Artroskopowa chondrektomia

Chrząstka stawowa tworzy kilkumilimetrową warstwę na powierzchniach stawowych. Grubość tej warstwy wynosi zwykle ok. 1–7 mm (np. w stawie kolanowym często ok. 2 mm, a w obrębie rzepki może być grubsza) w zależności od funkcji i obciążenia. Odpowiedzialna jest przede wszystkim za zminimalizowanie tarcia w stawie, umożliwienie odpowiedniego rozkładu obciążeń w stawach i ich przenoszenia oraz za absorpcję tych obciążeń.

Kluczowym problemem chrząstki jest to, że nie jest ona unaczyniona, a odżywienie jej następuje przede wszystkim poprzez płyn stawowy na drodze dyfuzji (szczególnie podczas naprzemiennego obciążania i odciążania w ruchu). Niestety takie odżywienie wiąże się z bardzo ograniczonym potencjałem samoistnej regeneracji chrząstki stawowej. Dlatego, przy jej leczeniu niezbędna jest pomoc osób trzecich (lekarzy, fizjoterapeutów).

Uszkodzenia chrząstki kolana – przyczyny i objawy

Dysfunkcje chrząstki najczęściej powstają w wyniku jej urazów (np. uraz bezpośredni przy gwałtownym uderzeniu kość o kość), powtarzających się mikrourazów, uszkodzeń zwyrodnieniowych lub chorób współistniejących (np. martwica kostno-chrzęstna).

Najczęstsze przyczyny uszkodzeń chrząstki:

• urazy sportowe i przeciążeniowe
• powtarzające się mikrourazy
• zmiany zwyrodnieniowe stawów
• wady osi kończyn dolnych
• choroby współistniejące

Uszkodzenia chrząstki stawowej należą do częstych problemów ortopedycznych. Zmiany w jej obrębie mogą wywoływać bolesność i opuchliznę stawu. Pacjenci często odczuwają blokadę kolana lub „chrupanie w kolanie”. Najdokładniejszą metodą bezpośredniej oceny chrząstki jest artroskopia (umożliwia ogląd „na żywo”), natomiast w diagnostyce nieinwazyjnej bardzo ważną rolę pełni rezonans magnetyczny (MRI).

Najczęstsze objawy uszkodzenia chrząstki:

• ból i obrzęk stawu
• uczucie blokowania kolana
• chrupanie lub przeskakiwanie w stawie
• ograniczenie zakresu ruchu
• uczucie niestabilności stawu

Dodatkowo do objawów mogą należeć również uczucie niestabilności stawu, ograniczenie zakresu ruchu oraz nasilenie bólu podczas schodzenia po schodach lub długotrwałego siedzenia. W przypadku postępujących zmian może dochodzić do rozwoju zmian zwyrodnieniowych.

Diagnostyka uszkodzeń chrząstki i artroskopia kolana

Podczas badania artroskopowego, które polega na wprowadzeniu przez małe nacięcie w skórze światłowodu z kamerą, lekarz ma możliwość dokładnej obserwacji stawu. Następnie, na podstawie tego diagnostycznego badania przeprowadzone jest odpowiednie leczenie.

Rezonans magnetyczny jest obecnie podstawowym badaniem obrazowym w diagnostyce uszkodzeń chrząstki stawowej. Pozwala ocenić stopień uszkodzeń, obecność obrzęku szpiku kostnego oraz stan innych struktur stawu.

Decyzja o sposobie dalszego leczenia zostaje podjęta na podstawie stopnia i rozległości uszkodzenia chrząstki. Odpowiednia terapia powinna zostać przeprowadzona na każdym etapie defektu tej tkanki, ponieważ im bardziej jest ona zniszczona, tym trudniejsza jest późniejsza terapia oraz powrót do pełnej sprawności.

Artroskopowa chondrektomia – przebieg zabiegu

Podstawowym sposobem leczenia powierzchownych uszkodzeń chrząstki jest leczenie objawowe – tzw. shaving i chondrektomia. Chondrektomia polega na usunięciu oddzielających się fragmentów chrząstki (częściowa chondrektomia).

Najważniejsze cele zabiegu:

• zmniejszenie bólu stawu
• poprawa funkcji stawu
• usunięcie niestabilnych fragmentów chrząstki
• spowolnienie rozwoju zmian zwyrodnieniowych

Zabieg ten ma na celu zmniejszenie bólu i poprawę funkcji stawu u pacjentów z poważnymi uszkodzeniami chrząstki. Chondrektomia jest stosowana głównie w przypadku chondromalacji rzepki, ale może być również przeprowadzana w przypadku innych uszkodzeń chrząstki stawowej, takich jak osteochondromatoza czy uszkodzenia spowodowane urazami.

Chondrektomia jest najczęściej elementem leczenia kompleksowego i może być łączona z innymi technikami, np. mikrozłamaniami czy procedurami regeneracyjnymi chrząstki, jeśli rozległość uszkodzenia tego wymaga.

Rehabilitacja po artroskopii kolana i efekty leczenia

Po zabiegu konieczna jest rehabilitacja, która ma na celu przywrócenie pełnej funkcji stawu. Powrót do pełnej aktywności fizycznej zależy od zakresu zabiegu, wieku pacjenta oraz stopnia uszkodzenia chrząstki. W wielu przypadkach możliwe jest stopniowe wracanie do sportu w ciągu kilku miesięcy od operacji.

Najważniejsze elementy rehabilitacji:

• ćwiczenia zwiększające zakres ruchu
• wzmacnianie mięśni stabilizujących staw
• stopniowe obciążanie kończyny
• powrót do aktywności sportowej

Artroskopia wykonywana jest w znieczuleniu. Rodzaj znieczulenia zależy od wspólnego uzgodnienia między pacjentem a anestezjologiem. Zabieg trwa zwykle kilkadziesiąt minut do ok. 1 godziny (zależnie od zakresu), a czas hospitalizacji wynosi najczęściej 1–2 dni.

Artroskopowa chondrektomia jest zabiegiem refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Można również poddać się tej terapii w prywatnych klinikach ortopedycznych.