Leczenie jaskry metodą trabekulektomii

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) jaskra jest jedną z głównych przyczyn nieodwracalnej ślepoty na świecie i dotyka dziesiątki milionów osób, a jej częstość występowania rośnie z wiekiem – globalnie choruje ponad 76 mln ludzi, a liczba ta ma wzrosnąć w kolejnych dekadach.

W Polsce jaskra szacowana jest na około 0,8 mln osób (około 800 tys.), z czego znaczna część pozostaje niezdiagnozowana, co stanowi poważny problem zdrowia publicznego.

To pokazuje, że choroba ta – często przebiegająca bezobjawowo – wymaga regularnych badań okulistycznych, szczególnie u osób powyżej 40. roku życia.

Jaskra (łac. glaucoma) to grupa chorób prowadzących do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego, czego efektem jest ograniczenie pola widzenia oraz ostrości wzroku. Przyczyną jest przede wszystkim wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Celem leczenia jaskry jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego do poziomu, przy którym nie następuje dalsze uszkodzenie nerwu wzrokowego. Taki efekt można osiągnąć za pomocą kilku metod leczenia – farmakoterapii kroplami do oczu, laseroterapii czy operacji przeciwjaskrowych, wśród których najczęściej stosowaną procedurą jest trabekulektomia.

Na czym polega trabekulektomia?

Prawidłowe ciśnienie wewnątrzgałkowe zależy od produkcji cieczy wodnistej w oku i jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania oka jako układu optycznego. Za odpływ cieczy wodnistej w oku odpowiedzialne jest tzw. beleczkowanie (łac. trabeculum), przez które ciecz wodnista dostaje się do krwioobiegu. W jaskrze dochodzi do zahamowania odpływu cieczy wodnistej z oka, co przyczynia się do wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Przebieg zabiegu trabekulektomii

Trabekulektomia uznawana jest za złoty standard chirurgicznego leczenia jaskry. Jest to procedura polegająca na wytworzeniu nowej drogi odpływu cieczy wodnistej z komory przedniej oka, co skutkuje obniżeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego.

W trakcie zabiegu lekarz wycina część niedrożnego beleczkowania i jednocześnie tworzy dla cieczy wodnistej nową drogę odpływu do przestrzeni podspojówkowej, a następnie do krwiobiegu. Wydostająca się nową drogą odpływu ciecz wodnista wytwarza w górnej części gałki ocznej tzw. pęcherzyk filtracyjny, który jest niewidoczny, gdyż jest ukryty pod górną powieką. Zabieg najczęściej wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Skuteczność i ograniczenia

Trabekulektomia jest zabiegiem o umiarkowanej trudności technicznej, a przeprowadzona przez doświadczonego chirurga kończy się sukcesem w przeważającej części przypadków. Dzięki niej uzyskuje się długotrwałą (kilkuletnią) kontrolę ciśnienia wewnątrzgałkowego.

Ważne, aby pamiętać, że jest to zabieg, który nie poprawia wzroku już utraconego wskutek postępującego zaniku nerwu wzrokowego, ale pozwala zahamować postęp choroby i nie dopuszcza do jego ostatecznego zaniku.

Trabekulektomia – wskazania do zabiegu

Według zaleceń Europejskiego Towarzystwa Jaskrowego (EGS) operacyjne leczenie jaskry należy rozważyć przy braku kontroli progresji neuropatii (uszkodzenia nerwu) podczas stosowania leczenia zachowawczego z dwoma rodzajami kropli obniżających ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Wybór typu zabiegu, który ma uchronić pacjenta przed utratą wzroku, w dużej mierze zależy od występującej u niego odmiany jaskry. Trabekulektomia może być zastosowana zasadniczo w każdej formie jaskry: w niektórych postaciach traktowana jest jako terapia pierwszoliniowa, w innych wykonywana jest dopiero wtedy, gdy niemożliwe jest przeprowadzenie preferowanych zabiegów.

Rodzaje jaskry kwalifikujące do zabiegu

W przypadku jaskry pierwotnie zamykającego się kąta przesączania trabekulektomia stanowi metodę tzw. pierwszego rzutu.

Trabekulektomię wykonuje się też u chorych cierpiących na postaci jaskry, takich jak:

• wrodzona, dziecięca, młodzieńcza,
• pierwotna/wtórna otwartego kąta,
• wtórna zamykającego się kąta.

Trabekulektomię rozważa się często, jak już wspomniano, jako kolejną opcję terapeutyczną wtedy, gdy inne, wcześniejsze zabiegi zawiodły. Związane jest to z tym, że wytwarzany w trakcie opisywanej procedury tzw. pęcherzyk filtracyjny (miejsce, do którego trafia płyn z gałki ocznej) może powodować poczucie dyskomfortu u pacjentów.

Trabekulektomia – zalety, powikłania i koszty

Trabekulektomia to skuteczna procedura chirurgiczna stosowana w leczeniu jaskry.

