – średnio ok. 500 zł. Cena zależy od miasta, renomy placówki i zakresu usług dodatkowych (np. badania kontrolne).

Warto wiedzieć: Zabieg jest refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ), o ile jest przeprowadzany w placówce mającej podpisaną umowę z Funduszem.

Posłuchaj artykułu:

Źródła:

  • Gabryś M.S., Popiela A., "Wskazania do krioterapii w ginekologii” [W:] „Krioterapia w medycynie"", Urban&Partner, Wrocław, 2003
  • Narkiewicz T., "Kriochirurgia w ginekologii", Forum Położnictwa i Ginekologii, 9, 50-52, 2013
  • Serwatka E., Sadłowska D., "Krioterapia w chorobach ginekologicznych – ogólne zastosowanie", Forum Położnictwa i Ginekologii, 5, 47-48, 2012