Operacja odnerwienia nadgarstka

Staw nadgarstkowy jest dość częstym miejscem występowania urazów, czy zmian zwyrodnieniowych nadgarstka, które wiążą się z odczuwaniem bólu w obrębie stawu. Zmiany zwyrodnieniowe mogą mieć różnorakie podłoże (jałowa martwica, zespół cieśni nadgarstka, choroby zapalne jak reumatoidalne zapalenie stawów, urazy ścięgien i więzadeł, złamania kości promieniowej i nadgarstka). Prowadzi to do uszkodzenia struktur stawowych, z bólem często o zmiennym natężeniu.

Wskazania do operacji odnerwienia nadgarstka

Niekiedy dolegliwości są tak silne, że ograniczają sprawność fizyczną i codzienne funkcjonowanie, wpływając na pracę zawodową i stan emocjonalny chorego. Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów lub jest za późno, można rozważyć leczenie chirurgiczne.

Wybór denerwacji nadgarstka jest opcją, gdy głównym zaburzeniem jest ból stawu, a funkcja nadgarstka jest zachowana lub tylko nieznacznie naruszona. Odnerwienie może być stosowane samodzielnie lub razem z innymi procedurami, np. styleoidektomią, osteotomią lub operacją zespołu cieśni kanału nadgarstka.

Wśród podstawowych wskazań do zabiegu odnerwienia nadgarstka znajdują się:

• pourazowe zmiany zwyrodnieniowe nadgarstka
• choroba Kienbocka
• dyslokacje i złamania w obrębie stawu
• zmiany w kości łódeczkowatej
• pierwotne zmiany degeneracyjne stawu
• zapadnięcie się kości łódeczkowatej i księżycowatej

Decyzję o kwalifikacji podejmuje chirurg lub ortopeda na podstawie gruntownego badania klinicznego i wywiadu. Idealny kandydat to pacjent z przewlekłym bólem, zachowaną ruchomością oraz trudnościami w codziennych czynnościach związanymi ze wspomnianymi schorzeniami.

Przebieg zabiegu i techniki operacyjne

W 1966 roku niemiecki chirurg A. Wilhelm opisał w Hefte Zur Unfallheilkunde denerwację stawu nadgarstkowego jako terapię przewlekłego bólu, wymieniając siedem dostępów chirurgicznych, które składały się na całość zabiegu. Z czasem procedury zostały ulepszone, a wielu autorów stosuje dziś mniejszą ilość dostępów uzyskując dobre efekty.

Sam zabieg trwa zazwyczaj około 30–40 minut i odbywa się w znieczuleniu miejscowym lub krótkotrwale ogólnym. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcia na skórze, odsłania odpowiednie nerwy, a następnie wykonuje resekcję fragmentu nerwu odpowiedzialnego za ból. Procedura jest bezbolesna i wykonywana w warunkach ambulatoryjnych.

Nowoczesne techniki chirurgiczne

W ostatnich latach rozwijane są techniki minimalnie inwazyjne wspomagane obrazowaniem ultradźwiękowym, które pozwalają na precyzyjne identyfikowanie i cięcie nerwów przy minimalnym uszkodzeniu tkanek. Wstępne doniesienia wskazują na skrócony czas gojenia i mniej bólu pooperacyjnego.

Efekty leczenia i rehabilitacja

Skuteczność zabiegu waha się w granicach 66%. Różnice wynikają z doświadczenia chirurga, modyfikacji techniki i indywidualnych predyspozycji pacjenta. Dlatego ważny jest wybór specjalistycznych ośrodków z wysoką skutecznością.

Dodanie rehabilitacji ruchowej po operacji może podnieść efektywność zabiegu o 10–15%. Wskazane są ćwiczenia zakresu ruchu i łagodne rozciąganie, rozpoczynane kilkanaście dni po zabiegu, co wpływa korzystnie na funkcję nadgarstka.

Rehabilitacja po operacji

Program rehabilitacyjny obejmuje ćwiczenia wzmacniające i rozszerzające zakres ruchu. Fizjoterapeuta dobiera terapię manualną oraz ćwiczenia izometryczne, często razem z terapią falą uderzeniową, co efektywnie wspomaga regenerację tkanek i zmniejsza ból.

Ryzyko i perspektywy zabiegu

Chociaż operacja jest relatywnie bezpieczna, niesie ze sobą ryzyko infekcji, blizn, rzadkiego bólu neuropatycznego lub objawów mocnych wczesnych ruchowych. Gniew znika zwykle w ciągu kilku tygodni, a powikłania występują rzadko, zwłaszcza przy doświadczonym chirurgu.

Nowe badania z 2024 r. sugerują, że połączenie denerwacji z terapią laserową biostymulacyjną może przyspieszyć regenerację, jednak wymagane są dalsze badania kliniczne.

Technika odnerwienia staje się coraz bardziej popularna wśród pacjentów chcących uniknąć pełnej artrodezy nadgarstka, gdyż zachowuje funkcję i znacznie łagodzi ból bez usztywniania stawu.

Alternatywy dla odnerwienia

Dla pacjentów, u których odnerwienie nie jest możliwe lub nieskuteczne, rozważa się alternatywy takie jak całkowita artrodeza nadgarstka, protezoplastyka czy procedury rekonstrukcyjne. Każda z metod ma inne wskazania, ograniczenia oraz wpływ na funkcjonalność ręki.