Rodzaje nietrzymania moczu u kobiet

Nietrzymanie moczu (NTM) u kobiet występuje częściej niż inne choroby przewlekłe, takie jak nadciśnienie tętnicze, depresja czy cukrzyca. Szacuje się, że co trzecia kobieta na świecie ma problem z nietrzymaniem moczu, a w grupie powyżej 70. roku życia może to być nawet 50% pań. Jak pokazują badania dr P. A. Nortona ze St George's Hospital w Londynie, nawet 30% kobiet cierpiących z powodu inkontynencji odwleka konsultację z lekarzem ze względu na wstyd, mimo że nietrzymanie moczu znacznie pogarsza ich komfort życia.

Nietrzymanie moczu u kobiet – rodzaje i objawy

Nietrzymanie moczu to niezależny od woli wyciek moczu przez cewkę moczową.

Wyróżnia się następujące rodzaje inkontynencji u kobiet:

• Wysiłkowe nietrzymanie moczu – najczęściej występujące u kobiet zaburzenie związane z NTM. Szacunki udziału tego typu wśród kobiet z NTM są zróżnicowane i w różnych badaniach obejmują najczęściej kilkadziesiąt procent przypadków. Dolegliwość ta wiąże się z osłabieniem mięśni dna miednicy, które podtrzymują pęcherz. Wyciek moczu może następować podczas wysiłku fizycznego, kichania, a nawet podczas śmiechu. Najczęściej kobiety doświadczają tego rodzaju NTM w czasie ciąży, po porodzie, a także po 40. roku życia. Regularne ćwiczenia mięśni dna miednicy, znane jako ćwiczenia Kegla, mogą pomóc we wzmocnieniu tych mięśni.

• Nietrzymanie moczu z parcia – w jego przebiegu najpierw pojawia się potrzeba oddania moczu, której nie można opanować, a następnie dochodzi do wycieku z pęcherza moczowego. Czynniki takie jak dieta, styl życia oraz unikanie substancji drażniących, jak kofeina czy alkohol, mogą wpływać na zmniejszenie nasilenia tego typu NTM.

• Mieszane nietrzymanie moczu – wyciek z cewki moczowej powiązany zarówno z naglącym nietrzymaniem moczu, jak i z wysiłkiem. Leczenie często obejmuje kombinację strategii stosowanych w obu wyżej wymienionych typach nietrzymania moczu, takich jak terapia farmakologiczna oraz trening pęcherza.

Powyższe rodzaje nietrzymania moczu to najczęściej występujące typy inkontynencji u kobiet. Panie stosunkowo rzadziej cierpią z powodu nietrzymania moczu z przepełnienia. Ten typ NTM znacznie częściej pojawia się u mężczyzn z powiększoną prostatą.

Inne typy nietrzymania moczu u kobiet

Nietrzymanie moczu z przepełnienia to wyciek spowodowany przewlekłym zaleganiem i nadmiernym wypełnieniem pęcherza. Dochodzi do niego, gdy odpływ moczu jest utrudniony (np. przeszkoda w dolnych drogach moczowych) albo gdy pęcherz kurczy się zbyt słabo (niedoczynność mięśnia wypieracza). W efekcie pęcherz jest nadmiernie rozciągnięty i „przelewa się”, powodując sączenie moczu, często bez uczucia naglącej potrzeby oddania moczu.

Nietrzymanie moczu z przepełnienia – objawy i przyczyny

Nietrzymanie moczu z przepełnienia jest szczególnym typem zaburzeń mikcji, który wynika z nieprawidłowego opróżniania pęcherza moczowego. Prowadzi to do jego nadmiernego wypełnienia i stopniowego wycieku moczu, często mylonego z innymi postaciami nietrzymania.

Objawy:

• słaby lub przerywany strumień moczu,
• trudności z rozpoczęciem mikcji,
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
• częste oddawanie małych ilości moczu,
• stałe sączenie/wyciek z podciekaniem w dzień i w nocy.

Różnice względem innych typów:

• w parciach naglących dominuje nagła, silna potrzeba oddania moczu z trudną do opanowania koniecznością mikcji;
• w wysiłkowym NTM wyciek pojawia się przy wzroście ciśnienia w jamie brzusznej (kaszel, wysiłek).

W przepełnieniu wyciek wynika głównie z nadmiernie wypełnionego pęcherza i zalegania moczu.

Możliwe przyczyny u kobiet:

• wypadanie narządów miednicy mniejszej,
• zwężenie cewki,
• następstwa zabiegów w obrębie miednicy,
• choroby neurologiczne (np. neuropatia cukrzycowa, uszkodzenia rdzenia),
• niektóre leki o działaniu hamującym skurcze pęcherza lub zwiększającym napięcie zwieracza (np. leki o działaniu przeciwmuskarynowym, opioidowe, niektóre leki przeciwdepresyjne).

Przemijające nietrzymanie moczu

Niektóre osoby mają do czynienia także z przemijającym nietrzymaniem moczu. Mówimy o nim, gdy dochodzi do incydentalnych sytuacji, które mogą być spowodowane przyjmowaniem leków (np. moczopędnych), infekcją (zapalenie pęcherza) lub piciem dużej ilości napojów działających silnie moczopędnie (np. alkoholu, kawy).

Diagnostyka i leczenie nietrzymania moczu

Diagnostyka nietrzymania moczu rozpoczyna się od szczegółowego wywiadu lekarskiego oraz badań fizycznych. Testowanie funkcji pęcherza, takie jak cystometria, może być konieczne w celu dokładnego określenia typu nietrzymania moczu i dostosowania odpowiedniej terapii. Przy podejrzeniu nietrzymania z przepełnienia ważny jest pomiar zalegania moczu po mikcji (USG lub cewnikowanie) oraz ocena ewentualnej przeszkody w odpływie.

Leczenie nietrzymania moczu

Leczenie NTM może być zachowawcze (fizjoterapia, trening pęcherza) lub farmakologiczne. W niektórych przypadkach konieczne mogą być zabiegi chirurgiczne, np. operacje podwieszające taśmy pod cewką moczową. Dobór metody zależy od typu NTM i przyczyny – w nietrzymaniu z przepełnienia kluczowe jest leczenie przyczynowe i bezpieczne opróżnianie pęcherza. Leki rozkurczające pęcherz stosowane w parciach nie są wskazane, jeśli występuje istotne zaleganie moczu.

Nowoczesne metody leczenia, takie jak zastosowanie botoksu do pęcherza lub neuromodulacja krzyżowa, oferują alternatywy dla pacjentek, u których tradycyjne terapie nie przyniosły satysfakcjonujących rezultatów.Te rozwiązania mogą pomóc wielu kobietom w odzyskaniu kontroli nad swoim życiem i znacznym poprawieniu jego jakości.