Rehabilitacja przy pomocy egzoszkieletu

Egzoszkieletem nazywamy urządzenie, mocowane do powłok ciała pacjenta, które ma na celu wzmocnić jego siłę mięśniową. Początki powstawania i rozwoju egzoszkieletów sięgają lat 60-tych ubiegłego wieku: urządzenia te, początkowo opracowywano i produkowano na potrzeby wojska amerykańskiego, gdzie było wykorzystywane przy przenoszeniu ciężkich ładunków na odległość. Szybko jednak dostrzeżono ich dodatkowe i praktyczne zastosowania w innych dziedzinach, m.in. budownictwie, medycynie czy ratownictwie.

Za pomocą egzoszkieletu można wzmocnić siłę wszystkich mięśni, bądź tylko niektórych ich partii np: kończyn dolnych lub ramion. Prace nad nowymi wersjami i prototypami tych urządzeń ciągle trwają, a palmę pierwszeństwa w ich rozwoju dzierżą Stany Zjednoczone i Japonia.

Rehabilitacja z udziałem egzoszkieletu w leczeniu pacjentów z uszkodzeniami rdzenia kręgowego

Rehabilitacja z udziałem egzoszkieletu polega w dużej mierze na uruchomieniu osób częściowo lub całkowicie sparaliżowanych. Z udziałem tych urządzeń istnieje możliwość treningu poszczególnych grup mięśni, w szczególności kończyn dolnych. Długotrwały pobyt w łóżku związany z paraliżem wpływa na postępujący w czasie spadek objętości tkanki mięśniowej. Osłabienie, zanik i powstające w tym czasie przykurcze mięśni wpływają na stopniowe pogarszanie się stanu zdrowia chorego. Z udziałem egzoszkieletów, takich jak dostępny w Polsce model EKSO GT, możliwe jest ponowne uruchomienie tych pacjentów.

Nowoczesne urządzenia rehabilitacyjne, jak egzoszkielety, mają duży wpływ na odbudowę siły i koordynacji ruchów u osób z poważnymi uszkodzeniami rdzenia kręgowego. Dzięki technologii stosowanej w takich urządzeniach pacjenci mają szansę na stopniowe odzyskiwanie sprawności ruchowej. Istnieje także potencjał wykorzystania egzoszkieletów w leczeniu pacjentów z neurodegeneracyjnymi chorobami, jak np. stwardnienie rozsiane.

Egzoszkielety w rehabilitacji neurologicznej

W przypadku modelu EKSO GT, służącego do wspomagania pracy kończyn dolnych, istnieje możliwość reedukacji i mechanicznego wspomagania chodu u pacjentów, którzy przeszli ciężki uraz z uszkodzeniem rdzenia kręgowego czy chorujących na choroby neurodegeneracyjne. Potencjalnych, szerzej dostępnych, możliwości rehabilitacji z udziałem egzoszkieletów upatruje się w takich chorobach i stanach neurologicznych jak postępujące stwardnienie rozsiane. Jednym z możliwych powikłań po udarze mózgu jest wystąpienie niedowładów mięśniowych. Prawdopodobnie w przyszłości znaczną część procesu rehabilitacyjnego pacjenta po udarze będzie można przeprowadzić z udziałem egzoszkieletów.

Za ruch, bądź wspomaganie ruchu w egzoszkielecie odpowiada system siłowników. Rehabilitacja pacjenta w asyście fizjoterapeuty, który pomaga założyć urządzenie i nim steruje, polega na wykonywaniu powolnych ruchów i kroków w trakcie trwania całej sesji ćwiczeniowej. Nawet tak, zdawałoby się, niewielki wysiłek wpływa bardzo pozytywnie na stan fizyczny i psychiczny pacjenta. Możliwość ponownego stania na własnych nogach i rozmowy twarzą w twarz z drugą osobą to nieodzowne korzyści płynące z rehabilitacji z zastosowaniem egzoszkieletu. Treningi z wykorzystaniem tych urządzeń u pacjentów niemogących chodzić poprawiają krążenie w dolnych partiach ciała, zmniejszając ryzyko rozwoju zakrzepicy żył głębokich i pomagają redukować tworzące się obrzęki.

Przeciwwskazania do rehabilitacji z wykorzystaniem egzoszkieletu

Ruch, także ten bierny, pozytywnie oddziałuje na perystaltykę jelit i rytm wypróżnień. Ciągłe przebywanie nieruchomo w pozycji leżącej predysponuje do tworzenia się odleżyn, a powstające w przypadkach niedowładów przykurcze zgięciowe utrudniają rehabilitacje. Obu tym powikłaniom można aktywnie zapobiegać wykorzystując do pracy z pacjentem egzoszkielety. W przypadku niewielkich przykurczy pomagają one także w ich czynnym leczeniu. Większe przykurcze wynoszące powyżej 20 stopni w stawie kolanowym, jak i już zdiagnozowana zakrzepica żył głębokich stanowią przeciwwskazania do rehabilitacji z wykorzystaniem egzoszkieletu.

Korzyści rehabilitacji z wykorzystaniem egzoszkieletu

Rehabilitacja przy pomocy egzoszkieletu to nowoczesne podejście do terapii pacjentów z poważnymi uszkodzeniami ciała, zwłaszcza w obrębie kończyn dolnych. Pacjenci z urazami rdzenia kręgowego, uszkodzeniami mózgu, czy chorobami degeneracyjnymi, takimi jak stwardnienie rozsiane, mogą liczyć na odzyskanie funkcji motorycznych i poprawę jakości życia dzięki zastosowaniu tego urządzenia. Jednak dostępność tego typu rehabilitacji jest wciąż ograniczona.

Długoterminowe efekty rehabilitacji z egzoszkieletem

W najbliższych latach, z uwagi na rozwój technologii, można spodziewać się coraz większej dostępności tego typu rehabilitacji. Wiąże się to z dalszym rozwojem egzoszkieletów, które będą coraz bardziej zaawansowane i dostosowane do potrzeb pacjentów, co pozwoli na skuteczniejszą rehabilitację. Możliwość wykonywania bardziej skomplikowanych ruchów, zastosowanie w nowych obszarach medycyny i rehabilitacji stanowią główne kierunki dalszego rozwoju tej technologii.

Żeby mieć możliwość skorzystania z rehabilitacji przy pomocy egzoszkieletu pacjenci muszą spełnić kryteria dotyczące wzrostu i maksymalnej masy ciała, do pracy z jaką przystosowane są poszczególne modele. W przypadku urządzenia EKSO GT wzrost osoby rehabilitowanej powinien się mieścić pomiędzy 150 cm, a 195 cm przy maksymalnej wadze ciała wynoszącej 105 kg.