Metody leczenia nadżerki szyjki macicy

Nadżerka szyjki macicy – rodzaje i przyczyny

Nadżerka szyjki macicy jest schorzeniem dotykającym średnio co czwartą kobietę, najczęściej w przedziale wiekowym 25–35 lat. W zależności od przyczyn i mechanizmu powstawania wyróżnić można jej dwa podstawowe rodzaje, które „na oko” są nie do rozróżnienia, a ich diagnoza wymaga przeprowadzenia badania (np. kolposkopii).

Nadżerka rzekoma

Nadżerka rzekoma (ektopia) – najczęściej spotykany typ, powstający na skutek procesu zastępowania nabłonka wielowarstwowego płaskiego, pokrywającego zewnętrzną powierzchnię części pochwowej szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym walcowatym wyścielającym jej kanał.

Występuje przeważnie u kobiet dojrzałych płciowo, ale bywa spotykana także u młodszych kobiet, np. u nastolatek w okresie pokwitania. Przyjmuje postać nieregularnego, żywego zaczerwienienia (erytroplakia) w okolicy ujścia zewnętrznego kanału szyjki macicy.

Jej rozwojowi sprzyjają przemiany hormonalne związane z cyklem płciowym. Często obserwowana jest u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną, po urodzeniu dziecka lub po poronieniu. W większości przypadków nie jest uznawana za stan patologiczny i nie wymaga leczenia.

Nadżerka prawdziwa

Nadżerka prawdziwa (właściwa) – jest to obszar pozbawiony pokrywy nabłonkowej, czyli po prostu ubytek nabłonka pokrywającego szyjkę macicy. Najczęściej powstaje w wyniku przewlekłych stanów zapalnych oraz zaawansowanych stanów przedrakowych i rakowych.

Nadżerka prawdziwa często powstaje w wyniku procesu nowotworowego, nigdy jednak nie jest jego powodem.

Leczenie nadżerki szyjki macicy

Dobór sposobu leczenia nadżerki jest indywidualny, zależy od wielu czynników, np. wielkości nadżerki, wieku pacjentki, chęci posiadania potomstwa. W przypadku nadżerki rzekomej wskazaniami do jej usunięcia może być np. obfite wydzielanie śluzu, będące powodem nawracających infekcji lub krwawienia kontaktowe. Do stosowanych obecnie metod likwidacji nadżerek zaliczają się:

Najczęściej stosowane metody to:

• Koagulacja chemiczna – polega ona na smarowaniu nadżerki preparatem powodującym martwicę tworzących ją komórek. Zabieg jest bezbolesny, ale wymaga kilkukrotnego powtórzenia. W trakcie trwającego ok. 2 tygodni leczenia stosuje się dopochwowe globulki hormonalne z estradiolem, które przyspieszają gojenie się tkanek. Metoda ta sprawdza się przy małych nadżerkach.

• Kriokoagulacja (krioterapia) – wymrażanie nadżerki ciekłym azotem. Zabieg trwa 2–6 minut. Po nim pozostaje blizna; jest ona jednak niewielka i elastyczna, dlatego w przyszłości nie utrudnia porodu. Przy rozległych nadżerkach procedura wymaga niekiedy powtórzenia. Gojenie się trwa 4–6 tygodni i mogą mu towarzyszyć wodniste upławy.

• Elektrokoagulacja (tzw. wypalanka) – niszczenie nadżerki za pomocą iskry elektrycznej. Metoda jest bardzo skuteczna, ale obarczona licznymi wadami i coraz rzadziej stosowana. Zabieg w znieczuleniu miejscowym trwa ok. 3–4 minuty, ale jest dość nieprzyjemny. Gojenie trwa ok. miesiąca i towarzyszą mu upławy o przykrym zapachu.

• Fotokoagulacja – metoda polegająca na niszczeniu nieprawidłowych komórek nabłonka światłem lasera. Zabieg jest bardzo krótki (trwa zaledwie kilka sekund), całkowicie bezbolesny, pozwala na bardzo precyzyjne usunięcie chorych tkanek i nie pozostawia blizn. Polecany jest zwłaszcza młodym kobietom, które jeszcze nie rodziły.

• Elektrokonizacja – metoda stosowana przy bardzo dużej nadżerce, gdy istnieje prawdopodobieństwo zmian przednowotworowych. Podczas zabiegu, przeprowadzanego w znieczuleniu ogólnym, wycina się fragment szyjki macicy za pomocą tzw. noża elektrycznego. Tkanki oddaje się do badania histopatologicznego (przy innych zabiegach po prostu „wyparowują”). Elektrokonizacji nie stosuje się u młodych kobiet, które jeszcze nie rodziły.

Diagnostyka przed leczeniem

Przed podjęciem decyzji dotyczącej sposobu leczenia konieczne jest przeprowadzenie badania kolposkopowo-cytologicznego w celu wykluczenia zmian przednowotworowych. Wskazana jest też ocena biocenozy pochwy, czyli badanie flory bakteryjnej.

W ostatnich latach coraz częściej zaleca się również badania na obecność wirusów brodawczaka ludzkiego (HPV), które mogą być współodpowiedzialne za zmiany nowotworowe szyjki macicy, co ma kluczowe znaczenie w kompleksowej ocenie zdrowotnej pacjentki.

Objawy nadżerki szyjki macicy

Często nadżerka szyjki macicy nie daje żadnych wyraźnych objawów i jest wykrywana przypadkowo podczas rutynowego badania ginekologicznego. Czasami jednak nadżerka szyjki macicy może powodować plamienia międzymiesiączkowe, upławy lub dyskomfort podczas współżycia.

Objawy nadżerki szyjki macicy mogą obejmować m.in.:

• brak objawów (często wykrywana przypadkowo podczas badania ginekologicznego),

• zwiększone upławy,

• plamienia między miesiączkami,

• krwawienie po stosunku,

• ból lub dyskomfort podczas współżycia,

• uczucie pieczenia lub podrażnienia w okolicy pochwy,

• sporadycznie bóle w podbrzuszu.

Obserwacja i leczenie zachowawcze

Nowoczesne podejście do leczenia nadżerek uwzględnia również mniej inwazyjne metody, które skupiają się na spontanicznej regeneracji nabłonka. Jedną z takich metod jest tzw. metoda obserwacji i oczekiwania, w której nadżerka jest monitorowana, a interwencja podejmowana jedynie w przypadku pojawienia się niepokojących objawów.