Trabekulektomia oferuje wiele korzyści i zalet, takich jak:

• Obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego – skuteczny sposób na kontrolowanie wysokiego ciśnienia wewnątrz gałki ocznej, które jest głównym czynnikiem ryzyka uszkodzenia nerwu wzrokowego. Zabieg pozwala obniżyć ciśnienie i utrzymać je na bezpiecznym poziomie.

• Długoterminowa stabilność – trabekulektomia ma potencjał zapewnienia długotrwałych efektów w kontroli ciśnienia wewnątrzgałkowego. Pacjenci mogą cieszyć się stabilnym ciśnieniem przez wiele lat po zabiegu, co przyczynia się do ochrony nerwu wzrokowego i utrzymania zdrowia oczu.

• Minimalne ryzyko powikłań – dzięki postępowi technologicznemu i doświadczeniu chirurgów ryzyko powikłań związanych z trabekulektomią zostało znacznie zredukowane. Procedura jest przeprowadzana z najwyższą starannością, co minimalizuje zagrożenie komplikacji.

• Poprawa jakości życia – obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego po trabekulektomii przynosi ulgę pacjentom, którzy wcześniej doświadczali objawów związanych z wysokim ciśnieniem, takich jak ból gałek ocznych, zaburzenia widzenia czy bóle głowy. Poprawa jakości życia pacjentów jest istotnym aspektem tej procedury.

Powikłania trabekulektomii

Możliwymi, choć stosunkowo rzadkimi, powikłaniami trabekulektomii mogą być krwawienia, zbyt niskie ciśnienie wewnątrzgałkowe, infekcje czy zmętnienie soczewki. W niektórych przypadkach, szczególnie u osób młodych lub pacjentów, u których przeprowadzono wcześniej operacje na tym samym oku, może dochodzić do nadmiernego bliznowacenia i zarastania wytworzonej przetoki, co może niwelować efekty zabiegu. Aby temu zapobiec, stosuje się dodatkowo leki hamujące nadmierny wzrost tkanki bliznowatej, takie jak mitomycyna C lub 5-fluorouracyl.

Operacja jaskry – cena

Zabiegi trabekulektomii oferuje wiele klinik okulistycznych w Polsce. Ceny leczenia jaskry metodą trabekulektomii rozpoczynają się od około 2 600 zł (Wrocław) do nawet 4 600 zł (Łódź).

Zalecenia po zabiegu trabekulektomii

Po zabiegu trabekulektomii istnieją zalecenia, których należy przestrzegać w celu prawidłowej rekonwalescencji i minimalizacji ryzyka powikłań.

Zasady rekonwalescencji po trabekulektomii:

• Ważne jest, aby dokładnie słuchać i przestrzegać wskazówek lekarza dotyczących opieki pooperacyjnej. Zawarte w nich informacje obejmują m.in. stosowanie kropli do oczu, przepisanych leków, częstotliwość wizyt kontrolnych oraz zalecenia dotyczące aktywności fizycznej i ograniczeń.

• W okresie rekonwalescencji po trabekulektomii zalecane jest unikanie aktywności fizycznej, która może prowadzić do nadmiernego naprężenia oka. Należy unikać podnoszenia ciężkich przedmiotów, intensywnego wysiłku fizycznego czy skakania.

• W celu zapobieżenia urazom oka ważne jest noszenie okularów ochronnych lub zasłanianie oka w sytuacjach, gdzie istnieje ryzyko kontaktu z przedmiotami lub czynnikami mogącymi uszkodzić oko.

• Kluczowe jest przestrzeganie zaleceń dotyczących stosowania leków, które zostały przepisane po zabiegu trabekulektomii. Należy stosować je zgodnie z instrukcjami, aby kontrolować ciśnienie wewnątrzgałkowe.

• Wskazane jest zachowywanie czujności na wszelkie niepokojące objawy, takie jak zaczerwienione oko, bolesność, utrata wzroku, nadmierne łzawienie czy nasilający się ból. W takich przypadkach należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.

• Ważne jest, aby regularnie uczęszczać na umówione wizyty kontrolne u lekarza. Podczas tych wizyt lekarz będzie monitorował postęp rekonwalescencji i kontrolował ciśnienie wewnątrzgałkowe.

Rokowanie i dalsze leczenie

Należy wyraźnie podkreślić, że którykolwiek z zabiegów stosowanych w leczeniu jaskry nie jest w stanie cofnąć zniszczeń, do których dochodzi w przebiegu choroby. Procedury zabiegowe mają na celu redukcję ciśnienia wewnątrzgałkowego i zapobieganie kolejnym defektom w obrębie nerwu wzrokowego.

Z tego względu istotne jest, by w razie pojawienia się jakichkolwiek problemów dotyczących oczu niezwłocznie odwiedzić okulistę i – w razie zaistnienia takiej potrzeby – przestrzegać otrzymanych zaleceń, czy to dotyczących przyjmowania leków, czy też konieczności zgłoszenia się na leczenie zabiegowe.