Artroskopowa operacja więzadła krzyżowego tylnego

Więzadło krzyżowe tylne (PCL - Posterior Cruciate Ligament) jest istotnym stabilizatorem kolana. Biegnie od pola międzykłykciowego tylnego piszczeli do bocznej powierzchni kłykcia przyśrodkowego kości udowej, krzyżując się z drugim, pełniącym również ważną funkcję – więzadłem krzyżowym przednim. Jego długość to ok. 38 mm, a szerokość 13 mm.

Funkcje i znaczenie więzadła krzyżowego tylnego

Więzadło krzyżowe tylne odgrywa ważną rolę w prawidłowej pracy stawu kolanowego:

• w 90% kontroluje tylne wysunięcie piszczeli względem kości udowej;
• ogranicza ruchy rotacyjne podudzia;
• stabilizuje ruchy zgięcia i wyprostu;
• wpływa na prawidłowe funkcjonowanie łąkotek i chrząstek.

Przyczyny uszkodzeń więzadła krzyżowego tylnego

Przypadków uszkodzenia więzadła krzyżowego tylnego jest mniej niż krzyżowego przedniego. Jednak, jak twierdzi rehabilitantka z Carolina Medical Center, Marta Mliewska, dysfunkcji dotyczących tego więzadła jest znacznie więcej niż się przypuszcza. Urazy PCL bardzo często towarzyszą urazom kończyn dolnych, dlatego zdarza się, że pozostają niezauważalne. Częstość uszkodzeń tego więzadła szacuje się na 10–20% urazów stawu kolanowego.

Najbardziej prawdopodobnymi mechanizmami urazu są:

• bezpośredni, przednio-tylny uraz guzowatości piszczeli przy zgiętym kolanie (uraz pojawiający się typowo w wypadkach drogowych);
• upadek przy zgiętym kolanie i stopie wyprostowanej;
• nadmierne zgięcie stawu kolanowego powodujące rozciągnięcie więzadła i jego rozerwanie;
• nagły i gwałtowny wyprost stawu kolanowego.

Objawy i diagnoza uszkodzeń PCL

Uraz PCL skutkuje niestabilnością tylną stawu (nadmierne przemieszczanie się ku tyłowi kości piszczelowej względem udowej). Brak epizodu „uciekania kolana”, jaki ma miejsce w przypadku niewydolności więzadła krzyżowego przedniego, przyczynia się do późnego zdiagnozowania urazu. Po kilku latach niezauważonego uszkodzenia może dojść do choroby zwyrodnieniowej stawu rzepkowo-udowego oraz do przewlekłego bólu przyśrodkowej oraz przedniej części kolana.

Objawami, które mogą towarzyszyć uszkodzeniu więzadła krzyżowego tylnego, są:

• ból głęboko w kolanie lub z tyłu kolana,
• obrzęk,
• słyszalny odgłos pękania,
• uczucie niestabilności w kolanie,
• trudność w poruszaniu się.

Diagnostyka uszkodzeń PCL jest kluczowa, aby zapobiec powikłaniom, takim jak choroba zwyrodnieniowa. Obejmuje ona badanie fizykalne, które może być wspomagane metodami obrazowania, takimi jak rezonans magnetyczny (MRI), który pozwala na dokładne ocenę stanu więzadła i okolicznych struktur stawowych.

Leczenie zachowawcze i chirurgiczne PCL

Leczenie zachowawcze więzadła krzyżowego tylnego obejmuje tylko izolowane uszkodzenia więzadła. Polega ono na umieszczeniu kolana w ortezie na okres 6 tygodni. Jeśli jednak leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów, wykonuje się artroskopię operacyjną więzadła krzyżowego tylnego oraz rekonstrukcję tego więzadła. Najnowsze techniki obejmują użycie materiałów biotechnologicznych, takich jak allografty (przeszczepy od dawców) oraz syntetyczne materiały wspomagające regenerację i rekonstrukcję więzadeł.

Wprowadzenie takich metod pozwala na poprawę wyników leczenia i szybszy powrót do aktywności.

Artroskopowa operacja więzadła krzyżowego tylnego - krok po kroku

Artroskopowa operacja PCL rozpoczyna się artroskopią stawu kolanowego, podczas której, przy użyciu endoskopu wprowadzonego przez małe nacięcie, możliwa jest ocena stanu więzadła oraz innych struktur wewnątrzstawowych.

Jeśli potwierdzi się wcześniejsza diagnoza urazu, poprzez drugie nacięcie wprowadza się narzędzia chirurgiczne. Po przeprowadzeniu procedur leczniczych dotyczących sąsiednich, uszkodzonych elementów stawowych oraz usunięciu fragmentu uszkodzonego więzadła, dokonuje się jego rekonstrukcji.

Podczas zabiegu artroskopowego często stosuje się techniki minimalnie inwazyjne, które zmniejszają ryzyko powikłań i przyspieszają czas powrotu do pełnej sprawności. Chirurdzy coraz częściej korzystają także z innowacyjnych narzędzi, które umożliwiają jeszcze bardziej precyzyjną pracę wewnątrz stawu.

Korzyści i powikłania artroskopii kolana

W Polsce zabiegi artroskopowe pojawiły się w latach siedemdziesiątych; wtedy w Klinice Ortopedycznej w Warszawie rozpoczęto wykonywanie tego zabiegu na stawie kolanowym. Późniejszy rozwój tej metody był wynikiem coraz większego zainteresowania aktywnością sportową, a co za tym idzie – dużej liczby urazów.

Najnowsze techniki artroskopii operacyjnej stały się wspaniałą alternatywą dla dotychczasowych metod operacyjnych polegających na całkowitym otwarciu stawu kolanowego. Korzyści stosowania artroskopowej operacji w uszkodzeniach PCL to przede wszystkim niewielkie cięcia skórne, krótki pobyt w szpitalu, krótszy okres rehabilitacji i szybsza możliwość powrotu do aktywności.

Jest to zabieg raczej bezpieczny, jednak czasami zdarzają się powikłania. Mogą to być: wewnątrzstawowe krwiaki, uszkodzenia nerwów i chrząstki stawowej, infekcje lub zakrzepica żylna.

Koszty operacji artroskopowej i finansowanie

Artroskopowa operacja kolana jest zabiegiem refundowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia, aczkolwiek, jeśli w ocenie lekarzy nie jest to zabieg pilny, trzeba na niego czekać kilka miesięcy. Terapia ta wykonywana jest również w prawie każdej prywatnej klinice ortopedycznej.

W Polsce średni koszt prywatnej artroskopowej operacji więzadła krzyżowego tylnego (PCL) w klinikach ortopedycznych wynosi około 11 700–12 400 zł, przy czym ceny mogą być niższe (od ok. 8 500 zł) lub sięgać nawet ~25 000 zł w zależności od placówki, miasta, zastosowanych implantów i zakresu zabiegu.